I SA/Kr 579/97
WyrokWSA w Krakowie1997-07-17
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki na zakup gruntu, które były warunkiem koniecznym do zbycia lokali mieszkalnych, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że wydatki na zakup gruntu, który stanowił warunek konieczny do zbycia lokali mieszkalnych, powinny zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Sąd podkreślił, że koszty muszą mieć bezpośredni związek z uzyskanym przychodem, a w tym przypadku taki związek istniał. Natomiast wydatki na zakup materiałów budowlanych nie mogły zostać uznane za koszt uzyskania przychodu z powodu braku odpowiedniego udokumentowania ich zużycia i związku z przychodami.Stan faktyczny
Spółdzielnia Produkcyjno-Usługowo-Handlowa zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, która korygowała podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych za 1994 rok. Korekta polegała na nieuznaniu za koszt uzyskania przychodu wydatków na zakup gruntu i materiałów budowlanych oraz na stwierdzeniu braku uprawnień do odliczenia straty z lat poprzednich. Spółdzielnia zarzuciła naruszenie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, argumentując, że zakup gruntu był konieczny do sprzedaży lokali mieszkalnych, a wydatki na materiały budowlane były związane z uzyskaniem przychodu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółdzielni Produkcyjno-Usługowo-Handlowej "A." w M. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 26 sierpnia 1996 r. (...) w przedmiocie wymiaru podatku dochodowego za 1994 rok - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, (...).
Urząd Skarbowy w M. na podstawie ustaleń dokonanych w toku kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej i w trakcie postępowania podatkowego, dokonał korekty podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, wynikiem której było wydanie decyzji określającej zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego za 1994 r.
Korekta polegała na nieuznaniu przez Urząd Skarbowy za koszt uzyskania przychodu wydatków na zakup gruntu w kwocie 400.000.000 st. zł /po denominacji 40.000 zł/ i na zakup materiałów budowlanych w kwocie 148.635.000 zł a także na stwierdzeniu braku uprawnień Spółdzielni do odliczenia od dochodu za 1994 r. straty poniesionej w latach 1991 i 1993.
W odwołaniu Spółdzielnia zakwestionowała nieuznanie za koszt uzyskania przychodu i wydatków na zakup gruntu i materiałów budowlanych.
Izba Skarbowa utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.
Skarżąc powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółdzielnia zarzuciła, że do kosztu inwestycji nieprawidłowo zostały zaliczone koszty nabycia nieruchomości za kwotę 400 mln zł. Nabycie nieruchomości, która stanowiła własność Kółka Rolniczego w D. /budynek stanowił własność Spółdzielni/, była warunkiem koniecznym dla zbycia lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku. Kółko Rolnicze w postępowaniu sądowym nie wyraziło zgody na podział działki przez wyodrębnienie odrębnej nieruchomości związanej z budynkiem lecz zażądało nabycia całej nieruchomości będącej w posiadaniu Spółdzielni. Dokumenty powyższe były udostępnione inspektorowi kontroli skarbowej, który jednak ich treści nie uwzględnił.
W tym konkretnym stanie faktycznym zachodzi pełny związek przyczynowy między poniesionym kosztem nabycia nieruchomości w kwocie 400 mln, który stanowiły działki ewidencyjne objęte księgą wieczystą nr 25663.
Bez poniesionych wydatków na zakup nieruchomości niemożliwy był do uzyskania przychód osiągnięty ze sprzedaży mieszkań, co jest udokumentowane aktem notarialnym z 30 grudnia 1994 r. (...). Powyższe naliczenie narusza ustawę z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Zdaniem Spółdzielni nie znajduje również uzasadnienia nieuwzględnienie zaliczenia jako koszty materiałów na kwotę 148.535.000 zł. Poniesiony koszt był związany z uzyskaniem przychodu ze sprzedaży lokalu mieszkalnego. Nadto jeżeliby przyjąć, że powyższy wydatek nie jest kosztem, to stanowiłby pozycję roboty w toku, a zatem nie miałby wpływu na wynik finansowy, czyli w konsekwencji na wysokość podatku dochodowego, bowiem należałoby skorygować wysokość sprzedaży. Reasumując Spółdzielnia uzyskała dochód ze świadczenia usług w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych - sprzedaży lokali mieszkalnych, a uzyskany przychód stanowił podstawę do uzyskania dochodu, od którego Spółdzielnia zapłaciła podatek dochodowy. Jak to wykazano wcześniej bez poniesienia wydatku na zakup parceli niemożliwe byłoby uzyskanie przychodu ze sprzedaży lokali mieszkalnych.
Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymuje tezę, że koszty muszą mieć bezpośredni związek z uzyskanym przychodem. Okoliczności związane z nabyciem gruntu, a nie wynikające ze sprawy sądowej (...) Sądu Rejonowego w M. zostały całkowicie pominięte przez organy podatkowe.
Strona przeciwna przyznała, że należy uznać jako koszty uzyskania przychodów wydatki na zakup gruntu w tej części, która została w tymże roku sprzedana wraz z ruchomościami jako udziały we własności działki.
Nie można również uznać za koszt uzyskania przychodów wydatków na zakup materiałów budowlanych, których zużycia nie udokumentowano i nie wykazano jego związku z przychodami ze sprzedaży. Bowiem Strona nie prowadziła, chociaż ciążył na niej taki obowiązek, ewidencji ilościowo-wartościowej materiałów, ewidencji na kontach syntetycznych, nie dokumentowała przychodów materiałów do magazynu, ani też rozchodów materiałów do zużycia, nie sporządzała rozdzielników zużycia materiałów, nie odnosiła kosztów zużycia materiałów na poszczególne zlecenia produkcyjne i nie ustalała kosztu własnego sprzedaży. Ponadto nie przeprowadziła spisu z natury zapasów materiałów, produktów gotowych i produkcji w toku. Powyższe narusza przepisy art. 9 cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Nadto nie mogła być ujęta w przychodach ze sprzedaży w 1994 r. wartość robót remontowych w toku, które zostały rozliczone i zafakturowane dopiero w drugiej połowie 1995 r. Również wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów 1994 r. rachunku za remont instalacji elektrycznej jest w pełni uzasadnione, gdyż rozliczenia kosztów przebudowy budynku mieszkalno-administracyjnego obejmującego również koszt remontu instalacji elektrycznej dokonano dopiero w 1995 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec przyznania przez Izbę Skarbową w toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem w części nie uwzględniającej kosztów nabycia działki pod budynkiem - zbędne jest uzasadnienie uchylenia tej decyzji.
Co się zaś tyczy drugiego zarzutu skarżącego, to brak jest podstaw do jego uwzględnienia w odniesieniu do 1994 r. Izba Skarbowa wykazała bowiem, że prowadzone przez Spółdzielnię roboty zostały rozliczone i zafakturowane w 1995 r. Dlatego nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu w 1994 r.
Z powyższego wynika, że zaskarżony akt jest niezgodny z prawem.
Wobec stwierdzenia, że zaskarżony akt jest niezgodny z prawem Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło