I SA/Kr 713/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 23 marca 2015r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (dalej: organ, Zakład, ZUS) decyzją z dnia 23 marca 2015 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. B. (dalej: Strona, Skarżący) odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne: - Strony w łącznej kwocie [...]zł, - pracownika w łącznej kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 2 i 3 oraz ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie: Dz.U. z 2017 r., poz. 1778, dalej: u.s.u.s.), w związku z czym odmówiono Stronie umorzenia zaległości składkowych. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podając, iż samochody tj. [...] z 1982 r., [...] z 1989 r. oraz [...] z 1990 r. zostały zezłomowane, na co nie posiada stosownego dokumentu. Potwierdziła fakt zarejestrowania się w Urzędzie Pracy w W., jednocześnie stwierdzając, że dokonała tego wyłącznie w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego. Strona posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do świadczeń. Ponadto oświadczyła, że odbyła konsultację z doradcą zawodowym, który po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną stwierdził, iż na obecnym etapie, do czasu orzeczenia stopnia niepełnosprawności, nie jest w stanie pomóc w znalezieniu pracy. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności możliwe będzie po zakończeniu badań specjalistycznych przeprowadzonych w klinice w P. i dopiero wówczas będzie możliwe złożenie odpowiedniego wniosku. Aktualnie Skarżący jest pod stałą opieką medyczną mającą na celu ustabilizowanie słuchu, brak jest jednak przesłanek pozwalających mieć nadzieję, że wyzdrowieje i będzie mógł podjąć pracę zarobkową. Podał, iż jest osobą samotną, nie posiada rodziny i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W uzupełnieniu do wniosku w dniu 20 kwietnia 2015 r. złożył pismo, w którym potwierdził, że zameldowany jest na pobyt stały w P. . Z uwagi na fakt, iż lekarze w K. nie byli w stanie pomóc w odzyskaniu słuchu podjął poszukiwania i znalazł klinikę w P. zajmującą się tego typu schorzeniami. Aktualnie jest na etapie badań diagnostycznych prowadzonych przez tamtejszą klinikę. Dalsza rehabilitacja uzależniona jest od wyników badań laryngologicznych i neurologicznych. Z uwagi na okoliczność, że jest leczony w P. przewiduje przeprowadzenie się do tego miasta. W tej chwili korzysta z gościnności znajomych zamieszkałych w P.. Oświadczył, że korzysta z pomocy MOPS w N. i tam złożona jest dokumentacja medyczna oraz, że ponosi koszty prywatnych wizyt lekarskich po ok. [...] zł każda i przejazdów do P.. Po rozpoznaniu wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład decyzją z dnia 23 września 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję I instancji. W uzasadnieniu ww. decyzji organ uznał, dokonując oceny kryteriów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku na podstawie art. 28 u.s.u.s., że okoliczności sprawy wskazują, że jakkolwiek Skarżący ma kłopoty zdrowotne, to na dzień złożenia wniosku i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności, a będąc jednocześnie zarejestrowanym jako bezrobotny można uznać, że wykazuje wolę podjęcia zatrudnienia, co nie pozwala przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto fakt zarejestrowania przez Powiatowy Urząd Pracy jako bezrobotnego wskazuje, że stan zdrowia nie stoi na przeszkodzie podjęciu zatrudnienia. Sytuacja taka oznacza, że Strona może w każdej chwili podjąć zatrudnienie i uzyskiwać z tego tytułu dochody pozwalające na poprawę sytuacji materialnej, a w dalszej kolejności na spłatę zobowiązania. Skarżący nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku kieski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia wymienionych zdarzeń. Również za takie zdarzenie nie można uznać choroby, czy pozostawanie Skarżącego bez dochodu. Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą na własne ryzyko, co skutkuje w ten sposób, że przyczyny powstania zadłużenia w związku z prowadzeniem tej działalności, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia należności i nie są przedmiotem badania przez Zakład w ramach prowadzenia postępowania. Skarżący nie wykazał również wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podsumowując Zakład wskazał, że za odmową umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek przemawia interes społeczny, który należy rozumieć nie tylko, jako korzyść służącą ogółowi ubezpieczonych, czyli respektowanie wartości wspólnych dla społeczeństwa, takich jak solidarność społeczna, czy sprawiedliwość. Przez interes społeczny należy również rozumieć zapewnienie maksymalnych dochodów budżetowi państwa, ale również ograniczenie jego ewentualnych wydatków. Zakład podkreślił, że składki opłacane przez płatników przeznaczone są na zapewnienie bieżącej ochrony ubezpieczeniowej, co należy rozumieć jako zagwarantowanie wypłaty świadczeń i bezpłatnej opieki zdrowotnej. Skarżący wniósł na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosząc, że w dniu 28 sierpnia 2015 r. uzyskał orzeczenie o zaliczeniu do lekkiego stopnia niepełnosprawności, z którego wynika zalecenie pracy lekkiej, nie w hałasie, a nadto przedłożył zaświadczenia z leczenia w okresie lipca i sierpnia 2015 r. Skarżący wskazał również, że organ bezpodstawnie uznał, iż egzekucja może być skuteczna, co nie zostało potwierdzone ściągnięciem należności, a nadto przy określaniu wydatków organ nie uwzględnił kosztów wyżywienia i odzieży. