I SA/Kr 587/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. postanawia oddalić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę podatnika A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. z powodu nieuiszczenia należnego w sprawie wpisu. Sąd wyjaśnił, że odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego został przesłany skarżącemu na wskazany w skardze adres i wobec nieobecności adresata w tym miejscu przesyłka była dwukrotnie awizowana, o czym umieszczono zawiadomienie w skrzynce do doręczania korespondencji, a na skutek niepodjęcia przesyłki w terminie 14 dni od daty pierwszego awiza została ona zwrócona do Sądu. Stanowiło to podstawę do uznania, że doręczenie przedmiotowej przesyłki było skuteczne i zostało dokonane z upływem 20 maja 2011r. (art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."/) – tzw. doręczenie zastępcze. Skoro zaś – przy przyjęciu fikcji prawnej doręczenia - wezwanie do uiszczenia należnego wpisu od skargi zostało skarżącemu doręczone w dniu 20 maja 2011r. – to termin do uzupełnienia tego braku fiskalnego skargi upływał z dniem 27 maja 2011r., a skarżący nie uczynił zadość wezwaniu. Przesyłka zawierająca to rozstrzygnięcie została przesłana skarżącemu na wskazany w skardze adres i wobec nieobecności adresata w tym miejscu przesyłka była dwukrotnie awizowana - w dniach 21 lipca i 28 lipca 2011r., a wskutek jej niepodjęcia zwrócono ją Sądowi 5 sierpnia 2011r. W dniu 13 września 2011r. skarżący skierował do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – wyjaśniając w uzasadnieniu, że przyczyną nieodebrania korespondencji z Sądu, zarówno tej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu, jak i postanowienie o odrzuceniu skargi – był fakt zmiany miejsca zamieszkania na miejscowość B., gdzie posiada dom i siedzibę firmy. Skarżący nadmienił, że o postanowieniu z dnia 11 lipca 2011r. o odrzuceniu skargi dowiedział się dopiero w dniu 6 września 2011r. w trakcie przeglądania akt sprawy po rozprawie w sprawie ze skargi jego żony na analogiczną decyzję w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. Wezwany do uzupełnienia braków wniosku – skarżący uiścił należny w sprawie wpis w kwocie 100,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl ogólnej normy - podjęcie w postępowaniu sądowoadministracyjnym czynności po upływie terminu przewidzianego do jej dokonania powoduje bezskuteczność owej czynności (art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."/). W szczególności zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. W myśl natomiast art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W konsekwencji tej regulacji postanowieniem z dnia 11 lipca 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę A.W.. Niemniej jednak w świetle brzmienia art. 86 § 1 p.p.s.a., strona - celem uniknięcia powołanych wyżej negatywnych skutków - może złożyć wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Podlega on uwzględnieniu, gdy strona uprawdopodobni we wniosku, iż terminu nie dotrzymała nie ze swojej winy. Stosownie natomiast do postanowień art. 87 p.p.s.a przywrócenie terminu uwarunkowane jest złożeniem pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w sądzie, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi (§ 2) oraz dokonaniem przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie (§ 4). Zarówno w nauce postępowania administracyjnego (por. np. A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego II, s. 368-370), jak i postępowania cywilnego (M. Jędrzejewska, Kodeks postępowania cywilnego III, s. 362) panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 154/09). O braku winy w uchybieniu terminu można więc mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku jak również, gdy strona uchybiła terminowi na skutek okoliczności od niej niezależnych, którym nie mogła zapobiec mimo dołożenia najwyższej staranności. Staranność strony należy oceniać przy użyciu miernika staranności, jakiej można oczekiwać od przeciętnego człowieka należycie dbającego o swoje sprawy. Przywrócenie terminu w związku z jego uchybieniem nie jest też dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przypomnieć również należy, że ocena czy nastąpiło uprawdopodobnienie, o którym stanowi art. 87 § 2 p.p.s.a., należy do sądu rozpatrującego wniosek. W tym względzie Sąd nie jest związany zawartymi we wniosku twierdzeniami, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu, a przekonanie to powinno opierać się na obiektywnych przesłankach wynikających z zawartych we wniosku twierdzeń. Chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Przystępując do analizy treści wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi podkreślić należy, iż przedmiotowy wniosek został złożony w terminie, a zatem możliwa jest jego merytoryczna ocena. Jeżeli bowiem przyczyna uchybienia terminu ustała z momentem zapoznania się skarżącego z aktami sprawy w dniu 6 września 2011r. to rozpoczęty w ten sposób bieg terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi miał swój kres w dniu 13 września 2011r. Skierowany do Sądu w tej dacie wniosek o przywrócenie terminu, uzupełniony następnie na wezwanie Sądu w zakreślonym terminie - uiszczeniem należnego w sprawie wpisu, czynił zatem zadość ustawowym przesłankom. Przechodząc do oceny okoliczności wskazanych we wniosku skarżącej należy podkreślić, iż przy podejmowaniu rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie miała regulacja art. 70 § 1 p.p.s.a., stosownie do której strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. Zamieszczona w tym przepisie regulacja w sposób jednoznaczny wyznaczać bowiem musi sposób wykładni pojęcia zawinienia strony w warunkach niniejszej sprawy. Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że skarżący powinien był doskonale zdawać sobie sprawę z tej powinności, skoro Sąd pouczył go o niej dodatkowo w skierowanym do niego wezwaniu o usunięcie braków formalnych skargi poprzez podanie wartości zaskarżenia, które skarżący odebrał czyniąc następnie zadość temuż wezwaniu. Zaniedbanie przez wnioskodawcę wykonania tych podstawowych obowiązków w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie może być obecnie premiowane w drodze niniejszego postępowania naprawczego, tym bardziej, że w uzasadnieniu wniosku nie wskazano żadnych szczególnych okoliczności, które uniemożliwiałyby skarżącemu przedsięwzięcie działań zgodnych z procedurą sądowoadministracyjną. Wypada zresztą przy tej okazji jeszcze raz przypomnieć powoływaną wielokrotnie w orzecznictwie sądowym i administracyjnym - a zatem powszechnie znaną regułę, iż wszczynając jakiekolwiek postępowanie, w tym przypadku sądowoadministracyjne, należy liczyć się z konsekwencjami jakie niesie za sobą zainicjowanie procedury zmierzającej do rozpoznania przedstawionej sprawy. Wnosząc skargę do tut. Sądu skarżący winien był zatem spodziewać się kierowania do niego korespondencji sądowej. Niemniej istotny jest fakt, że przecież zasadniczo wszczęcie postępowania wiąże się z koniecznością zadośćuczynienia określonym przepisami prawa wymogom fiskalnym, z czego skarżący musiał sobie zdawać sprawę. Dodatkowo ustawodawca chroni strony postępowania poprzez nałożenie na Sąd obowiązku dodatkowego wezwania do uiszczenia należnego wpisu wyznaczając z góry dla uzupełnienia tego braku okres 7 dni. W tych okolicznościach skarżący planując zmianę miejsca zamieszkania powinien był mieć na względzie konieczność powiadomienia o tym fakcie tut. Sądu albo też choćby tylko ustalić sposób regularnego zapoznawania się z korespondencją przychodzącą pod poprzedni adres. W tej sytuacji Sąd był zmuszony przyjąć, że wnioskodawca nie wykazał, iż bez swojej winy uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w związku z czym na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.