I SA/Kr 63/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie: NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005r. sprawy ze skargi W.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w N. z dnia 10 grudnia 2002 r. Nr : [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji 2. orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane , 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ( słownie: [...] złotych). W dniu [...] 2002 r. skarżący W.C. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki F., rok produkcji 1989 , przywieziony z Włoch . Do zgłoszenia celnego skarżący załączył umowę z dnia [...] 2002 r. , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR. Naczelnik Urzędu Celnego w N., działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury i decyzją z dnia 19 września 2002 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru , określił wartość celną pojazdu w wysokości [...] PLN tj. [...] EUR oraz objął w/w towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że o zakwestionowaniu wiarygodności przedłożonej faktury zadecydowała przede wszystkim niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Analiz wartości przedmiotowego samochodu przeprowadzono w oparciu o dane zawarte w Informatorze Rynkowym EUROSCHWACKELISTE 9/2002 , w wyniku czego ustalono , że pojazd nie jest prawidłowo zgłoszony w zakresie wartości celnej. Naczelnik Urzędu Celnego wartość celną zaimportowanego samochodu ustalił na podstawie art.29 w/w ustawy tj. metodą "ostatniej szansy" . Organ celny przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową takiego pojazdu według katalogu INFO EKSPERT , Samochody osobowe 9/2002 , a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT oraz 3,1% z tytułu podatku akcyzowego. Wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł , że ustalona przez organ celny wartość pojazdu przekracza dwukrotnie wartość przedmiotowego samochodu na giełdzie, giełdzie pojazd tej samej marki i z tego samego rocznika kosztuje ok. [...] - [...] zł . Sprowadzony pojazd jest bardzo wyeksploatowany ,:ma przejechane prawie 100.000 km i zniszczony lakier. Dyrektora Izby Celnej w N. decyzją z dnia 10 grudnia 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził , że organy celne są uprawnione do badania wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość transakcyjną towaru i w przypadku ich zakwestionowania ustala tę wartość w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego. O zakwestionowaniu wiarygodności umowy przedłożonej przez skarżącego zadecydowała przede wszystkim niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Organ odwoławczy podniósł, że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz.908 ). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Dyrektor Izby Celnej podniósł , że organ I instancji słusznie przyjął do obliczeń wartości wynikające z katalogu INFO EKSPERT 9/2002 i dokonaną kalkulację przeprowadził zgodnie z wymogami określonymi w art. 29 Kodeksu celnego. Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych , jak pojazd będący przedmiotem importu , organ celny pomniejszył tę cenę o należności podatkowe . W ocenie organu odwoławczego Naczelnik Urzędu Celnego miał prawo do odmówienia wiarygodności ceny wskazanej w przedłożonej umowie z dnia [...] 2002 r. , zwłaszcza , gdy wyliczona zgodnie z metodą "ostatniej szansy" wartość przedmiotowego pojazdu różniła się od wskazanej ceny o ponad 130% . Opłacalność zakupu pojazdu za granicą, bądź jej brak ( duży przebieg , ogólny stan techniczny samochodu ) jest indywidualną kwestią importera i nie może mieć wpływu na ustalenie wartości celnej przedmiotowego samochodu. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucił , iż organ celny naruszył art.7, art.77 § 1 oraz art.80 Kodeksu postępowania administracyjnego , a także nie podjął wszelkich dostępnych kroków zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Kwestionując wiarygodność przedstawionej umowy nie przesłuchał ani skarżącego , ani świadka zawarcia transakcji - J.S.; nie zlecono także wykonania ekspertyzy co do ceny przedmiotowego pojazdu. Wskazane naruszenia przepisów uzasadniają zarzut wadliwości wydanych decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , a dodatkowo stwierdził, że organy celne są upoważnione do oceny przedłożonych dokumentów pod względem ich wiarygodności formalnej i materialnej, W rozpatrywanej sprawie organ celny zakwestionował przedłożoną umowę pod względem materialnym , o czym zadecydowała niska cena w stosunku do rzeczywistej wartości zgłoszonego towaru. Odmówiono wiarygodności cenie towaru ujętej na przedłożonej umowie , na co pozwoliła organowi wiedza dotycząca ceny rynkowej pojazdu ustalonej na podstawie dostępnych danych . Odnośnie zarzutu dotyczącego zastosowania w sprawie katalogów cen samochodów używanych na rynku niemieckim i polskim , organ celny wyjaśnił , że katalogi te są wykorzystywane nie tylko przez organy celne , ale również przez urzędy skarbowe i towarzystwa ubezpieczeniowe. Nie uzasadniony jest - zdaniem organu - zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż do postępowań celnych mają zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (Dz.U., z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Skarżący na etapie prowadzonego postępowania celnego nie żądał przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka , ani powołania biegłego w celu wykonania ekspertyzy . W postępowaniu przed organem I instancji skarżący oświadczył, że nie wnosi nic nowego do sprawy. W związku z tym organy celne w zakresie swoich uprawnień procesowych zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy kierując się własnym przekonaniem co do konieczności udowodnienia pewnych faktów. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w toku prowadzonego postępowania nie naruszono przepisów proceduralnych, a wydane decyzje zawierają ocenę zebranego materiału dowodowego i wyczerpująco wyjaśniają przesłanki dokonanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. , Nr 153, poz.1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów, niż w niej podniesiono. W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego (art.23 § 7). Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów . W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w umowie w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego umowie uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu "Schwackeliste" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Z wyjaśnień do katalogu "Schwackeliste" pod hasłem "Notowanie" wynika, , że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako "notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości, że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim. W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony we Włoszech, a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. Organ celny musi wykazać, że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r , syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ). Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego . W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg, braki i uszkodzenia, które mają istotny wpływ na wartość samochodu. Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru. Odmienne stanowisko w tym zakresie nie tylko, że nie ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach, ale stanowi oczywiste naruszenie wskazanego przepisu. Niezależnie od powyższego Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w pkt.17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób" , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane "z rozsądną elastycznością". Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia). Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.