I SA/Kr 521/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.W., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.12.2014r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.12.2014r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów E.W.ur. w 1965r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką M.W. ur. w 1991r. oraz synami: D.W. ur. w 1997r. i K.W. ur. w 2004r. W stosunku do K.W. orzeczono niepełnosprawność od urodzenia. M.W. otrzymuje zasiłek rodzinny na swoją córkę L.W. w kwocie 77 zł., miesięcznie. Wnioskodawczyni zarejestrowana jest jako osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. W 2014r. uzyskała dochód w wysokości 6 490 zł., przy przychodzie w wysokości 6 935 zł. Na mocy wyroku Sądu Okręgowego, Wydział I Cywilny, z dnia 28.05.2010r. (sygn. akt I C 202/10) nastąpiło rozwiązanie jej małżeństwa z B.W.. Został on zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz synów: D.W. i K.W. oraz E.W. w kwotach po 1000 zł. na każdą z w/w osób. Dłużnik nie wywiązuje się z tego obowiązku w pełni. Ostatnio dokonane wpłaty z tego tytułu wyniosły 134,17 zł. i 86,35 zł. W związku z tym skarżąca otrzymuje 1000 zł. z funduszu alimentacyjnego. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : opłatę za gaz – 42,77 zł., opłatę za energię elektryczną – 273,46 zł., opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi – 22 zł., opłatę za wodę i kanalizację 136,61 zł. (273,22 zł. : 2 miesiące = 136,61 zł.). Ponadto strona ponosi koszty ubezpieczenia domu w wysokości 302 zł., rocznie a wraz z B.W. jest zobowiązana do płacenia podatku rolnego i od nieruchomości w łącznej kwocie 126 zł. rocznie. Jest bowiem wraz z nim współwłaścicielką, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, trzech nieruchomości, znajdujących się w K.: o pow. 0,11 ha, zabudowanej domem o pow. 150 m2, objętej kw [...] o pow. 0,11 ha, objętej kw [..] i o pow. 0,07 ha, objętej kw [...] Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Przedstawiona przez E.W. sytuacja nie daje możliwości poniesienia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych, bez pogorszenia warunków bytowych jej i najbliższych. Jest ona osobą bezrobotną i praktycznie cała rodzina pozostaje na jej utrzymaniu. Jedynym jej źródłem dochodu są natomiast świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Ściąganie alimentów od zobowiązanego nie jest bowiem w pełni skuteczne. Podkreślić należy również, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869). W niniejszym postępowaniu oraz w drugiej sprawie ze skargi E.W., toczącej się przed WSA w Krakowie, o sygn. akt I SA/Kr 522/15, łączna suma wpisów od skarg wynosi 3 466 zł. (1 966 zł. + 1500 zł. = 3 466 zł.). Stąd też, w świetle w/w okoliczności, poniesienie kosztów sądowych przez stronę skarżącą jest poza jej możliwościami płatniczymi. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).