I SA/Kr 602/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2004r. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...]. nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2004r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" P. R. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A. R. ur. w [...]. , córkmi: A. R. ur. w [...] , M. R. ur. w [...]. , C. R. ur. w [...]. oraz synami : J. R. ur. w [...], S. R. ur. w [...] , M. R. ur. w [...] Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 8450 zł. najem lokali mieszkalnych i użytkowych przynosi mu natomiast kwotę 970 zł. Czesne za naukę dzieci wynosi ok. 1300 zł. miesięcznie. Czynsz za wynajmowane mieszkanie pochłania kwotę 1800 zł. miesięcznie. Najmłodszy syn cierpi na zespół [...] i wymaga stałej opieki logopedy, nauczyciela - opiekuna i rehabilitanta. Córka A. jest po kilku operacjach stawu kolanowego i oczekuje następnych zabiegów oraz rehabilitacji. Żona A. przygotowuje się do wymiany stawu biodrowego. Okoliczności te zwiększają miesięczne wydatki rodziny o kilkaset złotych. Komornik zajął oszczędności strony skarżącej w wysokości 61 000 zł. P. R. ma dług w bankach, w rachunku bieżącym na 20 000 zł. i na karcie kredytowej na ok. 15 000 zł. Jest jednak właścicielem 1/6 udziału w kamienicy przy ul. S. w K. o pow. ok. 450 m2 oraz 18 udziałów w spółce M.o wartości 1800 zł. Przedmiotów o wartości pow. 3000 euro nie posiada. Dzieci : A. , J., M, C, S posiadają udziały w nieruchomości rolnej położonej w W. o pow. ok. 10 ha wynoszące po 1/5. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. Orzekający w ocenie sytuacji finansowej rodziny wziął pod uwagę, iż schorzenia trojga z jej członków pochłaniają dodatkowe koszty a strona skarżąca ma przed tut. Sądem aż 36 spraw. P. R. uzyskuje jednak wysoki dochód - 9420 zł. miesięcznie a argument, że musi utrzymywać ośmioosobową rodzinę nie jest przekonujący. W przypadku zaistnienia trudnej sytuacji majątkowej dorośli członkowie rodziny mogą przecież podjąć pracę. Przypomnieć należy , że dzieci P. R.: A., J, M , C. i S są już pełnoletnie. Zakładając nawet, iż schorzenia A. nie pozwalają jej pracować to pozostała czwórka może podjąć zatrudnienie. Są to osoby młode tak więc znalezienie pracy w obecnym okresie sprzyjającej koniunktury gospodarczej nie jest problemem. Studiowanie czy pobieranie nauki w innych formach też nie stanowi utrudnienia w znalezieniu pracy bowiem liczne oferty szkół oraz uczelni prywatnych i publicznych są bardzo "elastyczne" w stosunku do możliwości czasowych ewentualnych chętnych. Przedmiotowe postępowanie sądowoadministyracyjne ma związek z prowadzoną przez P. R. działalnością gospodarczą, a jak już zostało wspomniane powinien on jako przedsiębiorca brać pod uwagę koszty ewentualnych procesów sądowych. Łączny koszt wpisów od skarg nie jest zresztą kwotą "astronomiczną" dla strony skarżącej i wynosi 3600 zł. Suma ta jest więc o wiele niższa od uzyskiwanych przez nią dochodów. Wreszcie zwrócić trzeba uwagę na majątek strony skarżącej i jej rodziny. Do szybkiego upłynnienia nadają się udziały w spółce M.o wartości 1800 zł. a biorąc pod uwagę cenę nieruchomości w K. sam udział P. R. w kamienicy przy ul. S. ma wartość kilkadziesiąt razy przekraczająca kwotę wpisów. Nie można również zapomnieć o nieruchomości w N. należącej do dzieci o pow. 10 ha. Wartość jej także opiewa na kwotę znacznych rozmiarów. Są to bowiem okolice dynamicznie rozwijające się . Dotyczy to zarówno budownictwa jak i infrastruktury a cena gruntu za ar przekracza w tym rejonie 10 000 zł. Wyżej wspomniana działka ma natomiast 10 ha ! Zaznaczyć przy tym trzeba , iż sprzedaż nie jest jedynym sposobem pozyskania funduszy. Strona skarżąca może przecież wziąć kredyt hipoteczny lub pożyczkę której zabezpieczeniem będą przedmiotowe nieruchomości. Tak więc sytuacja finansowa strony skarżącej nie predestynuje jej do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak - Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.