I SA/Kr 624/15

|Sygn. akt I SA/Kr 624/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 sierpnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Beata Łomnicka, WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2015 r., sprawy ze skarg "M" A.M. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oraz z dnia 10 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - skargi oddala - Postanowieniami z dnia 10 lutego 2015 r Dyrektor Izby Celnej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 24 listopada 2014 r określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za marzec 2009 r , a ponadto stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 24 listopada 2014 r nadające powyższej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, a także odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wyżej wymienionego zażalenia i odwołania. Z uzasadnienia powyższych postanowień wynika, że przesyłka polecona nr [...], zawierająca ww. postanowienia została wysłana na adres: M.M., ul. P., [...] Z., za pośrednictwem Poczty Polskiej SA. Postanowienia doręczono, zgodnie z art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa, w dniu 28.11.2014 r. Pełnomocnik skarżącej złożył natomiast w placówce pocztowej zażalenia wraz z odwołaniem dopiero w dniu 27.12.2014 r. , wnioskując równocześnie o przywrócenie terminu do złożenia powyższych środków. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Strona podnosi, iż cała dotychczasowa korespondencja kierowana była na adres działalności gospodarczej tj. ul. [...] , podobnie jak w postępowaniach o sygnaturach [...] i [...] i pod tym adresem niezwłocznie odbierana. Jednakże, z niewyjaśnionych względów, organ I instancji przesłał skarżone rozstrzygnięcie na inny adres tj. ul. P., [...] Z, który to nie jest ani adresem do doręczeń ani strony ani jej pełnomocnika. Strona o fakcie takiej korespondencji nie miała wiedzy. Informację o wydanych rozstrzygnięciach Strona powzięła w dniu 19.12.2014 r. przy okazji wizyty komornika skarbowego i od tego dnia został naliczony termin do złożenia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu. Argumentacja ta nie została uwzględniona przez Dyrektora Izby Celnej. W zaskarżonych postanowieniach odmawiających przywrócenia terminu stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w przywróceniu terminu. W szczególności za prawidłowe uznano doręczenie decyzji i postanowienia z dnia 24 listopada 2014 r. Podkreślono przy tym, że zmiana adresu na który wysyłano korespondencję wynikała z ustanowienia przez stronę pełnomocnika. Wcześniej przesyłki adresowano na adres prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. Zwrócono przy tym uwagę, że w aktach sprawy znajduje się poświadczone notarialnie pełnomocnictwo (repertorium A nr [...] ) z dnia 23.02.2010 r., zgodnie z którym Strona ustanowiła pełnomocnikiem M.M. zamieszkałego ul. P., Z. W trakcie postępowania Strona ani pełnomocnik nie wskazali odrębnego adresu do doręczeń. Jednocześnie, w sprawie udzielone zostało pełnomocnictwo substytucyjne dla adwokata W. M. W związku z wątpliwościami dotyczącymi możliwości udzielenia pełnomocnictw substytucyjnych przez M. M., organ I instancji wystosował zapytanie skierowane do strony postępowania tj. A.M., o zajęcie stanowiska czy w przedmiotowej sprawie działać będzie przez tego pełnomocnika, a w takim przypadku o udzielenie mu stosownego pełnomocnictwa. Pismo zostało przesłane na adres A.M., ul. M., T. jak również na adres pełnomocnika M. M. ul P., Z. oraz na adres W.M., ul. M., K.. Wszystkie wysłane zapytania zostały odebrane lecz pozostały bez odpowiedzi. Dlatego też Organ prawidłowo wysłał zarówno decyzję jak i postanowienie 24 listopada 2014 r na adres pełnomocnika M.M. zamieszkałego ul. P. Doręczenie przedmiotowego rozstrzygnięcia, nastąpiło w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej w dniu 28.11.2014 r. Organ odnosząc się do kwestii uprawdopodobnienia niedotrzymania terminu złożenia odwołana wyjaśnia, iż zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, iż kryterium braku winy jako jedna z przesłanek zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przewidziany w art. 162 § l Ordynacji podatkowej warunek braku zawinienia w uchybieniu terminu jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, a contrario, przywrócenie to może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). A zatem skoro postanowienie zostało doręczone prawidłowo, nie uprawdopodobniony został brak winy w niedotrzymaniu terminu. Kwestia niepoinformowania Strony o odebranych pismach procesowych, skierowanych do ustanowionego pełnomocnika, nie wynika z zaistnienia przeszkody, której nie można było usunąć ale wynika z wadliwej organizacji w komunikacji pomiędzy Stroną a pełnomocnikiem. Wyjaśniono przy tym, że w postępowaniach o sygnaturach [...] pisma wysyłane były na adres A.M., ul. M., T., bowiem w postępowaniach tych nie został ustanowiony pełnomocnik, stąd też korespondencja przesyłana była bezpośrednio do strony postępowania. Podkreślono również, że zmiana adresu, na który kierowana była korespondencja nie powinien być dla strony zaskoczeniem, bowiem korespondencje kierowano na adres pełnomocnika już od 31.07.2014 r. Tam też zostało doręczone m.in. zawiadomienie o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do zapoznania ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Uzasadniając natomiast postanowienia stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz zażalenia Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że skoro odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia powyższych środków zaskarżania , to zostały ona wniesione po upływie ustawowo określonych terminów do ich wniesienia . W skargach wniesiono o uchylenie zaskarżonych postanowień, oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono przy tym : 1. nieuzasadnione przyjęcie iż doszło do skutecznego doręczenia stronie postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w trybie art. 149 O.p. tj. doręczenia zastępczego podczas gdy okoliczności faktyczne nie uzasadniają przyjęcia takiego twierdzenia; 2. naruszenie art. 162 § 1 O.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu pomimo, że uchybienie terminu na wniesienie zażalenia na powyższe postanowienie nastąpiło bez winy Skarżącej; 3. naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez bezpodstawne wydanie w niniejszej sprawie postanowienia w trybie tego przepisu w sytuacji gdy Skarżąca wraz z zażaleniem złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia; 4. naruszenie art. 120 i 122 O.p. poprzez niedziałanie na podstawie przepisów prawa i niepodejmowanie działań w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy; 5. naruszenie art. 121 O.p. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób rażąco naruszający zasadę zaufania obywateli do państwa; 6. naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez nie zgromadzenie materiału dowodowego, nadto dowolność i niespójność wyciągniętych wniosków; 7. naruszenie art. 187 O.p. polegające na przyjęciu przez organ w prowadzonym postępowaniu biernej postawy, ograniczającej się jedynie do błędnego i niezasadnego przyjęcia iż w sprawie nie zachodzą przesłanki uprawniające do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego podczas gdy organ powinien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; 8. naruszenie art. 188 w związku z art. 123 oraz 180 § l O.p. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego lub choćby wyjaśniającego; 9. naruszenie art. 191 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich możliwych czynności w celu ustalenia prawidłowego o rzeczywistego stanu faktycznego, a tym samym dokonanie przez organ dowolnych ustaleń faktycznych znajdujących potwierdzenie w niekompletnym materiale dowodowym . 