I SA/Kr 471/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. F. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej podatek z tytułu spadku po zmarłym M. F. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych , w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej podatek z tytułu spadku po zmarłym M. F. Jak wynika z zawartego we wniosku "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" ,K. F. prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe wraz z córką D F. K. F. otrzymuje emeryturę w wysokości ok. 1000 zł. netto, natomiast córka uzyskuje pensję w wysokości ok. 1400 zł. netto. Miesięczny budżet obu pań wynosi więc 2400 zł. netto. Opłaty za mieszkanie pochłaniają kwotę ponad 700 zł. miesięcznie. K. F. ponosi również wydatki na lekarstwa w wysokości 100-200 zł. miesięcznie. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzekającego podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zwrócić trzeba bowiem uwagę, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 470 gdzie wnioskodawcą jest D. F. wpis od skargi, stanowiący znaczną część kosztów sądowych, wynosi 100 zł. (czyli łączna suma obciążeń wynosi 200zł. ) Kwota ta jest więc wielokrotnie niższa od dochodu K. F. Poniesienie przez nią kosztów sądowych takiej wysokości jest zdaniem orzekającego możliwe i to bez pogorszenia warunków bytowych K. F. i D. F., zwłaszcza, że po odliczeniu wydatków na mieszkanie i lekarstwa dysponują one sumą ok. 1200 zł. Pamiętać natomiast trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak - Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.