I SA/Kr 712/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 09.02.2015r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia I i II raty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2014r. oraz umorzenia postępowania w sprawie umorzenia III i IV raty podatku od nieruchomości za 2014r. postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. ustanowić dla M.S. adwokata którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 09.02.2015r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia I i II raty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2014r. oraz umorzenia postępowania w sprawie umorzenia III i IV raty podatku od nieruchomości za 2014r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 942/15 M.S. jest osobą, w stosunku do której orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności. Pozostaje w leczeniu kardiologicznym, neurologicznym, endokrynologicznym i reumatologicznym. Rozwiodła się z mężem, gdyż ten stosował w stosunku do niej przemoc fizyczną i przestał łożyć na utrzymanie rodziny. Obecnie samodzielnie prowadzi ona gospodarstwo domowe. Jej jedynym dochodem są świadczenia społeczne z MOPS w wysokości 418 zł. Ponadto wnioskodawczyni korzysta regularnie z zasiłków celowych na dofinansowanie opłat za gaz , energię elektryczną, zakup żywności i leków. M.S. podniosła, iż jest zadłużona u rodziny na kwotę 6000 zł.. Miesięczne wydatki M.S. obejmują m.in.: opłatę za gaz ok. 100 - 130 zł., opłatę za energię elektryczną – 50 zł., koszty leków ok. 100 zł. W domu wnioskodawczyni mieszka również jej syn, który prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Ma on trudności w spłacie kredytu. Częściowo ponosi koszty ogrzewania i wody. Strona skarżąca jest właścicielką domu, wymagającego remontu, z 1900 r., położonego na działce o pow. 409 m2. Jego powierzchnia mieszkalna wynosi 65 m2, powierzchnia pomieszczeń gospodarczych stanowi 100 m2. a garażu - 50 m2. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5 000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 18.06.2015r. zwolnił już M.S. od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Stąd też postępowanie w tym zakresie należało umorzyć, jako zbędne. Zwolnienie to jest bowiem skuteczne aż do zakończenia postępowania. Nie ma przy tym znaczenia faza sprawy sądowoadministracyjnej a przede wszystkim skutek w postaci definitywnego jej rozstrzygnięcia. W rezultacie więc, rozpatrywanie niniejszego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej, w zakresie częściowym , wymienionych w art. 246§1 pkt. 2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast, zdaniem orzekającego, możliwości uiszczenia przez nią kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bez pogorszenia jej warunków bytowych. M.S. jest osobą schorowaną, z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Jedynym źródłem jej dochodu są świadczenia społeczne z MOPS, które i tak z trudem wystarczają na bieżące utrzymanie, czego dowodem jest zadłużanie się u rodziny. Nieruchomość , której jest właścicielką stanowi stary dom z 1900 r., który wymaga generalnego remontu. Trzeba jednak podkreślić , że dom ten ta zaspokaja potrzeby mieszkaniowe wnioskodawczyni. M.S.nie posiada też żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych, mogących ulec spieniężeniu. Stąd też poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata przez stronę skarżącą, w takich okolicznościach, jest poza jej możliwościami płatniczymi. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz . 270 z p. zm.) ustanowiono adwokata, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono natomiast , na podstawie art. 258 § 1 i 2, pkt 7) w zw. z art. 249a w/w ustawy.