I SA/Kr 51/13

WyrokWSA w Krakowie2013-07-16

Skład orzekający: Beata Cieloch, Ewa Michna, Nina Półtorak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, biorąc pod uwagę sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącego oraz jego rodziny?
Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności należności ani przesłanki umorzenia ze względu na trudną sytuację materialną i rodzinną. Skoro należność została wyegzekwowana, a dochody rodziny pozwalały na jej spłatę bez pozbawienia niezbędnych potrzeb życiowych, organ nie miał podstaw do umorzenia zadłużenia.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do ZUS z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, wynikających z prowadzenia działalności gospodarczej podczas pobierania renty wypadkowej. ZUS odmówił umorzenia, uznając brak przesłanek. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, ZUS ponownie wydał decyzję odmawiającą umorzenia, wskazując na wyegzekwowanie należności i wystarczające dochody rodziny. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezastosowanie się do wskazań sądu.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 51/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lipca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr.), WSA Nina Półtorak, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2013 r., sprawy ze skargi A.P., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 26 listopada 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa pełnomocnikowi z urzędu adwokatowi T.K. koszty nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych) powiększonej o należny podatek od towarów i usług. A.P. (dalej "skarżący") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS") z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, którymi został obciążony w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżący pobierając rentę wypadkową i jednocześnie prowadząc indywidualną działalność gospodarczą w zakresie skupu butelek był bowiem przekonany, że nie musi opłacać składek na ubezpieczenie zdrowotne. Decyzją z dnia 26 września 2011 r. nr [...] ZUS odmówił skarżącemu umorzenia zaległosci za wskazane w decyzji miesiące z lat 2001 – 2009 w łącznej kwocie 6 324,62 zł, uznając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki takiego umorzenia określone w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej zwanej "u.s.u.s." oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powtórzył, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza, miała niewielką skalę, zaś dochody z tego tytułu kształtowały się na granicy opłacalności. Podkreślił, że przed rozpoczęciem działalności gospodarczej, mimo licznych rozmów z urzędnikami, nie został przez ZUS poinformowany o obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz utracie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy ze względu na fakt osiągania dochodów z działalności gospodarczej. Skarżący zaznaczył, że nie posiada żadnego majątku oprócz udziału w nieruchomości budynkowej, w której mieszka. Nie posiadał żadnych wartościowych ruchomości. Z powodu ciężkiej choroby (uniemożliwiającej samodzielną egzystencję) miał ponosić duże wydatki związane z leczeniem. Skarżący szczegółowo opisał swoje schorzenia i wskazał dokumenty, które obrazowały jego stan zdrowia. Podkreślił między innymi, że cierpi na schorzenia neurologiczne, które są skutkiem wypadku przy pracy w 1980 r., takie jak zaniki pamięci, bóle głowy, bóle kręgosłupa. Od 3 lat jego stan zdrowia był bardzo zły i stale się pogarszał. Podał także, że cały czas musi leżeć i wymagał stałej opieki rodziny, tak że lekarze orzecznicy ZUS przeprowadzali badania w domu skarżącego. Dalej skarżący wyjaśniał, że posiada jedynie emeryturę, gdyż prawo do ½ renty wypadkowej zostało mu - z naruszeniem prawa - wstrzymane przez ZUS. Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie w związku z tym spłacić należności, którymi został obciążony. W odczuciu skarżącego, wystąpiły warunki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ww. rozporządzenia, gdyż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby jego i jego rodzinę możliwości zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. ZUS decyzją z dnia 30 listopada 2011 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia 26 września 2011 r. