I SA/Kr 448/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A. M., o ustanowienie adwokata z dnia 28.06.2018r. oraz o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z dnia 21.08.2018r. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 26.02.2018r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia niepodatkowej należności budżetowej postanawia: 1. przyznać prawo pomocy poprzez ustanowienie dla A. M. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. 2. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły dwa kolejne wnioski A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 26.02.2018r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia niepodatkowej należności budżetowej. Jak wynika z uzasadnień wniosków, zawartych w nich "oświadczeń o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" i akt sprawy A. M. ur. w 1945r jest emerytowaną nauczycielką, z drugą grupą inwalidzką. Od czterdziestu pięciu lat choruje na ciężką astmę i w związku z tym pozostaje w stałym leczeniu. Od dziewiętnastu lat jest rozwiedziona i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem jej dochodu jest renta i emerytura. Świadczenia te wynoszą łącznie 1423,01 zł, miesięcznie, netto. Miesięczne zobowiązania i stałe wydatki A. M. obejmują m.in.: opłatę za gaz - ok. 350 zł, opłatę za energię elektryczną – 126,30 zł, opłatę za wodę – ok. 90 zł, opłatę za telefon – 60 zł, opłatę za wywóz śmieci – 26 zł, koszty leków ok. 200 zł, a do niedawna koszty paliwa w wysokości 200 - 250 zł. Strona skarżąca jest właścicielką domu, o pow. 99 m2, wymagającego remontu, znajdującego się w Pychowicach, usytuowanego na działce o pow. 2,5 – 3 a., o wartości ok. 300 000 zł; samochodu osobowego marki Honad Fit z 2007r., o wartości ok.8 000 zł. oraz trzech złotych pierścionków. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, wierzytelności. Czuje się oszukana i bezradna w związku z zawłaszczeniem i kradzieżą auta, które jest zarejestrowane na nią . Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Straszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 11.05.2018r. zwolnił już A. M. od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Stąd też postępowanie w tym zakresie należało umorzyć, jako zbędne. Zwolnienie to jest bowiem skuteczne aż do zakończenia postępowania. Nie ma przy tym znaczenia faza sprawy sądowoadministracyjnej a przede wszystkim skutek w postaci definitywnego jej rozstrzygnięcia. W rezultacie więc, rozpatrywanie żądania przyznania prawa pomocy zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej, w zakresie częściowym , wymienionych w art. 246§1 pkt. 2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast, zdaniem orzekającego, możliwości uiszczenia przez nią kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bez pogorszenia jej warunków bytowych. A. M. jest osobą starszą i schorowaną, z drugą grupą inwalidzką. Jedynym źródłem jej dochodu są świadczenia z ZUS, które wydawane są w całości na bieżące utrzymanie. Nieruchomość, której jest właścicielką stanowi stary dom, który wymaga remontu, będący zresztą jej miejscem zamieszkania. Samochód natomiast został zawłaszczony w wyniku oszustwa. Wnioskodawczyni nie posiada też żadnych oszczędności. Stąd też w takich okolicznościach, ustanowienie adwokata dla strony jest zasadne. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz . 1369 z p. zm.) ustanowiono adwokata, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono natomiast , na podstawie art. 258 § 1 i 2, pkt 7) w zw. z art. 249a w/w ustawy.