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1649/15 oddalił ww. skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie MGPiPS lub rozporządzenie wykonawcze). W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności, jak również nie zaistniała żadna z przesłanek uprawniających do umorzenia należności składkowych, mimo braku całkowitej nieściągalności. Sąd wskazał, że wobec Skarżącego toczyło się również postępowanie egzekucyjne, jednakże organy rozstrzygające sprawę nie posiadały innych danych wskazujących na podstawy umorzenia należności, gdyż dane te nie zostały ujawnione. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji zdrowotnej Skarżącego i jego niezdolności do pracy. Obowiązek udokumentowania rzeczonych okoliczności obciąża Stronę, a nie jest rzeczą organu domyślać się ich istnienia na podstawie innych pośrednich danych. Sąd ocenił, że organy ustaliły powyższe fakty zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu, ocena organu, co do istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, została dokonana po wszechstronnym i wystarczająco wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego poprzedzonym dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych, skutkując brakiem możliwości umorzenia należności oraz stwierdzenia zarzucanej przez Skarżącego dowolności oceny organu. Pomimo bowiem okoliczności mogących świadczyć o niełatwej sytuacji materialnej Strony, organ przedstawił ważne okoliczności przemawiające przeciwko uwzględnieniu wniosku. W przedmiotowej sprawie sytuacji materialno-bytowej Skarżącego brak jest cech wyjątkowości, jaką odznaczają się wypadki losowe. Skarżący złożył skargę kasacyjna od wyroku sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Krakowie oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w ramach prawa pomocy, które nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: K.p.a.) poprzez brak gruntownego zbadania i zweryfikowania oraz należytej oceny wszystkich okoliczności sprawy wyrażające się w wybiórczym zanalizowaniu sytuacji Skarżącego, co zaowocowało błędnym przyjęciem, iż nie zachodzą żadne przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez zaaprobowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędu popełnionego przez organ, a polegającego na braku wnikliwego przeanalizowania wniosku Skarżącego o umorzenie składek w kontekście rzeczywistej jego treści oraz braku rozważenia, czy sytuacja Skarżącego uzasadnia jego rozpoznanie w innym trybie i innym postępowaniu, którego celem lub skutkiem jest korzystna zmiana zasad zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a w szczególności braku rozważenia, czy sytuacja Skarżącego uzasadnia przeprowadzenie postępowania w kierunku rozłożenia należności na raty albo tzw. abolicji. Zakład pismem z dnia 4 stycznia 2017 r. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej Skarżącego jako w oczywisty sposób niezasługującej na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 746/18 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, do zapłacenia których był zobowiązany Skarżący z racji prowadzenia działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że Skarżący posiada wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenie z tytułu niepłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za siebie, jak i za zatrudnianych pracowników. Powyższa okoliczność jest istotna z punktu widzenia oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących umorzenie należności składkowych w dwóch wyodrębnionych przez ustawodawcę reżimach prawnych odnoszących się do kwestii umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne. W związku z powyższym NSA podkreślił, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza możliwość umorzenia w całości lub w części przez ZUS należności z tytułu składek, z uwzględnieniem ust. 2-4, gdzie wyodrębniono dwie podstawy i odpowiadające im przesłanki umorzenia. Do pierwszej zaliczono sytuacje, w których występuje całkowita nieściągalność należności (ust. 2 i ust. 3), jeżeli w wyniku egzekucji nie uzyska się efektywnych kwot, zmniejszających zobowiązanie dłużnika. