I SA/Kr 717/14

Kraków, dnia 17 lipca 2015 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14lutego 2014r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. postanawia: oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 2014r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów E. W. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W czerwcu 2014r. uległo rozwiązaniu jej małżeństwo z L W. Mieszka ona w nieruchomości znajdującej się przy ul. W. w K. , której właścicielem jest jej syn M.W.. On też pokrywa koszty związane z utrzymaniem nieruchomości. Zarówno M. W. jak i drugi syn wnioskodawczyni M. W. - prowadzą działalność gospodarczą . E. W. otrzymuje emeryturę w wysokości 1243,97 zł., miesięcznie, netto. Z czego, jak podała, 800 zł. przeznacza na koszty utrzymania a 400 zł. na koszty wizyt u specjalistów i lekarstwa. Skarżąca jest właścicielką kilku nieruchomości, a także samochodów marki : Kia Up Carnival, rok prod. 2004, Mitsubishi Colt, rok prod. 2004 oraz Mercedes Benz GL , rok prod 2008. Dwa pierwsze z nich objęte są zastawem skarbowym. E. W. podkreśliła, iż cierpi na przewlekłe choroby, w tym na zaburzenia pamięci, które zaczęły się u niej po napadzie rabunkowym mającym miejsce w Brazylii 5 lat temu. Ma też głębokie ataki depresji. Postanowieniem z dnia 29 maja 2015r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek E. W. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Nie wykazała zatem, że spełnia stosowne przesłanki prawa pomocy. E. W. wniosła w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniosła, że istnieje duże i realne niebezpieczeństwo utraty przez nią majątku. Wskazała, że nie przedstawiła zeznania podatkowego za 2014r., ponieważ wezwanie do jego przedłożenia zostało odebrane jeszcze przed upływem terminu złożenia takiego zeznania. Również uzyskanie zaświadczeń z odpowiednich urzędów skarbowych w odpowiednim terminie nie było możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić w tym miejscu należy, że przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 476/12, wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Przyznanie stronie prawa pomocy, jako odstępstwo od powyższej zasady, stanowiące swoistą formę dofinansowania jej z budżetu państwa poprzez zapewnienie bezpłatnego udziału w postępowaniu, powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków na pokrycie kosztów tego postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Sąd zauważa, że użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). Aby dokonać oceny możliwości płatniczych strony sąd musi dysponować co najmniej informacjami i dokumentami, o jakich przedłożenie wezwano skarżących w toku postępowania przed referendarzem sądowym. Skarżąca została wezwana do przedłożenia szeregu dokumentów i oświadczeń, m. in. wyciągów z kont bankowych byłego męża i synów, z lokat bankowych, zeznań podatkowych swojego, byłego męża i synów za rok 2014 lub zaświadczeń z urzędów skarbowych o wysokości dochodów, wyciągów z kont bankowych spółki jawnej, której jest wspólnikiem. Skarżąca nie zrealizowała powyższego wezwania, w szczególności nie przedstawiając nawet własnego zeznania podatkowego bądź zaświadczenia z urzędu skarbowego. E. W. ma co prawda rację podnosząc, że wezwano ją przedłożenie zeznań podatkowych w momencie, kiedy jeszcze nie upływał termin do ich złożenia, a uzyskanie zaświadczeń w wyznaczonym terminie nie było możliwe. Niemniej jednak skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, nie złożyła wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia dokumentów. Nadto zauważyć należy, że termin składania zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 już upłynął, a skarżąca nadal nie zrealizowała obowiązku przedstawienia tych zeznań. Nic nie stało na przeszkodzie, aby dokumenty takie dołączyć do sprzeciwu od postanowienia referendarza. Podsumowując Sąd stwierdza, że skarżąca nie zrealizowała warunków wykazania, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Uchylanie się od złożenia dokumentacji, bardzo istotnej dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawców, musi prowadzić w powyższej sytuacji do oceny, że skarżącej nie przysługuje prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.