I SA/Kr 683/13

|Sygn. akt I SA/Kr 683/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 września 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2013 r., sprawy ze skargi Spółdzielni S. w K., na interpretację indywidualną Ministra Finansów, z dnia 22 stycznia 2013 r. Nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług, - skargę oddala - W wydanej dnia 22 stycznia 2013r. interpretacji indywidualnej znak [...] Minister Finansów uznał stanowisko Spółdzielni S. w K. w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez podmiot niezarejestrowany jako podatnik podatku od towarów i usług za prawidłowe – w zakresie prawa do odliczenia oraz nieprawidłowe – w zakresie faktur, mających być podstawą tego odliczenia. W podstawie prawnej organ powołał art. 14b § 1 i § 6 o.p. Organ omówił przedstawiony we wniosku stan faktyczny. Wskazał, że wnioskodawca posiada sieć sklepów. W 2006 r. podjął współpracę z firmą A. C. A. P., nabywając od niej etykiety do drukarek, papier, woreczki i rękawice foliowe, reklamówki. Zamówienia, dostawę wnioskodawca uzgadniał z wyznaczonym przedstawicielem firmy – Ł.C., za jego pośrednictwem otrzymywał faktury. Jesienią 2011r. Ł. C. poinformował wnioskodawcę, że firma A.C. wycofuje się z handlu opakowaniami, a on rozpoczął własną działalność w tym zakresie i jest gotów sprzedać te same wyroby (pod firmą "L"). Od października 2011r. do czerwca 2012r. towary były dostarczane przez tę firmę, ona wystawiała faktury. Firma "L" nie była w tym czasie zarejestrowanym przedsiębiorą i podatnikiem podatku od towarów i usług, czego pracownik wnioskodawcy nie sprawdził. Wnioskodawca ustalił też, że Ł. C. pobierał nadal towar od firmy "A. C.", która wystawiała faktury i odprowadzała podatek od towarów i usług. Ł. C. niszczył oryginały faktur i dla wnioskodawcy wystawiał fakturę na dane własnej, niezarejestrowanej firmy. Wnioskodawca wskazał też, że jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, a faktury wystawione przez "L." związane są z wykonywanymi przez niego czynnościami opodatkowanymi. W związku z powyższym Spółdzielnia S. zadała pytanie, czy miała prawo do odliczenia podatku, wynikającego z faktur, wystawianych przez "L." w sytuacji, gdy okazało się, że wystawca nie był zarejestrowanym przedsiębiorcą i podatnikiem. Zdaniem wnioskodawcy, prawo takie mu przysługiwało, ponieważ nie działał w sposób oszukańczy i pozostawał w dobrej wierze. Otrzymane przez niego faktury dokumentują czynności faktycznie dokonane, czynności nimi udokumentowane są opodatkowane podatkiem od towarów i usług, działania wnioskodawcy nie miały na celu obejścia przepisów prawa, wnioskodawca nie wiedział, że transakcje zmierzały do obejścia prawa, a nadto wykorzystywał nabyte towary do czynności opodatkowanych. W dalszej części uzasadnienia Minister Finansów przedstawił zasady obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zaznaczył, że nie stanowią podstawy do obniżenia faktury, wystawione przez podmiot nieistniejący. Organ omówił pojęcie podatnika podatku od towarów i usług oraz zasadę neutralności tego podatku. Stwierdził, że prawo do obniżenia podatku należnego powstaje u wszystkich podatników, o ile wykażą, że zakupy były związane z bieżącą lub przyszłą działalnością opodatkowaną. Organ zwrócił uwagę, że faktury, które wnioskodawca otrzymał od firmy "L", potwierdzają czynności faktycznie dokonane i faktycznie opodatkowane. Podają też kwotę zgodną z rzeczywistością. Następnie Minister Finansów przytoczył obszerne fragmenty wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE. Z orzeczeń tych wynika, że jeżeli organy podatkowe nie udowodniły podatnikowi, że skorzystanie z prawa do odliczenia wiązałoby się z przestępstwem lub nadużyciem, formalne i materialne warunki powstania prawa do odliczenia zostały spełnione, podatnik sam nie dopuścił się działań nieuczciwych, nie wiedział i nie powinien był wiedzieć, że transakcje wiążą się z przestępstwem, a nadto dołożył należytej staranności, to nie można odmówić prawa do odliczenia z tego powodu, że wystawca faktur czy jeden z jego usługodawców dopuścił się nieprawidłowości ani z powodu tego, że podatnik nie upewnił się, czy wystawca jest podatnikiem. Z opisu sprawy wynika, że oszustwa dopuściła się osoba, która w związku z długoletnią współpracą zdobyła zaufanie wnioskodawcy. Minister uznał, że nie można wnioskodawcy w tych konkretnych okolicznościach odmówić prawa do odliczenia podatku. Jednakże podstawa do odliczenia powinny być duplikaty właściwych faktur, wystawionych przez firmę "A. C.", ponieważ rzeczywista transakcja miała miejsce właśnie między tą firmą a wnioskodawcą. Za nieprawidłowe należało zatem uznać stanowisko, jakoby podstawą do odliczenia mogły być faktury, wystawione przez Ł. C.. Po bezskutecznym wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, Spółdzielnia S. w K. wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Interpretację zaskarżyła w części, dotyczącej uznania, że podstawą do odliczenia nie mogą być faktury, wystawione przez Ł. C., a winny być nią duplikaty faktur, wystawianych przez firmę "A.C.". Zdaniem strony skarżącej, Minister Finansów naruszył art. 106 ust. 1 w zw. z art. 19 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że obowiązek wystawienia faktur miała firma "A.C.", skoro podmiot ten nie był stroną umowy ze Spółdzielnią i nie ciążyły na nim żadne obowiązki. Zdaniem Spółdzielni, naruszone zostały również art. 86 ust. 10 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez uznanie, że zdarzeniem uprawniającym do obniżenia podatku jest otrzymanie faktury od podmiotu, nie będącego stroną umowy, a także przepisy dyrektywy 2006/112/WE przez brak zastosowania zasady neutralności podatku od towarów i usług. