I SA/Kr 507/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 3 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za październik, listopad , grudzień 2001r. postanawia: zwolnić stronę skarżąca od kosztów sądowych ponad kwotę 2000 zł. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych , w sprawie skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego za październik, listopad , grudzień 2001r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz przedłożonych dokumentów prowadzona przez J. C. firma – "C. C." J. C., Zakład Pracy Chronionej jest w trudnej sytuacji finansowej. Majątek ruchomy został zajęty w wyniku wszczętych postępowań egzekucyjnych. Nieruchomości będące własnością strony skarżącej zostały zabezpieczone hipotekami a długi wobec ZUS, Skarbu Państwa i podmiotów prywatnych sięgają bardzo znacznych kwot. Sam J. C. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M. C. i córką A ur. w [....]. W roku 2007r. osiągnął dochód w wysokości 291 766 , 81 zł. przy przychodzie wynoszącym 2 076 236,62 zł. Żona natomiast w 2007r. uzyskała dochód w wysokości 20 031,39 zł. przy przychodzie wynoszącym 1 571 241,05 zł. Ponadto uzyskała ona zwrot nadpłaty z Urzędu Skarbowego w wysokości 31 907 zł. J. C. otrzymuje od żony 500 zł. miesięcznie a od syna – Ł. C. 700 zł. miesięcznie a zamieszkuje u teściów w oparciu o "nieodpłatne użyczenie". Z "rachunku zysków i strat", "C.C." J. C., Zakład Pracy Chronionej wynika , iż w 2006r. działalność operacyjna firmy przyniosła stratę na poziomie 763 990,50 zł. a w 2007r. przyniosła zysk w kwocie 30 506,86 zł. Podobnie, tendencję wzrostową wykazała działalność gospodarcza firmy gdyż w roku 2006 zamknęła się ona stratą 760 126,95 zł. a w 2007r. przyniosła już zysk na poziomie 25 916, 89 zł. Zdaniem Sądu wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie daje w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Mimo trudnej sytuacji, prowadzonej przez J. C. firmy, funkcjonuje ona na rynku i nie zaprzestała działalności. J. C. osiągnął z tego tytułu w 2007r. dochód w wysokości 291 766 , 81 zł. przy przychodzie opiewającym na kwotę 2 076 236,62 zł. podkreślając jednocześnie we wniosku o przyznanie prawa pomocy , że nie osiąga żadnego dochodu. Oceniając możliwości płatnicze strony skarżącej nie można też zapominać o dochodach żony i wsparciu finansowym syna. Wreszcie podkreślić trzeba, że na ostatnim wyciągu bankowym przedsiębiorcy z Banku [...] S.A za okres od [...].08.2008 r. do [....].08.2008r. (który zresztą nie obrazował operacji zbiorczych przeprowadzonych przez okres ostatnich trzech miesięcy, co było wymagane) widnieje suma 2 196, 42 zł. Stąd też, w kontekście w/w okoliczności orzecznik uznał , iż uiszczenie kwoty 2100 zł. tytułem kosztów sądowych będzie w granicach możliwości płatniczych strony skarżącej. Jest ona bowiem przedsiębiorcą i powinna się liczyć z kosztami ewentualnych procesów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Trzeba również zaznaczyć, iż J. C. otrzymał już pomoc finansową poprzez zwolnienie go od konieczności ponoszenia wpisu w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 507-09/07 - o wartości 29 068,02 zł. Obecna jego kondycja finansowa uzasadnia zwolnienie go od kosztów sądowych tylko ponad kwotę 2100 zł. , która jest bezpośrednio dostępna dla strony skarżącej. Biorąc pod uwagę powyższe , na podstawie art. 244§1 , art.245§3 , art. 246§1 pkt 2) , w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.