I SA/Kr 589/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia [...], nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji ruchomości zajętych protokołem z dnia [...].07.2005r. postanawia : oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub doradcy podatkowego, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia [...], nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji ruchomości zajętych protokołem z dnia [...].07.2005r. Z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy wynika, iż M. J. P. od 6 lat mieszka w W. B. Nie posiada w Polsce stałego ani tymczasowego zameldowania. Jej miesięczny dochód z tytułu umowy o pracę wynosi 1875 - , brutto. Nie posiada nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Podnosi , iż zarabiane pieniądze pozwalają jej tylko na opłacenie mieszkania, przejazdów oraz utrzymanie. Nie jest natomiast w stanie gromadzić oszczędności. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie daje w ocenie orzekającego podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Strona skarżąca jest osoba młodą , pracuje i zarabia pieniądze. Podnieść należy, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie koszty związane z postępowaniem nie stanowią wartości niewspółmiernie wysokich w stosunku do zarobków M. J. P. Zauważyć bowiem trzeba, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi na podstawie §3 Rozporządzenia Rady Ministrów , z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2006r. Nr 45, poz. 322) - tylko 100 zł. Znalezienie fachowego i niedrogiego pełnomocnika przy obecnej dostępności i konkurencyjności usług prawniczych nie powinno być też problemem. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak - Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1 , art.245§2, art. 246§1 pkt. 1 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.