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmiennie unormowano podstawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek od takich osób mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zawierającym uprawnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia do określenia szczegółowych zasad umarzania takich należności z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, sformułowano zalecenie w postaci brania pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadki. Obejmują one - jako przykładowe - 3 sytuacje, a wśród nich jak w pkt 1, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Uwzględniając powyższe regulacje, w orzecznictwie podkreśla się, że przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od całkowitej ich nieściągalności nie dotyczy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Do nich zalicza się także przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do opłacania składek na swoje ubezpieczenie. Przy ich umarzaniu należy więc zawsze oceniać, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i rodziny przy uwzględnieniu jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 1045/08, odnosząc się do powyższej kwestii wyjaśnił, że na tym właśnie polega istota odmienności obu reżimów prawnych mająca na celu zapewnienie koniecznej ochrony dla przedsiębiorców, którym w razie umorzenia składek - pomimo braku przesłanki całkowitej ich nieściągalności - nie zalicza się do okresu ubezpieczenia przerw w ich opłacaniu na własne ubezpieczenie społeczne. Natomiast wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Kontrola legalności decyzji administracyjnej mającej charakter uznaniowy wymaga przeprowadzenia przez sąd administracyjny analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, przy czym przy tej analizie sąd administracyjny nie może oderwać się od istoty ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcji ochronnej. Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (vide wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09). W ocenie NSA Sąd I instancji przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie uwzględnił w pełni powyżej przedstawionych wyżej okoliczności, a w szczególności nie odniósł się do tego, że organy administracji publicznej pominęły w swoich ustaleniach i rozważaniach kwestie związane z ustaleniem minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. W motywach zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie odwołał się do takich pojęć, jak "minimum socjalne" oraz "minimum egzystencji". W związku z tym NSA zauważył, że Główny Urząd Statystyczny i Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w publikowanych okresowo danych statystycznych uwzględnia informacje określające wielkość tzw. minimum egzystencji, jak i minimum socjalnego i te okoliczności organy i Sąd I instancji winny mieć na względzie przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Za ziszczenie się przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego należy uznać taką sytuację, gdy warunki bytowe osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji. Przy ocenie czy ten stan ma charakter trwały należy uwzględnić, czy trudności płatnicze zobowiązanego mają charakter okresowy, czy też może trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Ponadto, przy tej ocenie trzeba porównać stwierdzoną sytuację materialną strony z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę i członków jej rodziny w rozumieniu § 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku. Natomiast w świetle treści § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego okoliczności wskazane w tej normie prawnej (przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny) mogą stanowić podstawę ubiegania się o umorzenie należności tylko wtedy, gdy pozbawiają zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Dla oceny czy przesłanka powyższa jest spełniona, wymagana jest weryfikacja zaskarżonej decyzji w aspekcie, czy dokonana przez organ analiza finansów zobowiązanego pozwala na ustalenie, że w jego budżecie pozostaje kwota po zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, która mogłaby służyć zaspokojeniu należności ZUS (vide wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 427/10). Jednocześnie NSA zauważył, że do akt sprawy został złożony odpis wyroku Sądu Okręgowego w K. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 czerwca 2016 roku sygn. akt [...] z którego wynika, że zarówno w dacie orzekania przez organ I instancji, jak i w dacie orzekania przez organ odwoławczy oraz w dacie wydania zaskarżonego wyroku, Skarżący dysponował decyzją Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 7 sierpnia 2014 roku, z której wynikało, iż jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności. Oczywiście, decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter uznaniowy. Jednakże organ przy wydaniu tego rodzaju decyzji obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób poczynione ustalenia przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Sąd administracyjny kontrolując decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zobowiązany jest w pierwszej kolejności do skonstruowania podstaw prawnych i faktycznych takiej decyzji, a w szczególności do oceny, czy organ administracji uwzględnił przy jej podjęciu