I SA/Kr 697/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] sygn. akt. [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Burmistrza Gminy C., w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2007r. w kwocie 116 zł. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia [...] sygn. akt. [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Burmistrza Gminy C., w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2007r. w kwocie 116 zł. Z "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" zawartego we wniosku, akt sprawy oraz nadesłanych dokumentów wynika, iż J. Z. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną S. Z. J. Z. otrzymuje rentę w wysokości 1 686, 71 zł. a S. Z. emeryturę w kwocie 677,88 zł. Dochód rodziny wynosi więc 2363,49zł. miesięcznie. Małżonkowie są współwłaścicielami nieruchomości w C. o pow. 100 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 3,28 ha. Posiadają również spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego położonego w K. o pow. 62,10 m2 . Miesięczne wydatki rodziny obejmują: czynsz – ok. 500 zł. , opłatę za energię – ok. 63,46 zł. opłatę za gaz – ok. 50,50 zł. , koszty leczenia żony – ok. 141 zł. Strona skarżąca nie posiada oszczędności, papierów wartościowych czy przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 246§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi wynosi na podstawie §1 pkt. 1) Rozporządzenia Rady Ministrów , z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2006r. Nr 45, poz. 322) tylko 100 zł. Łączny dochód małżonków wynosi natomiast 2 363,49 zł. miesięcznie i zauważyć wypada, iż jest to kwota netto a nie brutto jak podaje J. Z. Miesięczne wydatki rodziny stanowią sumę ok. 754,96 zł. Małżonkowie mają zatem do dyspozycji kwotę ok. 1608,53 zł. , która ośmiokrotnie przekracza koszty sądowe na obecnym etapie postępowania. Biorąc pod uwagę wysokość i periodyczność uzyskiwanych dochodów ich relację do wpisu od skargi oraz fakt iż posiadają nieruchomości, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 62,10 m nie można przyjąć, iż strona skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę art. 246§1 pkt. 1 w/w ustawy. Mieć bowiem trzeba na względzie, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§2, art. 246§1 pkt. 1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.