I SA/Kr 617/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2013r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2013r nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. Jak wynika z "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" zawartego we wniosku A.K. zamieszkuje wraz z dziewiętnastoletnim synem i konkubiną, pozostającymi na jego utrzymaniu, w mieszkaniu o powierzchni 80 m2. Nie jest właścicielem żadnych innych nieruchomości ani też przedmiotów majątkowych o znacznej wartości, natomiast jego rachunek bankowy został zajęty. Z działalności gospodarczej, polegającej na prowadzeniu wesołego miasteczka, osiąga średniomiesięcznie dochody w kwocie 1500zł. Jednocześnie jako koszty bieżącego utrzymania zadeklarował: 700zł na utrzymanie mieszkania, natomiast inne wydatki ujął w kwocie 1000-1200zł. Zarządzeniem z dnia 30 lipca 2013r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o szczegółowo wymienione dokumenty, w terminie siedmiu dnia od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wobec niezadośćuczynienia treści wezwania zarządzeniem z dnia 25 września 2013r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący stwierdził, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie był pozbawiony braków formalnych, co oznacza, że winien on być rozpatrzony. W jego ocenie zawiera on przy tym wszelkie niezbędne informacje potrzebne do stwierdzenia zaistnienia przesłanek zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania(art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącego jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a to zwolnienia od kosztów sądowych. Zawarta w przepisach ustawy p.p.s.a.– regulacja prawa pomocy - stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika. W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, Sąd uznał, iż okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami strony i wskazywanymi przez nią okolicznościami nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej w jakiej znajduje się wnioskodawca, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy, a to mając na względzie spoczywający na skarżącym ciężar dowodowy w tym zakresie. To bowiem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2012r. (II FZ 175/12) konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Tymczasem już samo zestawienie ujawnionych przez skarżącego dochodów i wydatków poddaje wątpliwość deklarowane przez niego wartości. Oto bowiem przy jedynym dochodzie brutto w kwocie 1500 zł jego miesięczne wydatki wynoszą 1700-1900zł, a zatem przekraczają znacznie te pierwsze. Co istotne, skarżący nie deklaruje przy tym posiadania jakichkolwiek oszczędności, z których mógłby pokryć wykazany w ten sposób niedobór, zaś jego rachunek bankowy ma być zajęty, uniemożliwiając mu wypłacenie jakichkolwiek kwot. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. W oparciu o wspomnianą bardzo lakoniczną i wywołującą wątpliwości treść wniosku o przyznanie prawa pomocy brak było możliwości poczynienia jakichkolwiek racjonalnych ustaleń co do rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W tych warunkach ze wszech miar słuszna była zatem podjęta przez Referendarza sądowego inicjatywa ustalenia konkretnych okoliczności faktycznych obrazujących warunki egzystencji wnioskodawcy. Tym bardziej trudno zrozumieć, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie do przedłożenia szczegółowo określonych dokumentów i oświadczeń. W sytuacji nakreślonych wyżej zasadniczych wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń skarżącego tylko całokształt wskazanej w wezwaniu dokumentacji źródłowej potwierdzającej wysokość aktualnie uzyskiwanych przez skarżącego dochodów i ponoszonych przez niego wydatków umożliwiałby w ogóle merytoryczne wypowiadanie się w przedmiocie jego sytuacji majątkowej. Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącego twierdzenia sytuacja majątkowa jawi się zaś w sposób oczywisty jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.