I SA/Kr 548/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. J. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku z tytułu spadku po zmarłym M. F. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. Do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku z tytułu spadku po zmarłym M. F. Jak wynika z "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" zawartego we wniosku B. J. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem Z. J. ur. w [...] r. oraz synem K. J. ur. w [...] B. J. uzyskuje wynagrodzenie w wysokości ok. 800 zł. miesięcznie netto, męża miesięczna pensja wynosi natomiast ok. 1400 zł. miesięcznie netto. Co miesiąc rodzina ponosi wydatki obejmujące : ratę kredytu – ok. 630 zł. , raty pożyczek z zakładu pracy – ok. 500 zł. , czynsz – ok. 300 zł. , opłatę za prąd – ok. 80 zł. , opłatę za gaz – ok. 50 zł. , opłatę za przedszkole - ok. 250 zł. , opłaty za karty MPK – ok. 170 zł. , opłatę za telefon – ok. 70 zł. , koszty leków – ok. 100 zł. , koszty leczenia i zabiegów dla dziecka – ok. 100 zł. Strona skarżąca podnosi również , że ze względu na częste choroby dziecka przyznano mu sanatorium jednak nie ma funduszy na opłacenie tego pobytu. Rodzina nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 246§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach tej instytucji, stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) W przedmiotowej sprawie zarówno strona skarżąca jak i jej mąż uzyskują stały miesięczny dochód, spłacają zaciągnięty kredyt i pożyczki. Stąd też należy przyjąć , iż sytuacja majątkowa rodziny nie jest wyjątkowa a poziom życia nie przybiera znamion ubóstwa. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Orzekający wziął jednak pod uwagę fakt, iż łączne wydatki rodziny nie licząc żywności wynoszą ok. 2250 zł. przy łącznej sumie jej dochodów 2400 zł. Stąd też poniesienie całych kosztów sądowych spowodowałoby pogorszenie warunków bytowych rodzinny w rozumieniu art. 246§1 w/w ustawy. W związku z tym orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym badanej sytuacji. Biorąc pod uwagę powyższe , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2), w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.