przesłanki prawne i faktyczne sprawy podlegające rozpatrzeniu. Ponieważ Sąd I instancji kontrolując zaskarżoną decyzję w istocie rzeczy nie oceniał działań organu z uwzględnieniem powyższych okoliczności, dlatego sprawa wymaga ponownego rozpoznania. NSA nakazał, by ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił dokonaną wykładnię prawa i dokonał oceny zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia rozważenia przez organ okoliczności, o których mowa w ww. przepisach prawa materialnego. W pismach procesowych z dnia 1 sierpnia 2018 r. oraz 9 października 2018 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodów z szeregu dokumentów na okoliczność aktualnej sytuacji życiowej i zdrowotnej Skarżącego, która wskazuje na zaistnienie stanu nieściągalności składek, co stanowi przesłankę umorzenia należności. Wniósł też o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za postępowanie w niniejszej instancji, które nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie w piśmie procesowym z dnia 26 listopada 2018 r. Na rozprawie dnia 29 listopada 2018 r. Sąd postanowił dopuścić wnioskowane przez Skarżącego dowody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja I instancji naruszają prawo. Ponownie rozpoznając sprawę, wskazać należy w pierwszej kolejności na skutki, jakie dla dalszego toku niniejszej sprawy wynikają z faktu uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej i w konsekwencji tego uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Zgodnie bowiem z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przez wykładnię prawa, o której mowa w przytoczonym art. 190 P.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA, ciążący na sądzie ponownie rozpoznającym sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co w niniejszym przypadku nie ma miejsca. Z tych też względów w ramach obecnego, ponownego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może dokonywać nowych, własnych ocen prawnych dotyczących kwestii będących już uprzednio przedmiotem rozważań czynionych przez NSA w wydanym w sprawie wyroku kasacyjnym, a wyrażone w nim poglądy prawne, muszą zostać w pełni zaakceptowane, ze wszystkimi wynikającymi z nich konsekwencjami prawnymi (por. np. wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 727/10, z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1427/10, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec niezaistnienia wskazanych powyżej przesłanek odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 746/18 dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonej decyzji uwzględniają zatem wykładnię prawa przyjętą przez NSA. NSA w wyroku tym nakazał WSA w Krakowie, by uwzględnić fakt pominięcia przez organy administracji publicznej w swoich ustaleniach i rozważaniach kwestie związane z ustaleniem minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Stwierdził, że wadliwie nie odwołano się do takich pojęć, jak "minimum socjalne" oraz "minimum egzystencji". W związku z tym zauważył, że Główny Urząd Statystyczny i Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w publikowanych okresowo danych statystycznych uwzględnia informacje określające wielkość tzw. minimum egzystencji, jak i minimum socjalnego i te okoliczności organy i Sąd I instancji winny mieć na względzie przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Za ziszczenie się przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego NSA nakazał uznać taką sytuację, gdy warunki bytowe osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji. Przy ocenie czy ten stan ma charakter trwały polecił uwzględnić, czy trudności płatnicze zobowiązanego mają charakter okresowy, czy też może trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Ponadto, przy tej ocenie nakazał porównanie stwierdzonej sytuacji materialnej Strony z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zestawienie wysokości dochodu uzyskiwanego przez Stronę i członków jej rodziny w rozumieniu § 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku. W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6. Wobec treści wniosku Skarżącego, do kwestii umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek, zastosowanie w sprawie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS. Zgodnie z powołanym przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności. Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze. zm.; obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Odnośnie powyższych przepisów Sąd w niniejszej sprawie w całej rozciągłości podziela przedstawione we wcześniejszej części uzasadnienia poglądy, wykładnię i ocenę prawną dokonaną przez NSA. Mając powyżej przedstawione wytyczne NSA na uwadze, Sąd stwierdza, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż Skarżący w okresie od 1996 r. do 2 stycznia 2012 r. prowadził działalność gospodarczą, pracując jako murarz. Obecnie Skarżący ma kłopoty zdrowotne i jest zarejestrowany jako bezrobotny, celem posiadania ubezpieczenia zdrowotnego. Utrzymuje się m.in. z zasiłku okresowego i zasiłków celowych przyznanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w N.. