I SA/Kr 521/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2016 r. wniosku M. Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 marca 2016 r., nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2009 r. postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 521/16 w ten sposób, że: 1. zwolnić skarżącą spółkę od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. Sp. z o.o. w K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności strony skarżącej jest handel wyrobami stalowymi. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.000.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 31.438,09 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w Banku P. S.A., którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił ok. 25.500 zł, lecz kwota ta została zajęta. Stan magazynu na dzień 31 grudnia 2015 roku wyniósł 57.142,52 zł i został on również zajęty. W uzasadnieniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy podniesiono, iż na skutek zabezpieczenia poczynionego w postępowaniu przed UKS Spółka nie dysponuje środkami pozwalającymi jej uiścić opłaty sądowe. W takiej sytuacji wniosek Spółki jest konieczny i uzasadniony. Do wniosku zostało załączone oświadczenie zarządu o stanie finansów Spółki M.Sp. z o.o., z którego wynika, że jedyny posiadany przez Spółkę rachunek bankowy jest zablokowany od sierpnia 2013 roku, a stan magazynowy Spółki jest zabezpieczony przez organy skarbowe na poczet przyszłych rozliczeń skarbowych. Posiadane przez Spółkę wierzytelności dochodzone były na drodze sądowej, lecz są one nieściągalne, natomiast zadłużenie z tytułu składek w ZUS na dzień 18 stycznia 2016 roku wynosiło 18.590 zł. Wnioskodawca przedłożył dokumenty źródłowe, z których wynika, że za okres od 1 stycznia 2014 roku do 31 grudnia 2014 roku, przychody netto strony w w/w okresie wyniosły 87.570 zł, a koszty działalności operacyjnej 191.499,55 zł, co dało stratę z działalności gospodarczej w wysokości 103.928,65 zł. Za rok 2015 przychody netto strony wyniosły 148.200 zł, a koszty działalności operacyjnej 179.638,09 zł, co dało stratę z działalności gospodarczej w wysokości 31.438,09 zł. Według bilansu za 2015 rok na dzień 31 grudnia 2015 roku Spółka posiadała aktywa obrotowe w wysokości 739.965,22 zł, a jej zobowiązania wobec pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności powyżej 12 m-cy wynosiły 564.089,17 zł. Według CIT-8 strata za 2014 rok wyniosła 108.635,95 zł przy przychodzie 87.570,90 zł. Za rok 2015 przychody Spółki według CIT-8 wyniosły 148.200 zł, przy kosztach ich uzyskania 199.794,90 zł, co spowodowało zamknięcie roku stratą w wysokości 51.594,90 zł. Z deklaracji VAT-7K wynika, że podstawa opodatkowania za I kwartał 2016 roku z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła 1.950 zł, a wartość netto nabytych w tym okresie towarów i usług pozostałych zamknęła się kwotą 5.583 zł. Na rachunku bankowym Spółki w Banku P. SA na dzień 5 kwietnia 2016 roku była zablokowana kwota 26.474,50 zł. Na rachunku tym odnotowane zostały następujące wpływy: w dniu 7 stycznia 2016 roku kwoty 60 zł i 2.400 zł, a w dniu 1 marca 2016 roku 2.398,50 zł, a w kasie Spółki w dniu 31 grudnia 2015 roku odnotowany został wpływ kwoty 2.460 zł z tytułu faktury sprzedaży. Strona skarżąca przedłożyła ponadto kopie czterech zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego: z dnia 8 marca 2016 roku na kwotę 20.303,26 zł oraz trzech z dnia 16 marca 2016 roku na kwoty: 2.513,70 zł, 713,70 zł i 101,70 zł, a także kopię pisma Prezydenta Miasta K. z dnia 2 lipca 2014 roku o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności w łącznej kwocie 8.065,40 zł. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2016r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia referendarz sądowy wskazał, że spółka nadał funkcjonuje w obrocie i jest w stanie wygospodarować środki na wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto zdaniem referendarza sądowego spółka nie utraciła płynności finansowej albowiem jej przychód w 2015r. wyniósł 148 200 zł, a podstawa opodatkowania za I kwartał 2016 roku z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła 1.950 zł, natomiast wartość netto nabytych w tym okresie towarów i usług pozostałych zamknęła się kwotą 5.583 zł. Za zwolnienie od kosztów sądowych nie przemawia zdaniem referendarz sądowego osiągnięta przez spółkę strata za 2015r., fakt prowadzenia egzekucji z jej majątku oraz zajęcie konta bankowego. Referendarz wskazał też na znaczną wysokość kapitału zakładowego spółki. Referendarz stwierdził, że spółka powinna podjąć wszelkie niezbędne działania celem zdobycia środków na pokrycie kosztów sądowych. Wskazał tu na możliwość zobowiązania wspólników do dopłat, celem pokrycia kosztów sądowych. Wnioskująca spółka wniosła skutecznie sprzeciw od ww. postanowienia, w którym nie zgodziła się z argumentacją referendarza sądowego. Do sprzeciwu dołączono upomnienia skierowane do spółki od Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 czerwca 2016 r. i 1 lipca 2016 r. wzywające do uregulowania należności z tytułu podatku VAT wraz z odsetkami na kwotę odpowiednio 7 036 898 zł i 832 524,60 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd podkreśla, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom lub podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Odnosząc powyższe do realiów badanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że wnioskująca spółka wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie należnego wpisu sądowego od skargi. W pierwszej kolejności podkreślić należy słuszność założenia referendarza sądowego, że rozstrzygając wniosek skarżącej spółki trzeba uwzględnić fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie strona złożyła do tut. Sądu skargę w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 521/16, a suma wpisów sądowych w tych dwóch sprawach, liczona od zadeklarowanej przez stronę skarżącą wartości przedmiotu sporu, wynosi 32.033 zł (odpowiednio 29.317 zł + 2.716 zł). W pozostałym zakresie, Sąd nie podziela stanowiska referendarza sądowego, wyrażonego w postanowieniu objętym sprzeciwem. Ze stanu faktycznego obrazującego sytuację finansową spółki wynika, że ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 31.438,09 zł, a poprzedni 2014r. – ze stratą w wysokości 103928,65 zł. Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w Banku P. S.A., którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił ok. 25.500 zł, lecz kwota ta została zajęta. Stan magazynu na dzień 31 grudnia 2015 roku wyniósł 57.142,52 zł i został on również zajęty w ramach prowadzonego względem spółki postępowania egzekucyjnego. Spółka nie posiada środków trwałych, ani ściągalnych wierzytelności. W ocenie Sądu tak przedstawiająca się sytuacja finansowa spółki, uprawnia ją do uzyskania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd całkowicie zgadza się z przywołanym przez referendarza sądowego poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 29 marca 2011 roku, sygn. akt I OZ 191/11, zgodnie z którym osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Nie mniej jednak zdaniem Sądu spółka wykazała, że nie ma możliwości pozyskania kwoty należnej z tytułu wpisu sądowego. W obecnej sytuacji finansowej spółka nie ma możliwości dysponowania środkami zgromadzonymi na koncie bankowym, nawet w przypadku odnotowywania na nim wpływów. Nie ma też środków trwałych, ani wartości które mogłaby spieniężyć. Zdaniem Sądu powołana przez referendarza sądowego wysoka kwota kapitału zakładowego nie świadczy o możliwości spółki do uiszczenia kosztów sądowych. Charakter środków wniesionych na kapitał zakładowy jest tego rodzaju, że nie muszą pozostać w spółce na stałe. Z chwilą wniesienia ich do spółki stają się one jej majątkiem. Spółka może zadysponować tym majątkiem w dowolny sposób (zgodny z celem działalności spółki wskazanym w umowie spółki). Posiadanie wysokiego kapitału zakładowego spółki nie wyklucza zatem, że spółka jest w stałej dyspozycji tej kwoty. Badając natomiast obecną sytuację materialną spółki, Sąd stwierdza, że mimo wysokiego kapitału zakładowego, spółka nie ma możliwości pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W ocenie Sądu również fakt, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą i funkcjonuje w obrocie nie może być argumentem decydującym o odmowie udzielenia prawa pomocy albowiem stan upadłości lub likwidacji nie jest warunkiem udzielenia prawa pomocy. Należy zawsze ocenić rozmiar tej działalności na tle całościowej sytuacji finansowej spółki. W badanym przypadku skarżąca zamknęła dwa poprzednie lata ze stratą, a za pierwszy kwartał 2016 r. obroty były nieznaczne (podstawa opodatkowania za I kwartał 2016 roku z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła 1.950 zł, a wartość netto nabytych w tym okresie towarów i usług pozostałych zamknęła się kwotą 5.583 zł). Ponadto, jak wynika z dokumentów dołączonych do sprzeciwu skarżąca zobowiązana jest do zapłaty kwoty 7 869 422,60 zł z tytułu podatku VAT, a ponadto toczą się względem niej postępowania egzekucyjne oraz postepowania administracyjne. Odnośnie wskazanej przez referendarza sądowego możliwości pozyskania środków potrzebnych na pokrycie kosztów sądowych w drodze dopłat od wspólników, Sąd stwierdza, że prawnie istnieje taka możliwość, jednak w okolicznościach badanej sprawy faktycznie takiej możliwości nie ma. Jak podniesiono w sprzeciwie wspólnicy spółki są ze sobą w ostrym konflikcie, co nie daje realnych szans na uzyskanie jakichkolwiek środków z tytułu dopłat. Jednocześnie Sąd podkreśla, iż we wniesionym sprzeciwie stwierdzono, że mimo istniejących aktualnie problemów finansowych spółki wspólnik większościowy widzi możliwość dalszej działalności spółki. Stwierdzono, też, że są widoki na dalszą egzystencję spółki w obrocie gospodarczym, a jej likwidacja jest niecelowa. Z tych też względów Sąd uznał, że zasadnym będzie zwolnienie spółki od kosztów sądowych jedynie w zakresie wpisu od skargi albowiem na tym etapie są to jedyne koszty postepowania, a spółka wykazała, że nie jest w stanie ich obecnie uiścić. Zwolnienie spółki od kosztów sądowych w ww. zakresie będzie też gwarantowało spółce prawo do sądu. Natomiast w przypadku pojawienia się potrzeby uiszczenia dodatkowych kosztów sądowych, na dalszym etapie postępowania, kondycja finansowa spółki może być na tyle dobra, że umożliwi spółce pokrycie należnych kosztów. W przeciwnym razie, będzie mogła ponownie ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.