I SA/Kr 655/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 31 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 lutego 2010 r. Nr [..] w przedmiocie opłaty paliwowej za grudzień 2004 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący K.F. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie w całości. Skarżący podał, że zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną (ur.1971 r.), córką (ur. 2005 r.) oraz synem (ur. 2000 r.). Skarżący utrzymuje się z działalności gospodarczej, z której osiąga miesięcznie dochód w kwocie około 2 500 zł. Podał, że jest jedynym żywicielem rodziny, gdyż żona nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący wskazał, że posiada ciągnik siodłowy S. rok prod. 1999, dwie autocysterny – V. z 1998 r. i F. z 1990 r., które wykorzystuje w prowadzonej działalności gospodarczej a które aktualnie zajęte są przez Urząd Celny. Żona skarżącego posiada mieszkanie o powierzchni 63 m2 oraz samochód osobowy M. z 1995. Skarżący podniósł, że łączy go z żoną umowa rozdzielności majątkowej zawarta dnia 17.08.2005 r. Miesięczne wydatki jakie ponosi skarżący stanowią opłaty: za mieszkanie i centralne ogrzewanie 540 zł, prąd 160 zł, telefon 140 zł, przedszkole 240 zł. Na żywności i pozostałe wydatki skarżący wydaje 2 300 zł. Skarżący podał, że posiadane przez niego rachunki bankowe w Banku Polska Kasa Opieki S.A. oraz w ING Bank Śląski S.A. zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał, że w 2009 r. osiągnął dochód w kwocie 62 838,55 zł, a rok 2010 r. zakończył starą w kwocie 9 031,62 zł spowodowaną "zablokowaniem firmy w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym". W sprzeciwie od orzeczenia Referendarza sądowego oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych, skarżący wyjaśnił, że jego żona "podjęła na własną rękę próbę prowadzenia działalności gospodarczej jednakże na chwilę obecną trudno mówić o dochodach z jej firmy bowiem są to dopiero pierwsze miesiące działalności." Podał również, że otrzymuje skromne wsparcie finansowe od rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami – oznaczona dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10.01.2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7.09.2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Skarżący domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia go od kosztów sądowych. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał jednak spełnienia przesłanki warunkującej takie zwolnienie (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z ustaleń Sądu wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest między innymi transport drogowy towaru, sprzedaż hurtowa paliw i produktów pochodnych, sprzedaż hurtowa drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego. Wymieniona działalności, jak wynika z oświadczenia skarżącego przynosi mu dochód miesięczny w kwocie 2 500 zł. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych zeznań podatkowych skarżącego wynika, że w 2008 r. przychód skarżącego stanowił kwotę 13 720 295,22 zł z czego dochód wyniósł 130 394,85 zł, w 2009 przychód skarżącego wyniósł 8 820 348,03 zł a dochód 69 452,16 zł . Natomiast z przedłożonego przez skarżącego zeznania za 2010 r. wynika, że osiągnął przychód w kwocie 6 974 009,59 zł i rok zakończył stratą w kwocie 9 031,62 zł. Pomimo tego, że skarżący wskazał w "Oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", że jego żona nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów to przedłożone zeznanie za rok podatkowy 2010 r. wskazuje, że małżonka skarżącego prowadzi własną działalność gospodarczą, z której na koniec 2010 r. przy przychodzie w kwocie 129 427,20 zł osiągnęła stratę w wysokości 134 461,20 zł. Co prawda prowadzone przez skarżącego i jego żonę działalności gospodarcze w roku 2010 przyniosły straty, jednakże w tej mierze decydujące znaczenie dla sprawy ma ocena osiąganych przez nich obrotów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wysokość środków zaangażowanych w prowadzoną działalność gospodarczą musi bowiem świadczyć o posiadanych zasobach finansowych. Skarżący nie wykazał skąd pochodzą zaangażowane w działalność gospodarczą środki, faktem jest natomiast, że mogą one stanowić dostateczne źródło finansowania kosztów sądowych (postanowienie NSA z dnia 9.08.2011 r. sygn. akt IOZ 580/11). Ponadto powoływana przez stronę okoliczność powstania straty za 2010 r. nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (postanowienie NSA z dnia 20.04.2011 r. sygn. akt II GZ 203/11). Skarżący nie wykazał by on czy jego żona zaprzestali prowadzenia działalności gospodarczej i brak informacji o tym by utracili oni płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącego w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Prowadząc swoje przedsiębiorstwa skarżący i jego żona w dalszym ciągu uzyskują określone dochody, jak też regulują zobowiązania finansowe wobec kontrahentów na bieżąco. Na uwagę zasługuje również fakt, że małżonka skarżącego w dniu 21.01.2011 r. dokonała przelewu z rachunku bankowego prowadzonego dla jej przedsiębiorstwa - "I" na konto firmowe K.F. prowadzone w ING Bank Śląski S.A. kwotę 8 330 zł (dowód: zalegający w aktach sprawy tutejszego Sądu - sygn. ISA/Kr 252/11 wyciąg nr 13 z rachunku bankowego prowadzonego przez ING dla "P" z dnia 21.01.2011 r.) co pozostaje w sprzeczności z informacją podaną przez skarżącego w oświadczeniu, że jego żona nie osiąga żadnych dochodów. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 8.10.2008 r., III SA/Po 456/08, opubl. Legalis). W procedurze planowania wydatków związanych ze swoją działalnością podmioty prowadzące działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Planowanie zaś wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, wyzbywając się tym samym środków na poniesienie kosztów sądowych, nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (postanowienie WSA w Krakowie z dnia 11.07.2008 r. sygn. akt II SA/Kr 210/08, publ. Legalis). Do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie wystarczy wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną rodziny skarżącego, bowiem w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. chodzi o taką sytuację gdy posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony. Jeżeli fakty, które strona podała we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o sytuacji majątkowej strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie WSA Olsztyn z 2008-06-30 II SA/Ol 131/08, Legalis). Ponadto należy zaznaczyć, że fakt pozostawania przez skarżącego i jego małżonki w rozdzielności majątkowej nie ma wpływu na ocenę jego zdolności ponoszenia kosztów sądowych. Z punktu widzenia oceny zasadności przyznania prawa pomocy, istotny jest natomiast obowiązek wzajemnej pomocy ciążący na małżonkach z mocy ustawy, niezależnie od istniejącego między nimi ustroju majątkowego. Majątek oraz dochody małżonka, pozostającego ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym muszą zatem być wzięte pod uwagę przy badaniu zaistnienia przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 23.03.2011 r. II FZ 112/11 LEX nr 783803, postanowienie NSA z dnia 28.04.2010 r., II GZ 80/10 opubl: Legalis). Na uwagę zasługuje również okoliczność, że skarżący i jego małżonka mają dwa różne miejsca zamieszkania – skarżący mieszka w domu w B. (woj. s.), podczas gdy jego żona zamieszkuje w stanowiącym jej własność mieszkaniu w K., co nasuwa wnioski, że sytuacja finansowa skarżącego nie jest na tyle zła by nie mógł on poczynić oszczędności w swoich wydatkach w celu pokrycia kosztów sądowych związanych z niniejszą sprawą. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.