I SA/Kr 666/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 26.02.2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 26.02.2009r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" i akt sprawy R. S. ur. w 1926 r. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną A. S. ur. w 1935r. Małżonkowie mieszkają w mieszkaniu o pow. 38 m2 będącym ich własnością, posiadają również samochód osobowy marki S. , rok. prod. 2004. R. S. otrzymuje emeryturę w wysokości 1 719,69 zł a A. S. w wysokości 2 211,53 zł. Ich łączny dochód wynosi zatem 3931,22 zł. (brutto). Dochody te są jednak uszczuplane w wyniku zajęć komorniczych. Stąd kwota , którą otrzymuje "na rękę " R. S. wynosi 1178,10 zł. A. S. pobiera natomiast świadczenie emerytalne w wysokości 1279,61 zł. Małżonkowie nie posiadają żadnych lokat bankowych poza lokatą w [...] Banku S.A. na której zgromadzona jest kwota 100 zł. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : czynsz – 240 zł. , opłatę za energię elektryczną ok. 100 zł. , opłatę za paliwo – ok. 150 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oboje małżonkowie otrzymują stały miesięczny dochód wynoszący 2457,71 zł. netto, są właścicielami mieszkania i samochodu. Ich miesięczne koszty utrzymania obejmujące czynsz, opłatę za energię elektryczną, opłatę za leki, wynoszą natomiast ok. 609,64 zł. ( przyjmując , iż wydatki na lekarstwa stanowią kwotę 269,64 zł. – zgodnie z przedłożona fakturą ) W tej kalkulacji nie zostały uwzględnione koszty paliwa bowiem, co do zasady nie stanowią one wydatków koniecznych, zwłaszcza dla emerytów , którzy nie są zmuszeni do regularnego przemieszczania się . Można nawet założyć iż kwota 150 zł. wydawana na paliwo mogłaby być zaoszczędzona na poczet kosztów sądowych. (już w razie dwumiesięcznego nieskorzystania z samochodu strona skarżąca zgromadziłaby pieniądze na opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie) Tak więc suma , którą R. S. i A. S. mają miesięcznie do dyspozycji wynosi 1848,07 zł. Kwota ta w zupełności pozwala na pokrycie kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania sądowoadminiostracyjnego (obejmujących wpis od skargi). Jest też znacznie wyższa od tzw. minimum socjalnego przewidzianego w ustawie o pomocy społecznej z dnia 12.03.2004r. (t.j.Dz. U. z 2008r. , nr 115, poz 728) którego przekroczenie determinuje przyznanie pomocy finansowej dla osoby w rodzinie , w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł. (por. art. 8 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy) Orzekający zdaje sobie sprawę, iż małżonkowie są emerytami w podeszłym wieku i w większej mierze borykają się z "trudnościami życia codziennego" . Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest jednak od kryterium strice finansowego. Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja majątkowa nie kwalifikuje jej natomiast do zwolnienie od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.