I SA/Kr 613/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 400 zł w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 kwietnia 2016 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 8 czerwca 2016 roku o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.264 zł skarżący M.S. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 400 zł. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną M.S. Ich miesięczny dochód wynosi 3.900 zł netto i stanowi go wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy w wysokości 2.600 zł i wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 1.300 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość niezabudowana stanowiąca działkę nr 2/3 o powierzchni 0,1465 ha położona przy ul. M. w K. oraz nieruchomość o powierzchni 0,0753 ha położona w K. przy ul. S. zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni 150 m². Skarżący nie posiada oszczędności, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Miesięczne wydatki wnioskodawcy przedstawiają się następująco: czynsz 615 zł, prąd 150 zł, gaz 170 zł, internet, telefon 94 zł, telefon komórkowy 94 zł, rata kredytu pracowniczego 500 zł. Skarżący jest poręczycielem kredytu bankowego na kwotę 100.000 zł. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy M.S. podniósł, że kwota wpisu sądowego, do której opłacenia został wezwany, jest dla niego dużym obciążeniem. Oprócz wymienionych wyżej wydatków skarżący poniósł w ostatnim okresie koszty remontu nieruchomości przy ul. S. w kwocie ok. 50.000 zł, na który przeznaczył posiadane oszczędności oraz zaciągnął pożyczki od znajomych. Małżonka skarżącego jest zatrudniona na umowę o pracę do 2017 roku i nie wiadomo, czy umowa ta zostanie przedłużona. W takiej sytuacji, w ocenie skarżącego, uzasadnienie znajduje zwolnienie go od wpisu sądowego ponad kwotę 400 zł. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych M.S., został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: potwierdzenie wysokości wynagrodzenia za pracę skarżącego oraz jego żony za czerwiec 2016 roku, przedłożenie zeznań podatkowych za 2015 rok skarżącego oraz jego żony, wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego małżonkę rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy (kwiecień-czerwiec 2016 roku) wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie rachunkami i fakturami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny wnioskodawcy (m. in. opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, ewentualne leczenie, a także oświadczenie w jaki sposób wykorzystywane są nieruchomości będące własnością skarżącego i czy przynoszą mu jakiekolwiek pożytki (np. z najmu, dzierżawy), a jeśli tak, jaka jest ich wysokość. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało odebrane przez skarżącego w dniu 4 sierpnia 2016 roku. Zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 11 sierpnia 2015 roku. Do dnia wydania niniejszego postanowienia wnioskodawca nie odniósł się do wezwania, nie przesłał dodatkowych oświadczeń, ani dokumentów źródłowych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). Zdaniem orzekającego M.S. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego dotyczyły przede wszystkim wysokości środków finansowych, pozostających w miesiącu do dyspozycji wnioskodawcy, zwłaszcza w kontekście posiadanych przez niego składników majątkowych. W formularzu "PPF" skarżący podał, że jest właścicielem dwóch nieruchomości: niezabudowanej położonej przy ul. M. oraz zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. S. w K. Skarżący nie zamieszkuje w tej nieruchomości, jako adres zamieszkania został bowiem wskazany lokal mieszkalny przy ul. J. w K. (pod tym adresem odbierana jest skierowana do strony korespondencja). W takiej sytuacji koniecznym było ustalenie, czy pozostałe nieruchomości przynoszą stronie jakiekolwiek pożytki (np. z tytułu najmu), zwłaszcza w kontekście poniesienia znacznych nakładów na remont tej nieruchomości. Posiadanie dochodów z innych źródeł, niż wykazane we wniosku niewątpliwie rzutuje na sytuację materialną strony i na jej zdolność do ponoszenia kosztów sądowych. Uzupełnienia oraz potwierdzenia wymagały dane dotyczące ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny. W formularzu M.S. podał tylko niektóre dane dotyczące ponoszonych płatności (czynsz, prąd, gaz, internet, telefon, rata kredytu), brak było informacji o wydatkach ponoszonych m. in. na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, ewentualne leczenie. Dane, którymi dysponował orzekający nie pozwoliły zatem na dokonanie sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów, koniecznych do ustalenia czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć należne w sprawie koszty sądowe. Przedłożenie przez stronę żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych wykazanych w formularzu "PPF", ale także potwierdziłoby ewentualną trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się wnioskodawca. Skarżący nie odniósł się jednak w żaden sposób do skierowanego do niego wezwania, a w rezultacie wątpliwości co do jego oświadczeń pozostały niewyjaśnione Skoro wnioskodawca nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych we własnym zakresie. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.