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Potrzeby bytowe oszacowano na kwotę [...]zł, bez uwzględnienia żywności czy odzieży. Skarżący w dniu 28 sierpnia 2015 r. uzyskał orzeczenie o zaliczeniu do lekkiego stopnia niepełnosprawności, który to stan nie rokuje poprawy. Strona ma 60 lat, a jej stan zdrowia systematycznie się pogarsza, w związku z czym pozostaje bezrobotny. Zgodnie z przedstawionymi przez Skarżącego dokumentami, orzeczeniem z dnia 4 października 2018 r. lekarz orzecznik stwierdził częściową niezdolność do pracy Skarżącego w okresie od 14 maja 2018 r. do 31 października 2019 r. Strona leczy się z powodu schorzenia CSN i układu krążenia. Mając na uwadze wytyczne NSA należy wskazać, że zgodnie z danymi zamieszczonymi przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych o poziomie minimum socjalnego w 2015 r. (data wydania zaskarżonej decyzji), minimum socjalne w marcu 2015 r., opublikowane dnia 15 września 2015 r., wynosiło dla gospodarstwa jednoosobowego [...] zł. Organy wadliwie pominęły w swoich ustaleniach i rozważaniach kwestie związane z ustaleniem minimum socjalnego. Warto powtórzyć, że dokonując samodzielnej oceny przesłanki całkowitej nieściągalności organ winien mieć na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, gdzie zwraca się uwagę na to, że przy ocenie decyzji Zakładu należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika (por. wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 707/11; WSA w Krakowie z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1176/14, 13 lutego 2018 r. sygn. akt 1263/17, 28 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 58/18, 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 263/18; WSA w Opolu z 24 października 2012 r., sygn. akt I SA/Op 251/12; z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Op 572). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II FSK 176/07, organy mają także obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji strony z wysokością zaległej należności. Z zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ rentowy nawet nie dokonał powyższego rzetelnego szacunku. Ograniczył się jedynie do wskazania w uzasadnieniu, że możliwość ewentualnej egzekucji wynika z faktu, że na dzień złożenia wniosku i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie Skarżący nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności, a będąc jednocześnie zarejestrowanym jako bezrobotny wykazuje wolę podjęcia zatrudnienia, co nie pozwala przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto fakt zarejestrowania przez Powiatowy Urząd Pracy jako bezrobotnego wskazuje, że stan zdrowia nie stoi na przeszkodzie podjęciu zatrudnienia. Sytuacja taka oznacza, że Strona może w każdej chwili podjąć zatrudnienie i uzyskiwać z tego tytułu dochody pozwalające na poprawę sytuacji materialnej, a w dalszej kolejności na spłatę zobowiązania. Należy podkreślić, że oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy należy dokonywać w oparciu o aktualny stan faktyczny. Dopuszczalne jest uwzględnienie możliwości uzyskania dochodu w przyszłości. Możliwość ta musi być jednak konkretna i możliwa do uprawdopodobnienia. Organ musi zatem wykazać, że z danego źródła, w konkretnym okresie, dana osoba uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 1061/17). Nie było w sprawie sporne, że organ nie wskazał jakiegokolwiek majątku nieruchomego ani praw majątkowych należących do Skarżącego. Mimo podnoszenia przez Zakład faktu posiadania samochodów, nie było w istocie również sporne, że Skarżący nie posiada również nadającego się do egzekucji majątku ruchomego. Ewentualnie posiadane przez niego kilkudziesięcioletnie samochody (Skarżący podnosił, że zostały zezłomowane) nie przedstawiają znaczacej rynkowej wartości. Organ nie opisał okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyjęcie, że prowadząc postępowanie egzekucyjne w stosunku do jakichś przyszłych dochodów Skarżącego można w uwarunkowaniach niniejszej sprawy uzyskać kwoty odpowiadające zadłużeniu Skarżącego i czy kwoty te przekroczą wydatki egzekucyjne. Organ a priori przyjmuje, że skoro Skarżący nie cechuje się całkowitą niezdolnością do pracy, to egzekucja z przyszłych dochodów pozwoli na wyegzekwowanie zaległości i uzyskanie kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jest to zdaniem Sądu stanowisko w okolicznościach niniejszej sprawy całkowicie bezpodstawne, gdyż nie koresponduje ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Oczekiwanie organu, że zaspokojenie należności nastąpi z uzyskiwanego przez Skarżącego przyszłego dochodu, przy stanie zdrowia oraz wieku Skarżącego, których to okoliczności organ nie kwestionuje, należy uznać za nieuzasadnione. Podsumowując tę część rozważań trzeba wskazać, że stanowisko organu co do stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki nieściągalności, nie zostało należycie umotywowane i tym samym narusza w sposób oczywisty przepis art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., jak również jest ewidentnym naruszeniem przywołanych powyżej przepisów art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz zasad ogólnych postępowania (art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a.). Organ prowadząc postępowanie, zgodnie z art. 7 K.p.a., powinien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.). Nie do przyjęcia w świetle powyższych przepisów jest sytuacja, w której organ nie dokonuje oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyciąga wnioski, które z tego materiału dowodowego nie wynikają. Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, istnieją również podstawy do zakwestionowania oceny organu odnośnie niewystąpienia przesłanki umorzenia, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. Organ ocenił, że sytuacja Skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby zasługiwała na wyjątkowe potraktowanie w formie udzielenia ulgi. Jest to ocena, która pomija sytuację, w jakiej znalazł się Skarżący. Podnieść w tym miejscu należy, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2366/13). Nawet przy założeniu ewentualnego podjęcia w przyszłości pracy zarobkowej, przy opisanych przez sześćdziesięcioletniego, częściowo niezdolnego do pracy Skarżącego problemach zdrowotnych oraz związanych z tym wydatkach, wątpliwa wydaje się możliwość uzyskania jakiejkolwiek nadwyżki ponad wydatki wystarczające na zapewnienie minimum egzystencji. Zestawienie braku nadającego się do egzekucji majątku i wysokości dochodów Skarżącego z sumaryczną wielkością zadłużenia z tytułu składek w kwocie ponad [...] zł zdaniem Sądu stawia pod znakiem zapytania realność spłaty całego zadłużenia bez narażenia Skarżącego na przekroczenie progu ubóstwa, czyli cytując omawiany przepis, na pozbawienie zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu w powyższym zakresie organ w sposób dowolny i sprzeczny z logiką oraz zasadami doświadczenia życiowego stwierdził, że spłata zadłużenia jest w sytuacji Skarżącego realna i nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ z jednej strony wskazywał, że nie kwestionuje poważnych problemów ze zdrowiem i braku majątku Skarżącego, a z drugiej stwierdził, że sytuacja finansowa i materialna, w jakiej aktualnie się znajduje, nie daje wystarczających podstaw, aby uznać, iż spłata zobowiązania z tytułu należności Zakładu, mogłaby pociągnąć za sobą negatywne skutki w sferze socjalno-bytowej. Zakład ograniczył się w istocie do prostego stwierdzenia, że skoro Skarżący nie jest całkowicie niezdolny do pracy, a został zarejestrowany jako bezrobotny w Urzędzie Pracy, to może w przyszłości podjąć pracę i spłacać dług z tytułu nieopłaconych składek i odsetek w kwocie ponad [...] zł, pozostając w sytuacji wystarczającej na sfinansowanie niezbędnych potrzeb, a więc na życie nieuwłaczające godności człowieka. Odnosząc się do argumentacji organu, należy wskazać, że nie sposób uznać, by za odmową umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sprawie niniejszej przemawiał interes społeczny, który należy rozumieć nie tylko, jako korzyść służącą ogółowi ubezpieczonych, czyli respektowanie wartości wspólnych dla społeczeństwa, takich jak solidarność społeczna, czy sprawiedliwość. Nie można abstrahując od okoliczności niniejszej sprawie stwierdzić, by interes społeczny należało również rozumieć jako zapewnienie maksymalnych dochodów budżetowi państwa, jak i ograniczenie jego wydatków. Stan finansów ubezpieczeń społecznych nie może być reperowany kosztem ważnych interesów życiowych ubezpieczonych. Należy stwierdzić, że Strona uprawdopodobniła w niniejszej sprawie, że możliwości spłacania należności z tytułu składek są mocno wątpliwe zarówno teraz, jak i w przyszłości. Skarżący jest osobą schorowaną, zaawansowaną wiekowo, bez widoków na poprawę sytuacji majątkowej i zdrowotnej. Uzyskiwane kwoty zasiłków z pomocy społecznej nie wystarczają nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Opisana przez organ możliwość odzyskania zaległych składek w drodze postępowania egzekucyjnego jest oderwana od realiów życiowych. Zakład w sposób dowolny i sprzeczny z logiką oraz zasadami doświadczenia życiowego stwierdził, że spłata zadłużenia jest w sytuacji Strony realna i nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, skoro już w tym momencie Skarżący nie jest w stanie zaspokoić samodzielnie tych potrzeb, a Skarżący jest osobą schorowaną, bez majątku i o bardzo niskim dochodzie. Podsumowując powyższe rozważania trzeba wskazać, że Sąd dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, w postaci dokonania błędnej wykładni § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS, a także naruszenia przepisów postępowania, w zakresie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, tj. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni powołanych przepisów.