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę, uchyla interpretację. Oceniając zaskarżoną interpretację pod kątem jej zgodności z przepisami prawa, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że została ona zaskarżona wyłącznie w części, dotyczącej faktur, które mogą być podstawą do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Ł. C. pobierał towar od firmy "A.C.". Towar miał być sprzedany stronie skarżącej, a firma "A.C." wystawiała faktury, dokumentujące czynności dostawy towarów pomiędzy nią a Spółdzielnią S. Nie może zatem budzić wątpliwości, że Ł. C. nie nabywał od firmy "A.C." żadnych towarów. Jednocześnie Ł. C. wobec strony skarżącej występował jako dostawca towarów – twierdził, że to on je sprzedaje, wystawiał również faktury jako ich sprzedawca. Oryginały faktur, wystawionych przez firmę "A.C.", niszczył. W oparciu o powyższe należy przyjąć – jak słusznie uczynił to Minister Finansów – że do zawarcia transakcji pomiędzy Ł.C. a Spółdzielnią S. nie dochodziło. Ł. C. nie nabył bowiem towarów, które następnie dostarczał stronie skarżącej. Skoro nie zakupił ich od firmy "A.C.", nie mógł stać się ich właścicielem. Nie będąc zaś właścicielem, nie mógł skutecznie przenieść prawa ich własności. Co za tym idzie, faktury przez niego wystawiane nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Zgodnie zaś z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity: Dz. U. z 2011r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.), nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności. Słusznie więc przyjęto w zaskarżonej interpretacji, że wystawione przez Ł. C. faktury nie mogą być podstawą do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Niezależnie od powyższego, stronie skarżącej w opisanym stanie faktycznym służy prawo do dokonania takiego odliczenia. Tak przyjął Minister Finansów w tej części interpretacji, która nie została zaskarżona. Skoro firma "A.C." A.P. nie była świadoma sposobu, w jaki Ł. C. dostarcza towar stronie skarżącej i wystawiała na rzecz Spółdzielni S. faktury prawidłowe, to właśnie one stanowią podstawę do odliczenia podatku od towarów i usług. Niezależnie od tego, że właściwe faktury nie docierały do odbiorcy, a ten działał w błędnym przekonaniu, że dostawcą towaru jest Ł. C., to sprzedaż w istocie była zawierana pomiędzy Spółdzielnią S. a firmą "A.C.". Zatem właśnie faktury, wystawione przez firmę "A.C." dokumentują rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, zaś firma ta była stroną umowy sprzedaży. Firma ta nie tylko miała obowiązek wystawiania faktur, dokumentujących dostawę towarów, ale – jak wynika z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego – rzeczywiście je wystawiała. Ponieważ faktury takie zostały wystawione, a ich oryginały zniszczył Ł. C., stronie skarżącej przysługuje prawo do żądania wystawienia duplikatów faktur. Zgodnie z § 20 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, w przypadku gdy faktura ulegnie zniszczeniu albo zaginie (Dz. U. Nr 68, poz. 360) podatnik lub upoważniona przez niego do wystawiania faktur osoba trzecia wystawia ponownie fakturę; zgodnie z § 20 ust. 2 tego rozporządzenia, faktura wystawiona ponownie zawiera wyraz "DUPLIKAT" oraz datę jej wystawienia. Strona skarżąca ma zatem możliwość uzyskania duplikatów faktur, które odzwierciedlają rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, tym samym zaś stanowią podstawę do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W żaden sposób nie dochodzi przy tym do naruszenia zasady neutralności podatku od towarów i usług, ponieważ Spółdzielnia S. – nie będąca ostatecznym odbiorcom towaru dostarczanego – nie poniesie ekonomicznego ciężaru podatku od towarów i usług. O ile tylko zażąda wystawienia duplikatów faktur, będzie mogła zrealizować prawo do odliczenia. Obowiązku dopełnienia pewnych formalności, związanych z pozyskaniem duplikatów, nie można w tej sytuacji uznać za wymóg godzący w zasadę neutralności podatku. Stwierdzić natomiast należy, że zaskarżona interpretacja jak najbardziej realizuje tę zasadę, wskazuje bowiem w spójny sposób, jak strona skarżąca może wykonywać swoje prawo do odliczenia podatku od towarów i usług. Z dotychczasowych rozważań wynika również, że bezzasadne były te zarzuty skargi, które odnosiły się do naruszenia przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.