I SA/Kr 726/09

sygn. akt I SA/Kr 726/09 Kraków, dnia 26 listopada 2009 roku POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lutego 2009 roku, znak [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości postanawia: oddalić wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowa sprawa została wszczęta wskutek skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lutego 2009 roku, znak [...]w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. Skarżący domagał się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej, jest zadłużony na ok. 900.000 zł z uwagi na to, że zagraniczni kontrahenci nie zapłacili za wyprodukowany towar. Wskazał, że ma na utrzymaniu 9letnie, wymagające stałego leczenia dziecko, jego żona pracuje, osiągając dochód 1400 zł netto. Oświadczył, że nie posiada własnej nieruchomości, jest właścicielem samochodu dostawczego. Spłaca raty restrukturyzacyjne- ponad 1000 zł miesięcznie, zadłużenie wobec urzędu skarbowego oraz ZUS-u. Jego działalność ma charakter sezonowy, dlatego wpływy nie są jednostajne i przewidywalne. Jednocześnie M. S. podał, że w skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny i lokal użytkowy o powierzchni 500m2. Wskazał roczny dochód brutto w wysokości 35.759,64 zł. Postanowieniem z dnia 17 września 2009 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Od postanowienia tego M. S. wniósł w terminie sprzeciw, podnosząc zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i domagając się uchylenia postanowienia oraz załatwienia sprawy zgodnie z wcześniejszym wnioskiem. W uzasadnieniu wskazał na okoliczności podnoszone już we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami-oznaczona dalej jako p.p.s.a.)- od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te- a wśród nich wpis- są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Z przytoczonego wyżej brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na osobie zainteresowanej całkowitym bądź częściowym przyznaniem prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż poniesienie kosztów postępowania naraziłoby na uszczerbek utrzymanie ich oraz ich rodziny. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, co przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. W niniejszej sprawie M. S. wykazał jedynie własne dochody, na żądanie sądu przedstawiając również roczne zeznanie podatkowe oraz zestawienie książki podatkowej. Wśród pozostałych okoliczności, które wskazywał, złożył nadto oświadczenie o wysokości miesięcznych dochodów żony. Trzeba jednak zaznaczyć, że szereg pozostałych kwestii, w których upatrywał podstawy do częściowego zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych, nie został przez niego ani szczegółowo omówiony, ani wykazany za pomocą jakichkolwiek dokumentów. W szczególności trzeba wskazać na takie okoliczności jak zaległość wobec ZUS-u czy koszty leczenia córki skarżącego. Do wykazania tych okoliczności, a także potwierdzenia ich stosownymi dokumentami, skarżący został wezwany zarządzeniem z dnia 26 czerwca 2009 roku (k. 28 akt sądowych), jednakże wezwanie to zrealizował jedynie częściowo, zaniechawszy nawet złożenia oświadczenia o wysokości niektórych kosztów. Takie wybiórcze realizowanie wezwania wprost zostało wskazane w postanowieniu referendarza z dnia 17 września 2009 roku, a mimo to w sprzeciwie M. S. jedynie powtórzył argumenty podnoszone wcześniej, nie precyzując niczego w zakresie okoliczności, jakie mogłyby uzasadniać przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Sąd uznał zatem, że bezcelowe byłoby ponowne wzywanie skarżącego do sprecyzowania i udokumentowania kwestii, istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku. W tym stanie rzeczy należało zatem przyjąć za wykazane jedynie roczne dochody M. S. w wysokości 35.759,64 zł oraz dochody miesięczne żony w kwocie 1.400 zł brutto, a także koszt spłat rat restrukturyzacyjnych- ponad 1000 zł miesięcznie. Przyjmując zatem średni miesięczny dochód, jaki skarżący osiąga z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 2979,97 gr należy przyjąć, że trzyosobowa rodzina skarżącego dysponuje kwotą około 4.400 zł miesięcznie na niezbędne wydatki, a zatem nawet po odliczeniu kosztów spłaty rat restrukturyzacyjnych pozostaje jej na utrzymanie około 3000 zł. Doświadczenie życiowe wskazuje, że kwota taka w zupełności wystarczy zarówno na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania (koszt mieszkania, wyżywienia), jak i kosztów postępowania sądowego, na które obecnie składa się wyłącznie wpis w wysokości 500 zł. Prawo pomocy jest instytucją, stworzoną z myślą o osobach, które z definicji nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy, nie rezygnując przy tym z koniecznego, niezbędnego dla egzystencji utrzymania, a odmowa przyznania tego prawa istotnie mogłaby zamknąć im drogę do sądu. W ocenie Sądu w przypadku skarżącego taka sytuacja nie zachodzi, zatem jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.