10. naruszenie art. 229 oraz art. 180 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego na okoliczności mające istotne znaczenie dla postępowania; 11. naruszenie zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz zaufania obywateli do państwa poprzez rozpatrzenie w sposób niewystarczający i ogólnikowy materiału dowodowego co doprowadziło do wydania postanowienia sprzecznego z prawem oraz podstawowymi i naczelnymi zasadami prawa podatkowego. Podkreślono, że organ stwierdza jedynie, że doszło do skutecznego doręczenia w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej nie rozważając jednak przesłanek uznania takiego doręczenia za skuteczne, w szczególności, czy przesyłkę odebrał domownik, czy był pełnoletni, czy zobowiązał się do przekazania przesyłki adresatowi oraz czy pokwitowania stwierdza prawidłowo te okoliczności. Wyrażono także, pogląd, iż w doktrynie powszechnie uznawane jest prawo strony postępowania do skutecznego przywrócenia terminu zawitego w przypadku gdy jego uchybienie nastąpiło z winy profesjonalnego pełnomocnika. Jest to bowiem okoliczność niezależna od strony, która udzielając pełnomocnictwa profesjonaliście podjęła starania celem zapewnienia ochrony swoich interesów w toku postępowania podatkowego. Zarzucono także, że bezpodstawnie wydanie postanowienia stwierdzające uchybienie terminu równocześnie z postanowieniami odmawiającymi jego przywrócenia. Podkreślono także, że skoro skarżąca nie odpowiedziała na wysłana na adres Zagórze ul. P. wezwanie dotyczące wątpliwości co do umocowania adwokata W.M., to nie powinno się wysyłać na ten adres kolejnej korespondencji. Zwrócono także uwagę, że pisma w toku postępowania egzekucyjnego powinny być kierowane nie do pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu wymiarowym ale do samej strony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie. Podstawową kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie prawidłowości doręczenia postanowienia. Ma to bowiem znaczenie nie tylko dla oceny zachowania terminu dla dokonania czynności prawnej, ale także zaistnienia winy w jego uchybieniu. Odnosząc się do tej kwestii należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że art. 145 §§ 1, 2 i 3 Ordynacji podatkowej wprowadza zasadę, że pisma doręcza się stronie, chyba że działa ona przez przedstawiciela lub pełnomocnika. W takiej sytuacji pismo doręcza się temu przedstawicielowi lub pełnomocnikowi. W przypadku natomiast gdy strona ustanowiła kilku pełnomocników pismo doręcza się temu z nich, który został wyznaczony jako właściwy do doręczeń. W przypadku niewyznaczenia pełnomocnika właściwego do doręczeń organ podatkowy doręcza pismo jednemu z pełnomocników. Nie budzi zatem wątpliwości, że od momentu, gdy organ podatkowy powziął informację o skutecznym ustanowieniu pełnomocnika obowiązany jest dokonywać doręczeń na jego adres. Natomiast doręczenie dokonane na adres strony będzie nieskuteczne. Pominięcie przez organ podatkowy pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu (wyrok NSA z dnia 10 lutego 1987 r., SA/Wr 875/86, ONSA 1987, nr 1, poz. 13). Obowiązek doręczania korespondencji na adres pełnomocnika strony obowiązuje przy tym w całym postępowaniu podatkowym. Złożenie pełnomocnictwa do akt postępowania podatkowego wywołuje także skutki prawne w postępowaniach wpadkowych, w tym w postępowaniu o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Dlatego też postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego w postępowaniu podatkowym, chyba że pełnomocnictwo to wyłącza udział wskazanego w nim pełnomocnika w ostatnim z wymienionych postępowań. