I SA/Kr 621/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 kwietnia 2016 r. nr: [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 p o s t a n a w i a wniosek oddalić J.W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego z urzędu. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi 634 zł i stanowi go zasiłek MOPS w wysokości 384 zł oraz pomoc syna w wysokości 250 zł. Skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem nieruchomym, nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, samotnie prowadzącą gospodarstwo. Jego wydatki przedstawiają się następująco: 50 zł komornik, 95 zł media i śmieci, 30 zł telefon, 27 zł PZU, 90 zł leki, 50 zł transport PKP i bus, 67 zł dług WODKAN. Do wniosku załączone zostały kopie następujących dokumentów: orzeczenia z dnia 14 czerwca 2016 roku o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności J.W., decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 30 czerwca 2016 roku o przyznaniu wnioskodawcy zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 384 zł oraz karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 15 kwietnia 2016 roku. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzeniem z dnia 3 października 2016 roku J.W. został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. W odpowiedzi na wezwanie skarżący pismem z dnia 24 października 2016 roku zwrócił się z prośbą o przedłużenie wyznaczonego terminu ze względu na brak możliwości zgromadzenia w terminie 7 dni wymaganych dokumentów. Zarządzeniem z dnia 3 listopada 2016 roku referendarz sadowy przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 7 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 14 listopada 2016 roku i 22 listopada 2016 roku przesyłka skierowana do J.W. na adres podany w skardze, zawierająca zarządzenie o przedłużeniu terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, powróciła do tut. sądu z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie". W związku z powyższym przesyłkę należało uznać za skutecznie doręczoną z dniem 28 listopada 2016 roku. Stosownie bowiem do treści art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, a zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w podanym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, w jakim pismo pozostawało w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W związku z powyższym, siedmiodniowy termin przewidziany na złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. upływał skarżącemu z dniem 5 grudnia 2016 r. Wezwanie nie zostało wykonane do dnia wydania niniejszego postanowienia. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). Zdaniem orzekającego J.W.nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego dotyczyły przede wszystkim stanu majątkowego wnioskodawcy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy J.W. oświadczył bowiem, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani cennych ruchomości. Tymczasem, z uwagi na okoliczność, że J.W. występował z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach prowadzonych w tut. Sądzie (I SA/Kr 573/15, I SA/Kr 574/15 i I SA/Kr 575/15) orzekającemu z urzędu znana jest okoliczność, że skarżący jest właścicielem 1/6 części nieruchomości znajdującej się w Z. przy ul. K., stanowiącej budynek o kubaturze 626 m3, przeznaczony na cele mieszkalne (KW JG1Z 6560/6) oraz 2/9 części nieruchomości (po zmarłym ojcu) znajdujących się w Trzebini Sierszy przy ul. Łukowej o pow. 0,0307 ha (KW KR1C 27293/7), o pow. 0,0291 ha (KW KR1C 27294/7) oraz o pow. 0,0752 ha (KW KR1C 27292/0). W uprzednio składanym wniosku skarżący deklarował także, że jest właścicielem samochodu osobowego marki Citroen XM, rok produkcji 1991. Wnioskodawca posiadał także rachunki bankowe "Otwarte Konto Oszczędnościowe" oraz "Konto Direct" w ING Banku Śląskim. W związku z tym, że powyższe informacje dotyczyły maja 2015 roku, dlatego zasadnym było wezwanie skarżącego do podania aktualnych danych w przedmiocie posiadanych składników majątkowych. Wyjaśnienia wymagała także kwestia w jaki sposób wykorzystywane są przedmiotowe nieruchomości. Istotne w przedmiocie przesłanek prawa pomocy byłyby bowiem informacje, czy nieruchomości te przynoszą właścicielowi dodatkowe dochody np. z tytułu dzierżawy, czy najmu. Skarżący nie udzielił jednak odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie w tym przedmiocie. Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie wykazał czyją własność stanowi ta nieruchomość, w której zamieszkuje. Nie przedłożył też wyciągów z rachunków bankowych, których analiza pozwoliłaby na ustalenie rzeczywistej wielkości środków finansowych pozostających do jego dyspozycji. Nie udokumentował również wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Nie złożył też oświadczenia czy jest właścicielem pojazdów mechanicznych. Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych wykazanych w formularzu "PPF", ale także mogłoby potwierdzić ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się skarżący. J.W., pomimo przedłużenia terminu do uzupełnienia wniosku, nie odniósł się jednak do skierowanego do niego wezwania, a w rezultacie wątpliwości co do jego oświadczeń pozostały niewyjaśnione. Skoro skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.