I SA/Kr 669/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 04.04.2007r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005r. w kwocie 496 826 zł. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w 3/4 części 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 04.04.2007r. Nr[...], w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005r. w kwocie 496 826 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B. R. jest w stałym leczeniu psychiatrycznym. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe wychowując cztery córki : M. R. ur. w 1991r., A. R. ur. w 1992r., M. R. ur. w 1994r. i A.R. ur. w 1995r. Opiekuje się też jej 97 letnim dziadkiem J. Z. . B. R. nie pracuje , jest ubezpieczona w KRUS i jak podnosi jest zadłużona u rodziny i znajomych. Na utrzymanie siebie i córek dostaje pieniądze od męża w wysokości ok. 2000 zł. Otrzymuje także dotacje z Unii Europejskiej. Ostatnio wypłacono jej z tego tytułu 2038 zł. W roku 2008 osiągnęła dochód w wysokości 10 819 zł. J. Z .otrzymuje natomiast emeryturę w wysokości 852 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują : - koszty wyżywienia – 1200 zł. , koszty utrzymania domu – 500 zł. , koszty dojazdów córek M. i A. – 200 zł. , "pozostałe wydatki" – 500 zł. Strona skarżąca jest właścicielem domu drewnianego o pow. 100 m2 i nieruchomości rolnej o pow. ok. 9 ha. obciążonej licznymi hipotekami. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 za p. zm .) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie daje w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. B. R. jest właścicielką dużego gospodarstwa rolnego, uzyskuje pieniądze od męża i otrzymuje dotacje z Unii Europejskiej. Ponadto budżet domowy zasilany jest emeryturą J. Z. Zwolnienie B. R. od kosztów sądowych w całości byłoby więc niezasadne. Z drugiej jednak strony orzecznik w ocenie zdolności płatniczych strony skarżącej wziął pod uwagę, fakt, iż ma ona na wychowaniu cztery córki a koszty sądowe na obecnym etapie postępowania stanowią kwotę znaczną w stosunku do jej dochodów. Wpis od skargi kasacyjnej wynosi bowiem 2 484,13 zł. a trzeba pamiętać iż , strona uiściła już kwotę 4 968,26 zł. tytułem wpisu od skargi. Stąd też orzecznik stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w 3/4 części będzie rozstrzygnięciem odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych jej rodziny. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.