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, w wyniku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2012 r., I SA/Kr 73/12 uchylił decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarżący składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podał między innymi szereg okoliczności związanych z sytuacją zdrowotną swoich synów, szczegółowo opisując schorzenia, na które cierpią. Zdaniem Sądu, okoliczności te powinny być wszechstronnie zbadane przez organ rozstrzygający kwestię umorzenia należności składkowych, zwłaszcza w kontekście twierdzeń skarżącego, że z uwagi na stan zdrowia, synowie nie byli w stanie podjąć zatrudnienia. Fakty te zostały pominięte przez organ, który wyraził wyłącznie brak aprobaty dla sytuacji utrzymywania przez 75-letniego ojca dwóch dorosłych synów. Brak przekonującej argumentacji w powyższym zakresie spowodował, że ustalenia organu należało uznać za dowolne. Ponownie wydaną decyzją z dnia 26 listopada 2012 r. [...], ZUS utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 26 września 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, że celem dokonania szczegółowych ustaleń w przedmiocie sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, pismem z dnia 3 października 2012 r. wezwał skarżącego do dostarczenia dodatkowych dokumentów dotyczących wysokości osiąganego przez rodzinę dochodu, wielkości ponoszonych przez rodzinę wydatków, a także innych dokumentów uzasadniających trudną sytuację materialną i dotyczącą ewentualnej przewlekłej choroby, bądź konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym. W odpowiedzi skarżący dostarczył dodatkowe dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej (dochodów i wydatków) i zdrowotnej rodziny. Organ uwzględnił materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania prowadzonego w 2011 r. oraz uzyskany w trakcie obecnie podejmowanych czynności. Organ podał, że istotne znaczenie miał fakt, że na dzień wydania decyzji skarżący nie posiadał już zadłużenia z tytułu składek. W dniu 9 marca 2012 r. na wniosek Zakładu dokonano przy tym zabezpieczenia należności na majątku dłużnika poprzez wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nieruchomości, której skarżący jest współwłaścicielem. Organ podał, że czteroosobowa rodzina skarżącego utrzymuje się ze świadczenia emerytalno-rentowego skarżącego w wysokości 2 007,24 zł netto, emerytury jego żony w wysokości 1 353,31 zł netto oraz z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (skup butelek). Dochód stanowił również zasiłek stały wypłacany synowi skarżącego – R.P. przez Ośrodek Pomocy Społecznej w K. w wysokości 442 zł. Drugi syn – K. P.jest zarejestrowany od dnia 2 czerwca 2009 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. Filia w K. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Miesięczne wydatki z tytułu opłat (prąd, gaz, woda, usługi telekomunikacyjne) wynosiły 394,38 zł, wydatki na zakup opału w wysokości 2 670 zł rocznie, a podatek od nieruchomości - 62 zł za 2 m-ce. Koszty utrzymania kształtowały się, zdaniem organu, na przeciętnym poziomie. Ponadto wydatki związane z leczeniem całej rodziny wynosiły według oświadczenia skarżącego 1 000 zł miesięcznie. W ocenie organu, w sprawie nie było oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Istniała nieruchomość mogąca być przedmiotem zabezpieczenia. Egzekucja z nieruchomości nie była jednak konieczna z uwagi na możliwość pełnego zaspokojenia roszczeń z zajęcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Nie zostały więc spełnione przesłanki do umorzenia zadłużenia określone w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Organ stwierdził także, że brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o przepis § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Zebrana dokumentacja wskazywała, że skarżący jest trwale i całkowicie niezdolny do pracy oraz niezdolny do samodzielnej egzystencji. Z tego tytułu pobierał rentę w zbiegu z emeryturą wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Jego żona została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, a syn R. na okres do 30 września 2015 r. Organ uznał, że sytuacja materialna skarżącego nie była na tyle zła, by istniało jakiekolwiek zagrożenie dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych na skutek dokonywanej spłaty stosunkowo niewysokiego zadłużenia. Na koniec organ podkreślał, że w wyniku potrąceń ze świadczenia emerytalno-rentowego nastąpiła pełna spłata zadłużenia. Odnosząc się do zarzutów o żądaniach nienależnych zwrotu pobranej renty organ wskazywał, że decyzją z dnia 2 sierpnia 2011 r., nr [...] ZUS zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rentowych za okres od 1 sierpnia 2008 do 31 lipca 2011 r. w kwocie 23 744,16 zł wraz z odsetkami. Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 27 czerwca 2012 r., [...] oddalił odwołanie. Od niniejszego orzeczenia skarżący wniósł apelację i sprawa obecnie była w toku. Organ zaznaczył, że wykonując ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2012 r. przeanalizował sytuację zdrowotną rodziny w kontekście twierdzeń skarżącego, że z uwagi na stan zdrowia synowie nie są w stanie podjąć zatrudnienia. W ocenie organu możliwości zarobkowania przez skarżącego były istotnie ograniczone. Jednakże istotne było, że oboje małżonkowie otrzymywali świadczenia emerytalne z ubezpieczenia społecznego, które przysługiwały im niezależnie od stanu zdrowia. Żona skarżącego od 11 sierpnia 2011 r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, z której również mogła uzyskiwać przychód. Syn R. od października 2012 r. miał wypłacany zasiłek stały. Z kolei syn K. skoro został zarejestrowany jako osoba bezrobotna, pozostawał w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Nie stwierdzono przeszkód w zakresie podjęcia przez niego pracy. Zobowiązany nie korzystał z pomocy państwa dla osób nieposiadających środków na zaspokajanie uzasadnionych potrzeb, nie przedstawił także żadnych dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych. Tym samym zasadnym stało się utrzymanie w mocy decyzji z dnia 26 listopada 2011 r. W bardzo obszernej skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący szczegółowo opisał swoją sytuację rodzinną i zdrowotną. W piśmie z dnia 23 maja 2013 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący zarzucił ww. decyzji naruszenie: 1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, - art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwiało realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przez niezastosowanie się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r., I SA/Kr 73/11, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 28 ust. 3a u.s.u.s z związku z § 3 ust 1 pkt 1 i pkt 3 ww. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r, przez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że przepisy te nie odnoszą się do sytuacji w której znalazł się skarżący W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem sporu była ocena, czy ZUS prawidłowo zebrał w sprawie materiał dowodowy dotyczący sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego, a także czy dokonał jego prawidłowej oceny pod kątem przesłanek umorzenia zaległości przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. oraz §3 ww. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. W zaskarżonych decyzjach ZUS stwierdził brak przesłanek umożliwiających w ogóle pozytywne dla skarżącego załatwienie sprawy. Podkreślić bowiem należy, że ustawa nie daje ZUS-owi swobody w decydowaniu o umorzeniu zaległości składkowych. Organ może umorzyć zaległości tylko wtedy gdy stwierdzi istnienie przesłanek przewidzianych przez ww. przepisy. Zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Bezspornie żadna z powyższych okoliczności nie wystąpiła. ZUS zasadnie też podkreślał, że skoro skarżący był właścicielem nieruchomości, a na dzień wydania zaskarżonej decyzji całość należności została wyegzekwowana poprzez potrącenia ze świadczeń emerytalno-rentowych to nie można byłoby twierdzić, że "należność jest nieściągalna" w rozumieniu ww. art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzyganej sprawy w tej części – tj. fakt bycia właścicielem nieruchomości i fakt wyegzekwowania całej zaległości ze świadczeń emerytalno-rentowych. Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdzały ustalenia faktyczne, a i skarżący ich nie kwestionował. Nie można więc było uznać, że ZUS naruszył wymienione w skardze przepisy postępowania administracyjnego. Przechodząc z kolei do następnego typu przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości to trzeba zaznaczyć, że w we właściwych przepisach zostały one wymienione jedynie przykładowo, o czym świadczy użycie w tekście przepisu określenia "w szczególności". Zgodnie z §3 Rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Oceniając, czy skarżący "ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny" ZUS zgodnie z zaleceniami zawartymi w ww. wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r., I SA/Kr 73/11 powinien był zbadać czy z uwagi na stan zdrowia synowie skarżącego nie byli w stanie podjąć zatrudnienia. Zgodnie bowiem z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Zdaniem Sądu, ZUS wnikliwie ustalił na jakie schorzenia cierpią synowie skarżącego i czy mogą podjąć zatrudnienie. Z ustaleń ZUS dodatkowo wynikało, że syn R. od października 2012 r. miał wypłacany zasiłek stały. Z kolei syn K. skoro został zarejestrowany jako osoba bezrobotna, pozostawał w gotowości