I SA/Kr 557/16

|Sygn. akt I SA/Kr 557/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 28 września 2016 r., sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A.S. 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 4 marca 2016 r., znak [...] Wójt Gminy zmienił decyzję własną znak [...] z dnia 13 stycznia 2016 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego, obciążającego solidarnie A. S. i A. S., ustalając wymiar tego zobowiązania w wysokości 589 zł. Pismem z dnia 8 kwietnia 2016 r. odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. S.. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m. in. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 o.p. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona adresatowi (tj. A. S.) w dniu 16 marca 2016 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Wobec tego, w ocenie organu odwoławczego, czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 30 marca 2016 r. Odwołanie zostało sporządzone po jego upływie, a strona nie wnosiła o przywrócenie terminu do jego wniesienia. A. S. wniósł w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji nie została mu doręczona, ponieważ kurier wręczył ją jego sąsiadce, której podpis widnieje na potwierdzeniu. W tej sytuacji, jego zdaniem należy uznać, że decyzję doręczono mu dopiero w dniu 29 marca 2016 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wskazując, że do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji doszło w trybie zastępczym (art. 149 o.p.) i stwierdzając, że okoliczność, iż sąsiad nie oddaje pisma do rąk adresata nie ma wpływu na bieg terminu związanego z datą doręczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności zobowiązany był do zweryfikowania formalnej dopuszczalności wniesionego środka zaskarżenia. W razie przeszkód formalnych w rozpoznaniu odwołania, organ ten winien był wydać jedno z postanowień przewidzianych w art. 228 § 1 o.p., a zatem stwierdzić: 1) niedopuszczalność odwołania; 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania; 3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222. Przesłanką wydania postanowienia, wymienionego w art. 228 § 1 pkt 2 o.p., tj. stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jest m. in. ustalenie, że do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji faktycznie doszło. Natomiast jeśli odwołanie wnosi podmiot, któremu decyzji nie doręczono w sposób przewidziany przepisami, a jednocześnie decyzji nie doręczono żadnemu innemu podmiotowi, konieczne jest stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. Zgodnie bowiem z art. 212 zd. 1 o.p. organ podatkowy jest związany decyzją od chwili jej doręczenia. W orzecznictwie wskazuje się słusznie, że w przypadku stwierdzenia, iż nie zostały dochowane warunki zastępczego doręczenia decyzji określone w art. 150 o.p., nie można przyjąć (uznać), iż doszło do skutecznego doręczenia decyzji. W konsekwencji nie może być mowy o przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania. Decyzja, która nie weszła do obrotu prawnego nie rodzi żadnych skutków prawnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II FSK 2274/13, Lex Omega nr 1818682). Bez znaczenia prawnego jest fakt dowiedzenia się przez stronę o treści decyzji poza przewidzianym w prawie trybem doręczenia decyzji. Dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, nie wchodzi ona do obrotu prawnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 924/11, Lex Omega nr 1219389). Organ odwoławczy powoływał się w niniejszej sprawie na treść art. 149 o.p. Zgodnie z tym przepisem w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. Należy zauważyć, że zasadą w postępowaniu podatkowym jest doręczanie pism adresatowi bezpośrednio, tak by odebrał je osobiście; możliwość doręczenia zastępczego stanowi wyjątek, niezbędny dla zapewnienia sprawności postępowania. Niemniej jednak aby uznać, że doszło do doręczenia w trybie zastępczym, konieczne jest dochowanie wszystkich warunków, wynikających z przepisów prawa. Niedopełnienie któregokolwiek z nich jest równoznaczne z brakiem doręczenia. Jak wynika ze znajdującego się w aktach organu pierwszej instancji potwierdzenia odbioru pisma urzędowego, jego odbiór podpisała M. W.. Z samego potwierdzenia nie wynika, kim ta osoba jest dla adresata; dopiero z pism strony można powziąć informację, że jest to sąsiadka skarżącego. Doręczenie pisma w takiej formie może być prawnie skuteczne, ale pod dwoma warunkami: jeżeli sąsiad podejmie się oddania pisma adresatowi oraz jeżeli zawiadomienie o pozostawieniu pisma zostanie umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej, drzwiach mieszkania adresata, względnie w widocznym miejscu na jego posesji. W przypadku podjęcia się doręczenia pisma adresatowi rozważyć można, czy sąsiad samym podpisem pod pokwitowaniem przesyłki, skierowanej do innej osoby nie potwierdza w sposób dorozumiany, że przesyłkę tę adresatowi dostarczy. Natomiast pozostawienia zawiadomienia w skrzynce pocztowej bądź w innym miejscu, wymienionym w art. 149 o.p. nie może być domniemywane. Minimalnym wymogiem, niezbędnym dla uznania, że doszło do doręczenia w tym trybie jest udokumentowanie tego faktu przez osobę doręczającą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Analiza zwrotnego poświadczenia odbioru, znajdującego się w aktach sprawy pozwala stwierdzić, że jego druga strona, zawierająca m.in. adnotacje o pozostawieniu zawiadomienia oraz miejsce na podpis doręczyciela nie została wypełniona. Wykluczone jest zatem przyjęcie, że doszło do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji; fakt pozostawienia zawiadomienia nie jest bowiem w żaden sposób potwierdzony. Jak wskazano wyżej – to, że adresat później dowiedział się o treści decyzji, bo ją otrzymał od sąsiada, nie powoduje skuteczności doręczenia. Obowiązek prawidłowego doręczenia spoczywa na organie podatkowym. O tyle rację ma Kolegium, które w odpowiedzi na skargę wywodzi, iż procedura doręczania w trybie art. 149 kończy się w chwili doręczenia pisma domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, że jeśli do tego momentu wszystkie wymagane prawem warunki doręczenia nie zostaną spełnione, to późniejsze okoliczności nie mogą sanować uchybień. Fakt przekazania decyzji przez sąsiadkę nie ma prawnego znaczenia; gdyby dopełniono wszystkich warunków, o których mowa w art. 149 o.p. i domniemanie doręczenia nie zostało obalone, doręczenie sąsiadowi byłoby równoznaczne z doręczeniem adresatowi, a zatem prawny skutek doręczenia następowałby natychmiast. Jeśli natomiast warunki, wymienione w art. 149 o.p. nie zostały spełnione, to doręczenie nie stanie się skuteczne w ogóle, nawet jeśli sąsiad przekaże pismo adresatowi. Dodatkowo Sąd zauważa, że stosowany przez organ pierwszej instancji formularz – nawet w wypadku jego wypełnienia – może okazać się niewystarczający, brak w nim bowiem wskazania (np. w formie "niepotrzebne skreślić") miejsca, w którym doręczyciel pozostawia zawiadomienie; oczywiście doręczyciel może adnotację w niezbędny sposób uzupełnić. W niniejszej sprawie nie było podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a zatem zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem przepisów postępowania, zaś naruszenie to przesądziło o wyniku sprawy, co skutkuje koniecznością jego uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Rzeczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Mimo wymienienia w treści orzeczenia organu pierwszej instancji drugiej osoby, brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że A. S. decyzję tę otrzymała. Nie figuruje w niej bowiem jako adresat (a jedynie jako solidarnie zobowiązana), nie została wskazana w rozdzielniku decyzji ani też w aktach nie znajduje się potwierdzenie odbioru decyzji na jej nazwisko. Organy podatkowe przyjmą w dalszym toku postępowania, że decyzja Wójta Gminy z dnia 4 marca 2016 r., znak [...] nie została doręczona stronom, a zatem nie weszła do obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze Sąd w punkcie I wyroku uchylił zaskarżone postanowienie, przyjmując za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II, na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.