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2014 r. o sygn. II FSK 718/13 ) W rozpoznawanej sprawie skarżąca występowała początkowo bez pełnomocnika. Organ kierował do niej korespondencję na adres T. ul M. Na ten adres skierowano w szczególności wezwanie z dnia 23 października 2009 r o przedłożenie oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego do celów grzewczych. Żądane oświadczenia zostały przedłożone w dniu 6 listopada 2009 r przez M.M., który zgłosił się do sprawy jako pełnomocnik skarżącej. Ponieważ nie przedłożył pełnomocnictwa organ wezwał o uzupełnienie tego barku, wysyłając wezwanie zarówno na adres skarżącej jak i pełnomocnika. W dniu 18 listopada 2009 r do postępowania zgłosił się także pełnomocnik adwokat M. L. występujący jako substytut adwokata W. M. Przy czym przedłożył on pełnomocnictwo wystawione przez M. M. W związku z tym organ wezwał ponowienie do przedłożenia pełnomocnictwa dla M. M. Wezwanie zostało wysłane na adres skarżącej oraz obu pełnomocników . W odpowiedzi przesłane zostało pełnomocnictwo z dnia 1 marca 2007 r. z którego treści wynikało jednak, że M. M. nie został przez skarżącą upoważniony do ustanawiania dalszych pełnomocników. Dalsza korespondencja była kierowana na adres adwokata W. M. Dopiero od lipca 2014 r organ zaczął kierować korespondencję na adres pełnomocnika M. M. tzn Z. ul P. Pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r organ poinformował skarżącą, że Pan M.M. nie mógł udzielić pełnomocnictwa adwokatowi W.M., bowiem nie został umocowany do udzielania dalszych pełnomocnictw i wezwał ja do przedłożenia prawidłowego pełnomocnictwa. Wezwanie to wysłano na adres skarżącej oraz obu pełnomocników. Ponieważ skarżąca nie odpowiedziała na to wezwanie, dalsza korespondencja była kierowana na adres pełnomocnika M.M. tzn Z. ul P.. W świetle przytoczonych wyżej przepisów postępowanie organu należy zatem uznać za prawidłowe. Wadliwie co prawda kierowano korespondencje do adwokata W.M., ale od chwili gdy dostrzeżono to uchybienie organ podjął wszelkie działania zmierzające do usunięcia jego skutków. W szczególności w bardzo obszernym piśmie z dnia 18 sierpnia 2014 r wyjaśnił skarżącej zaistniałą sytuację i wezwał do uzupełnienia braków w zakresie pełnomocnictwa. Pismo to wysłano na dostępne adresy, nie tylko adres pełnomocnika M.M. Nie jest zatem zasady zarzut, że brak odpowiedzi na pisma wysyłane na adres Z. ul. P.powinien skłonić organ do poszukiwania innych adresów do doręczeń. Skarżąca nie odpowiadała bowiem także na wezwania wysyłane na inne adresy. Ponieważ skarżąca, pomimo wezwania, nie uzupełniła braków pełnomocnictwa dla adwokata W.M. organ prawidłowo dokonywał doręczeń na adres M.M.. Zachowanie organu nie może być zatem uznane za wymienioną w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przesłankę braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Nie można także zgodzić się ze skarżącą, iż jej winę w uchybieniu terminu wyłącza ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Po pierwsze M.M. nie jest takim pełnomocnikiem, a ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że czynności podejmowane przez pełnomocnika oraz zaniechanie podjęcia czynności przez pełnomocnika procesowego rodzą skutek w stosunku do strony procesowej w imieniu której pełnomocnik działa. Zawinione przez pełnomocnika procesowego uchybienie terminu uniemożliwia więc przywrócenie terminu na żądanie strony (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r. I FSK 3/14 LEX nr 1643219). Jako przesłanka przywrócenia terminu nie może być zatem podnoszona przez stronę okoliczność wadliwej organizacji odbioru korespondencji przez jej pełnomocnika. Brak jest także podstaw do twierdzenia, że organ powinien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, a dopiero później stwierdzić jego uchybienie. Obie czynności mogą być bowiem przez organ dokonane równocześnie. Nie stwierdzono także naruszenia art. 149 Ordynacji podatkowej. Sporne przesyłki wysłane na adres Z. ul P.zostały bowiem odebrane przez matkę pełnomocnika M.M., co bezspornie wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Nie może zatem budzić wątpliwości, że osoba ta była domownikiem adresata i zobowiązała się do odbioru przesyłki. Prawidłowe doręczenie przesyłki dniu 27 listopada 2014 r powoduje, że wniesienie odwołania i zażalenia w dniu 27 grudnia 2014 r nastąpiło z uchybieniem terminu. Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.