I SA/Kr 541/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. i L.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skarg M. G. i L.G. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lipca 2010 r. Nr: [...],[...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 5.833 zł od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2013 roku oddalającego skargi M.G. i L.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lipca 2010 roku w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok, skarżący reprezentowani przez radcę prawnego B.M. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie ich od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 sierpnia 2013 roku pełnomocnikowi skarżących został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W skład ich majątku wchodzi dom jednorodzinny przy ul. N. w K., nieruchomości przy ul. R. w K., dom letniskowy w M. oraz budynki biurowe przy ul. J. i B. w K. Skarżący nie deklarują posiadania zasobów pieniężnych, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Rubryki wniosku 8,9 i 10 dotyczące stanu majątkowego osób pozostających z wnioskodawcami we wspólnym gospodarstwie domowym, dodatkowych informacji o stanie majątkowym oraz dochodach strony i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym zostały przekreślone. Rubryka 10 odnosząca się do dochodów zawiera wpis "brak danych". W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż cały majątek nieruchomy skarżących został zajęty przez Prokuraturę Okręgową w związku ze sprawą, w której skarżący M. G. jest oskarżonym. Całość dochodów skarżących została zajęta w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez US K. i US K. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący zostali wezwani do ich uzupełnienia, w terminie 7 dni, poprzez oświadczenie z jakich źródeł i w jakiej wysokości czerpią dochody na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji, przedłożenie odpisów zeznań podatkowych o wysokości dochodów osiągniętych przez skarżących za rok 2012, a także deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku – w przypadku prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez M.G. i L.G. rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, oświadczenia, czy skarżący czerpią jakiekolwiek korzyści z majątku nieruchomego, który stanowi ich własność (np. z tytułu najmu) – jeśli tak, jaka jest wysokość tych dochodów, udokumentowanie aktualnymi rachunkami (za ostatni okres rozliczeniowy) wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ewentualne leczenie, telefon, podatki, ubezpieczenia, itp., a także przedłożenie zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez M.G. i L.G. pojazdach mechanicznych lub o ich braku. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżących przesłał odpisy zeznań podatkowych L. i M.G. za rok 2012 oraz deklaracji VAT-7 M.G. za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2013 roku. Radca prawny B.M.podniósł, iż z przesłanych dokumentów wynika, iż skarżący w 2012 roku nie osiągnęli dochodów, lecz ponieśli stratę. M.G. osiągał w 2012 roku przychody wyłącznie z najmu nieruchomości, które to przychody nie pokrywały kosztów działalności, co spowodowało poniesienie straty na działalności z tego tytułu. Pełnomocnik wyjaśnił, iż przychody M.G. osiągane z tytułu wynajmu nieruchomości są pobierane przez Pekao Bank Hipoteczny S.A. tytułem spłaty kredytów zabezpieczonych na przedmiotowych nieruchomościach, z których to kredytów sfinansowano budowę budynków biurowych należących do skarżącego. Ze względu na niemożność skontaktowania się ze swoimi mocodawcami pełnomocnik wniósł o przedłużenie o 14 dni terminu do uzupełnienia pozostałych dokumentów i oświadczeń, o których mowa w wezwaniu Sądu. Zarządzeniem z dnia 15 października 2013 roku Referendarz sądowy WSA w Krakowie przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 14 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Z zalegającego w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że zarządzenie zostało odebrane w Kancelarii Radcy Prawnego przez B.G. w dniu 21 października 2013 r. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 4 listopada 2013 r. Mimo upływu terminu dodatkowe dokumenty i oświadczenia mające stanowić uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały przesłane. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domagają się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym winni byli przekonać orzekającego, że ich sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych we własnym zakresie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Po dokonaniu analizy przedłożonych przez skarżących oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów źródłowych nie można uznać, aby M.G. i L.G. przekonali orzekającego o niemożności uiszczenia przez nich kosztów sądowych we własnym zakresie. Złożony formularz wniosku nie zawierał żadnych danych o źródle i wysokości miesięcznych dochodów skarżących, a wezwanie do uzupełnienia tych danych zostało wykonane jedynie w części. Skierowane do skarżących zapytanie z jakich źródeł i w jakiej wysokości czerpią oni dochody na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji pozostało bez odpowiedzi. Z nadesłanych odpisów deklaracji VAT-7 wynika natomiast, iż M.G. wykazał podstawę opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju opodatkowane stawką 7% albo 8% oraz 22% albo 23% w miesiącu czerwcu 2013 roku w wysokości 26.625 zł, w lipcu 2013 roku w wysokości 26.760 zł, zaś w sierpniu 2013 roku w wysokości 30.898 zł. Powyższe oznacza, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Orzekający nie dysponuje jednak wiedzą, czy wykazane dochody z działalności stanowią jedyne źródło utrzymania skarżącego, czy też czerpie on korzyści z innych źródeł. Brak jest także informacji o źródle i wysokości aktualnych dochodów L.G.. Z przedłożonego odpisu zeznania podatkowego wynika, że skarżąca w roku 2012 osiągnęła przychody w wysokości 199.040,69 zł przy kosztach ich uzyskania 306.355,25 zł, co dało stratę w wysokości 107.314,56 zł. Nie została wyjaśniona kwestia, czy L.G. nadal prowadzi działalność gospodarczą i jakimi dochodami aktualnie dysponuje. Skarżący nie wykonali wezwania do udokumentowania wysokości ponoszonych wydatków aktualnymi (za ostatni okres rozliczeniowy) rachunkami, bądź fakturami. Nie została podana nawet szacunkowa wysokość tych wydatków. Orzekający nie dysponuje zatem żadnymi informacjami w przedmiocie skali i wysokości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie, nie może zatem dokonać sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych kosztów w rodzinie skarżących. Pomimo przedłużenia terminu do uzupełnienia braków skarżący nie przesłali wykazów posiadanych rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, ani zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez M.G. i L.G. pojazdach mechanicznych lub o ich braku. Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżących wezwania nie pozwala zatem na wolną od wątpliwości ocenę ich sytuacji materialnej i tym samym nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżących, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie skarżący znajdują się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ta zaś bez zestawienia dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, jest niemożliwa do ustalenia. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.