I SA/Kr 61/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17.11.2009r. nr [...], [...], [...], w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17.11.2009r. nr [...], [...], [...], w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy E.G. ur. w 1946r. jest radcą prawnym i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest on udziałowcem "M" s.c. . Działa też w ramach "Kancelarii Prawnej E. G." w K. Jak podaje prowadzona działalność nie przynosi mu wystarczających dochodów na pokrycie wydatków związanych z jej prowadzeniem a długotrwała choroba utrudnia mu angażowanie się w w/w przedsięwzięcia. W okresie od 18 do 22 lipca 2009r. był on bowiem hospitalizowany z uwagi na przebyty ostry zawał serca. Dnia 7 stycznia 2010r. lekarz orzecznik ZUS uznał go za czasowo niezdolnego do pracy - na okres 6 miesięcy. Z tego tytułu do dnia 6 grudnia 2010r. pobierał zasiłek chorobowy w wysokości 2500 zł. W 2009r. wnioskodawca osiągnął dochód w łącznej wysokości 28 899,95 zł. przy przychodzie wynoszącym 64 276,40 zł. Jego miesięczne koszty utrzymania obejmują : czynsz – 282 zł. , opłatę za gaz i energię – 125 zł. , opłatę za media – 132 zł. , wydatki na wyżywienie i egzystencję – 860 zł. ,koszty lekarstw – 300 zł. , koszty wizyt lekarskich – 250 zł. E.G. płaci również alimenty na syna S.J. w wysokości 650 zł. i na córkę K. G. w wysokości 300 zł. Nie posiada żadnych wartościowych ruchomości, oszczędności, akcji czy obligacji Skarbu Państwa. W wyniku zadłużeń wszczęte zostały w stosunku do niego postępowania egzekucyjne. Objęły one również działkę o pow. 900 m2 w Ustroniu, której jest właścicielem. Obwieszczono już licytację tej działki. Jak podaje zmuszony jest korzystać z pomocy finansowej rodziny i znajomych w postaci pożyczek, które będzie musiał jednak zwrócić. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego, dane przedstawione we wniosku były niewystarczające i nieaktualne do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych E.G.. Stąd też został on wezwany do przedłożenia: - wyciągów z jego kont bankowych obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy (zarówno osobistych jak i firmowych dotyczących Kancelarii Radcy Prawnego i "M" s.c.) , - ostatniego zeznania podatkowego z tytułu podatku VAT, - zeznania podatkowego E.G. za 2010 r. lub zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego dotyczącego wysokości jego dochodu w tym roku, - spisu nieruchomości, których jest właścicielem (współwłaścicielem), obejmującego ich położenie, wielkość, oraz numery ksiąg wieczystych prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości, - oświadczenia określającego czy E.G. jest właścicielem prawa do lokalu mieszkalnego znajdującego się w zasobach Katowickiej Spółdzielni Mieszkaniowej, Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak. Zwrócić trzeba uwagę, iż Sąd dokonując oceny rzeczywistych możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak którychkolwiek danych skutecznie to uniemożliwia. Tymczasem z przedstawionych przez stronę skarżącą materiałów wynika, iż ponosi ona praktycznie wydatki w łącznej wysokości ok. 2 899 zł. miesięcznie a dochodów nie uzyskuje. Stąd też trudno przeprowadzić rzeczywistą analizę dotyczącą zdolności płatniczych E. G. Strona skarżąca, będąca zresztą profesjonalistą, powinna więc liczyć się z tym, że w wyniku zaistniałych okoliczności Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej pomocy.(por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08) Wobec tego, mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, E. G. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09). W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).