I SA/Kr 63/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. H. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. H. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 10 listopada 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej p o s t a n a w i a wniosek oddalić M.S.H. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną B.S.H. Ich miesięczny dochód wynosi ok. 2.300 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego. Małżonka skarżącego nie pracuje zawodowo i nie osiąga żadnych dochodów. Wydatki rodziny na koszty eksploatacyjne mieszkania, media, internet oraz inne wydatki bieżące wynoszą ok. 1.500 zł, a na leki i żywość ok. 800 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 84 m² i wartości ok. 500.000 zł. W rubryce 7.2.1. "oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce" wnioskodawca wpisał kwotę ok. 18.000 zł, zaś w rubryce 7.2.2. "papiery wartościowe i inne prawa majątkowe, np. udziały, polisy inwestycyjne, jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych" podał wartość ok. 40.000 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy M.S.H. podniósł, iż w ostatnich latach utrzymuje się z żoną z jednej pensji wynoszącej ok. 2.300 zł miesięcznie. Środki te wystarczają na pokrycie bieżących wydatków i skromne utrzymanie. Całość majątku jest objęta wspólnością majątkową. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Zauważyć także wypada, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Jak wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa sytuacja majątkowa M.S.H. nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem mieszkania o powierzchni 84 m² i wartości ok. 500 tys. zł, a także otrzymanego w spadku po zmarłej mamie lokalu mieszkalnego o powierzchni 28,60 m² (dane na podstawie zalegającego w aktach administracyjnych postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 października 2015 roku, sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku oraz zaświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej "D" w K z dnia 9 grudnia 2015 roku). Skarżącemu nie grozi pozbawienie środków do życia, posiada bowiem stałe i pewne źródło utrzymania w postaci wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. 2.300 zł. Co prawda dochody te przypadają na dwie osoby, bowiem małżonka wnioskodawcy nie osiąga żadnych dochodów, to jednak środki te – zgodnie z oświadczeniem strony - wystarczają na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania rodziny (koszty eksploatacyjne mieszkania, media, internet i inne wydatki bieżące wynoszą bowiem ok. 1.500 zł, a leki i żywność ok. 800 zł). Istotną w sprawie jest okoliczność posiadania przez skarżącego oszczędności, których wartość jest wielokrotnie wyższa niż wysokość kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika. M.S.H. nie wykazał przy tym, aby zaoszczędzone środki, jakimi dysponuje były w całości przeznaczane na zaspokojenie niezbędnych potrzeb związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny. Posiadane oszczędności zgromadzone na rachunku bankowym lub w gotówce w kwocie ok. 18 tys. zł, a także ulokowane w papierach wartościowych w wysokości ok. 40 tys. zł. pozwolą skarżącemu pokryć koszty postępowania w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jego sytuacji majątkowej, zwłaszcza, że wysokość wpisu sądowego - jedynego elementu kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania - wynosi 100 zł, a stawka minimalna wynagrodzenia pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji – zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1500 ze zm.) wynosi 480 zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy, bowiem posiadane oszczędności pozwolą mu ponieść koszty postępowania we własnym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.