I SA/Kr 518/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...]. Nr: [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. "R." w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 rok p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi w 1/2 części, I) w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]Nr: [...]w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. "R." w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 rok skarżący J. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. K., 20-letnią córką K. oraz 16-letnim synem M.. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 600 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż obecnie jego rodzina mieszka w mieszkaniu wynajmowanym przez jego mamę - D. K.. J.K. posiada rozdzielność majątkową z żoną, która nie jest w stanie pomóc skarżącemu finansowo, gdyż brakuje jej na to środków. Na utrzymaniu małżonków K. pozostaje dwoje dzieci, studiująca córka oraz syn, który ukończył gimnazjum. Skarżący, w związku z orzeczeniami sądów, nie może przez dwa lata wykonywać funkcji kierowniczych. Zmuszony był zatem do rezygnacji z pełnionych obowiązków. Na dzień dzisiejszy zatrudniony jest na - etatu z wynagrodzeniem 471,14 zł miesięcznie, z którego część obciążona jest zajęciem komorniczym. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przesłał spis miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, kopie rachunków za telewizję cyfrową, telefon, spłaty rat kredytowych, wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe PIT-37 o wysokości osiągniętego dochodu w roku 2007 przez skarżącego oraz jego żonę oraz zaświadczenie z zakładu pracy żony skarżącego o zatrudnieniu i wysokości zarobków. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części lub określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 w/w ustawy). Należy zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 2.000 zł. Przemawia za tym fakt, że skarżący, zatrudniony na - etatu uzyskuje stosunkowo niewielkie dochody. Z zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach z dnia 9 maja 2008 r. wynika, że skarżący zatrudniony jest na stanowisku sprzedawcy, a jego średnie wynagrodzenie brutto z ostatnich trzech miesięcy wynosi 600 zł (netto 471,14 zł). Wynagrodzenie to obciążone jest w kwocie 48,55 zł z tytułu zajęcia komorniczego. Z zeznania podatkowego PIT-37 wynika, że w roku 2007 skarżący osiągnął przychód w wysokości 6.000 zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że posiada on rachunek bankowy w Banku[...]., na którym utrzymuje się zadłużenie w wysokości około 50.000 zł plus odsetki. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Zarówno skarżący, jak i jego małżonka obciążeni są zobowiązaniami kredytowymi w znacznej wysokości, których spłata stanowi znaczne obciążenie domowego budżetu. Na utrzymaniu małżonków K. pozostaje dwoje uczących się dzieci. Zestawiając wysokość uzyskiwanych dochodów z wysokością wpisu sądowego, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości w sytuacji finansowej skarżącego mogłoby stanowić zbyt duże obciążenie. Stąd decyzja o zwolnieniu skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego w 1/2 części. Orzekający nie przychylił się do wniosku skarżącego o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych w całości. Należy podkreślić, że decydując o przyznaniu prawa pomocy sąd winien brać pod uwagę nie tylko sytuację majątkową wnioskodawcy, ale również możliwości finansowe współmałżonka oraz innych osób z rodziny zobowiązanych do alimentacji. Małżonkowie mają bowiem wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Dokonując analizy wyciągów bankowych z rachunku bankowego żony skarżącego stwierdzono, że chociaż saldo końcowe na dzień 26 czerwca 2008 roku jest ujemne i wynosi - 6.893,07 zł, to jednak miesięczne wpływy na konto M. K. są znaczne. I tak w miesiącu kwietniu 2008 roku suma wpływów z dokonanych dyspozycji ustnych wyniosła 6.050 zł, w maju 2008 roku suma wyniosła 4.590, 37 zł (1.590, 37 wynagrodzenie za pracę, a 3.000 zł wpłaty własne na ROR), zaś w miesiącu czerwcu suma wpłat wyniosła 7.550 zł (1.550 zł wynagrodzenie za pracę i 6.000 zł wpłaty własne na ROR). Z powyższego wynika, że skarżący wraz z małżonką dysponują w miesiącu środkami finansowymi w wyższej wysokości, niż wynika to z załączonych zaświadczeń o wynagrodzeniu. Sytuacja taka pozwala na poczynienie oszczędności celem pokrycia części kosztów sądowych zainicjowanego postępowania sądowego. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, zdaniem orzekającego udzielenie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od konieczności uiszczenia wpisu sądowego w 1/2 części stanowi w niniejszej sprawie wystarczającą pomoc państwa. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).