do podjęcia zatrudnienia. W ocenie Sądu wnioski ZUS nie były sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a nadto były logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Zdaniem Sądu, skoro żona skarżącego – osoba również schorowana, posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności przejęła prowadzenie działalności gospodarczej w formie skupu butelek to niewątpliwie obaj synowie mogli jej pomagać, skoro nie było innych zatrudnionych pracowników, a profil działalności i jej rozmiar (skarżący twierdził, że była to niewielka działalność co potwierdzały dokumenty z US dotyczące opodatkowania ryczałtowego) nie wymagał intensywnego wysiłku. Zarzuty pełnomocnika skarżącego, że organy nie uwzględniły znikomości dodatkowych przychodów żony z działalności gospodarczej (541 zł), są o tyle niezasadne, że stanowiły one połowę przychodów, ponieważ w pierwszej połowie to skarżący prowadził działalność o tym samym profilu. Dodatkowo trudno byłoby ustalić ZUS-owi rzeczywiste dochody, skoro skarżący wybrali opodatkowanie ryczałtowe (PIT-28). Sąd nie uznał również za zasadne zarzutów pełnomocnika skarżącego o braku uwzględnienia w ustaleniach faktycznych przedstawionego pokwitowania wzięcia pożyczki w wysokości 11 000zł na koszty leczenia i utrzymania. Pokwitowanie to zostało napisane odręcznie wyłącznie przez skarżącego, a na dodatek poprawione zostało (niebieskim długopisem) z 10 000 zł. na 11 000 zł , przy pozostawieniu niezmienionej słownie kwocie: "tysiąc złotych", co uzasadnia twierdzenia ZUS, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów o braku zaspokajania podstawowych potrzeb rodziny. W ocenie Sądu słusznie też organ zwracał uwagę, że skoro na dzień wydania decyzji całość zaległości została wyegzekwowana, a skarżącemu i członkom jego rodziny (z wyjątkiem syna K.) przysługiwały świadczenia związane z ich wiekiem i stanem zdrowia to nie można było uznać, że spłata 6 324,62 zł zagrażała egzystencji rodziny. Kwota ta nie przekraczała trzykrotności łącznych dochodów netto całej rodziny, przy czym część dochodów (świadczenia emerytalno rentowe) zgodnie z obowiązującymi przepisami nie mogły zostać w całości zajęte na poczet egzekwowanych należności. Opisane szeroko w skardze schorzenia, wypadki losowe i cierpienia, których doświadczył w swoim życiu skarżący nie mogły być podstawą oceny czy spłata zaległości zagraża egzystencji skarżącego i jego rodziny. ZUS, jak już Sąd podkreślał powyżej, ograniczony jest przepisami w swobodnym podejmowaniu decyzji o umorzeniu. Powoływane przez ZUS i w niniejszym wyroku przepisy ustawy i rozporządzenia wykonawczego, praktycznie wykluczają umorzenie zaległości, jeżeli ZUS stwierdzi, że sytuacja skarżącego jest na tyle dobra, że możliwe jest prowadzenie egzekucji w sposób, który nie pozbawia skarżącego środków na konieczne i bieżące wydatki jego i jego rodziny w stopniu umożliwiającym egzystencję tj. w stopniu pozwalającym na zakup żywności i lekarstw, które są niezbędne dla utrzymania funkcji życiowych. Innymi słowy, jeżeli ZUS zgodnie z przepisami (w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy) ustalił, że uzyskiwane dochody przez skarżącego i dochody członków jego rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie, pozwalają na egzekwowanie zaległości tak, że nie grozi to całej rodzinie pozbawieniem możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych – to Sąd nie mógł przyjąć, że zaskarżona decyzja narusza wymienione w skardze przepisy. Odnosząc się natomiast do argumentów dotyczących żądania przez ZUS zwrotu wypłacanej renty wypadkowej to z akt sprawy wynika, że żądania te miały związek z brakiem zgłoszenia organowi faktu uzyskiwania dodatkowych dochodów z działalności gospodarczej skarżącego (a nie jego żony) – kwestie te są rozstrzygane przez sądy powszechne. Wielkość łącznie egzekwowanych należności mogła mieć wprawdzie znaczenie przy ocenie sytuacji finansowej skarżących, ale i tę kwestią ZUS zbadał ustalając, że wyrok Sąd Okręgowego oddalający odwołanie od decyzji w przedmiocie zwrotu świadczenia, nie uprawomocnił się z uwagi na wniesienie apelacji. Ustalanie więc wpływu konieczności zwrotu tych należności na sytuację finansową skarżącego byłoby przedwczesne – tym bardziej, że i w tym zakresie skarżącemu przysługuje prawo na zasadzie art. 84 ust.8 u.s.u.s. o to, aby Zakład odstąpił od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczył termin ich płatności albo rozłożył je na raty, jeżeli zachodziłyby szczególnie uzasadnione okoliczności. W związku z powyższym Sąd skargę oddalił na zasadzie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło