I SA/Kr 718/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Paweł Dąbek WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi G. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 25 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - skargę oddala - Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. odmówił G. T. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US [...] z dnia 6 grudnia 2017 r. Z uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wynika, że ww. decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 28 grudnia 2017 r. w trybie art. 150§4 ustawy Ordynacja podatkowa. W dniu 12 lutego 2018 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie G. T. od wskazanej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku tym skarżący podał, że nieodebranie, a co za tym idzie niezłożenie w terminie odwołania spowodowane było nadzwyczajną okolicznością, której podatnika nie był w stanie przezwyciężyć. Od kilu lat cierpi on bowiem na zaburzenia natury psychicznej, natomiast w okresie od grudnia wystąpiła u niego remisja choroby, która całkowicie wyeliminowała go z życia społecznego. Na potwierdzenie powyższego do wniosku zostało załączone zaświadczenie lekarskie z dnia 12 lutego 2018 r. Podatnik wskazał również, że o wydanej przez Naczelnika US [...] decyzji dowiedział się dopiero w dniu 5 lutego 2018 r. podczas przeglądania akt sprawy. Dyrektor IAS w K. odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stanął na stanowisku, mając na uwadze treść art. 162§1 i §2 ustawy Ordynacja podatkowa, że podatnik nie wskazał uzasadnionego powodu uchybienia terminowi, jak również nie dochował terminu 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W ocenie organu, sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Organ podał, że tego w złożonym wniosku skarżący nie wykazał. Dyrektor IAS w K. podał, że przedłożone w sprawie zaświadczenie lekarskie z dnia 12 lutego 2018 r. nie wskazuje na chorobę nagłą, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, a sam fakt dysponowania takim zaświadczeniem lekarskim nie uprawdopodabnia w żadnym stopniu braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z zaświadczenia tego nie wynika bowiem, czy wobec zaistnienia konkretnej okoliczności, tj. złego stanu zdrowia podatnika, dołożył on należytej staranności, aby zapobiec skutkowi związanemu z zaistnieniem ww. przeszkody, czyli nieterminowemu złożeniu odwołania od decyzji organu I instancji. Dyrektor IAS w K. zauważył, że z akt sprawy wynika, że nic nie stało na przeszkodzie, aby we wskazanym okresie tj. miesiącu grudniu 2017 r. (wówczas, gdy według strony nastąpiła remisja choroby) podatnik odebrał w dniu 5 grudniu 2017 r. kierowaną do niego korespondencję, tj. zawiadomienie Naczelnika US Kraków-Krowodrza z dnia 13 listopada 2017 r. Stan zdrowia nie stanowił także przeszkody do stawienia się w dniu 5 lutego 2018 r. w siedzibie organu I instancji w celu przeglądnięcia akt sprawy, a następnie złożenia odwołania. Organ zaznaczył także, że skarżący powinien był, zachowując należytą staranność, ustanowić pełnomocnika do postępowania w przedmiotowej sprawie, skoro miał świadomość swojej choroby. W skierowanej do WSA w Krakowie skardze, pełnomocnik skarżącego zarzucił ww. postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2018 r. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a. naruszenie art. 7, art. 77§1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy, b. naruszenie art. 8 i art. 107§3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, c. naruszenie art. 162§1 i §2 O.p. poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy z okoliczności sprawy wynikają odmienne – od ustalonych przez organ – okoliczności. W związku z tym, pełnomocnik skarżącego wniósł o "uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, oraz jego rozpoznanie", jak również zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiadają na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została doręczona prawidłowo, skutkiem czego rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. W sprawie kwestia skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji została przez organ rozstrzygnięta prawidłowo i nie była przez skarżącego kwestionowana. Jak wynika z akt sprawy decyzja Naczelnika US Kraków-Krowodrza z dnia 6 grudnia 2017 r. została doręczona skarżącemu w dniu 28 grudnia 2017 r. (w trybie art. 150§4 O.p.). Z treści art. 223 § 2 O.p. wynika, że termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W sprawie termin do wniesienia odwołania upłynął więc w dniu 11 stycznia 2018 r. Skarżący wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia w dniu 12 lutego 2018 r. W tej sytuacji organ był zobligowany z uwagi na treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania – stosowne postanowienie zostało wydane w dniu 20 kwietnia 2018 roku. Zagadnieniem spornym w rozpoznanej sprawie jest natomiast zasadność stanowiska organu odwoławczego o braku podstaw do przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z zacytowanych przepisów wynikają więc cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W orzecznictwie wskazuje się, że przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby mimo zaistnienia danej przeszkody dokonać czynności w stosownym terminie. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2052/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, zgodnie z którym sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Należy wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą (por. np. wyrok z dnia 24 września 2014r., sygn. akt I FSK 1425/13, publ. w orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd zauważa, że organ słusznie wyeksponował fakt odbioru przez skarżącego w dniu 5 grudnia 2017 r. (a więc w okresie remisji choroby) w placówce pocztowej zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie, jak również okoliczność stawienia się przez skarżącego w dniu 5 lutego 2018 r. w siedzibie organu I instancji. Z odpowiedzi na skargę wynika także, że w dniu 30 stycznia 2018 r. skarżący odebrał upomnienia z dnia 22 stycznia 2018 r. wzywające do uregulowania należności z tytułu podatku dochodowego oraz należności z tytułu kosztów egzekucyjnych za 2013 r. Okoliczności te pokazują, że skarżący pomimo choroby - której ani organ, ani obecnie Sąd nie kwestionuje – był w stanie czynności te wykonać. W ocenie Sądu nic nie stało więc na przeszkodzie, aby skarżący, który niewątpliwie miał świadomość swojej choroby (nie była to przecież choroba nagła) i możliwych jej zaostrzeń, dokładając należytej staranności, ustanowił pełnomocnika do reprezentowania go w prowadzonym przez organy podatkowe postępowaniu, zwłaszcza, że już z usług pełnomocnika korzystał. Słusznie więc organ przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie dopatrzył się naruszenia przez organ podatkowy w toku postępowania, wskazanych przez niego w skardze zasad ogólnych postępowania, które dotyczą prowadzenia postępowania dowodowego (pełnomocnik błędnie wskazał przepisy k.p.a. zamiast ustawy Ordynacja podatkowa). Postępowanie to zostało prawidłowo przeprowadzone, w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia również spełnia wymogi wynikające z przepisów Ordynacji podatkowej. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie narusza prawa. Mając na uwadze ww. okoliczności, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd orzekł o oddaleniu skargi w oparciu o treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).