I SA/Kr 729/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25.02.2010r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2004r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. 2. w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25.02.2010r., Nr[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2004r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K.S. mieszka w mieszkaniu będącym własnością córki i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest zatrudniony na ½ etatu w A. sp. z o.o. ze średnim miesięcznym wynagrodzeniem 790,60 zł. brutto. Otrzymuje ponadto emeryturę w wysokości 1956,10 zł. miesięcznie , netto. W 2009r. z obu wymienionych tytułów oraz działalności gospodarczej uzyskał dochód w wysokości 66 059,38 zł. Posiada on konto bankowe w B. w ramach którego ma dostępny limit kredytowy w wysokości 1 538,94 zł. Jest właścicielem samochodu Nissan Primera. Jego miesięczne koszty utrzymania wnoszą ok. 800 zł. i obejmują: ,opłatę za telefon – ok. 55 zł., wydatki na wyżywienie – ok. 300 zł. , wydatki na lekarstwa – ok. 50 zł. , wydatki na ubrania – ok. 100 zł. , inne media – ok. 100 zł. , koszty przejazdów - ok. 200 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. K. S. uzyskuje stały miesięczny dochód z dwóch źródeł (wynagrodzenie za pracę , emerytura) przekraczający 2000 zł. miesięcznie, netto. Jego miesięczne wydatki związane z bieżącymi potrzebami wynoszą natomiast ok. 800 zł. Tak więc posiada on środki mogące być przeznaczone na koszty sądowe. Ponadto ma do dyspozycji dostępny limit kredytowy w wysokości 1538,94 zł. który może wykorzystać na ten cel. Zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości byłoby więc niezasadne. Warto bowiem przypomnieć, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Z drugiej jednak strony orzecznik w ocenie zdolności płatniczych K. S. wziął pod uwagę, iż łączna kwota wpisów we wszystkich siedmiu sprawach o sygn. akt I SA/Kr 725 – 731/10 wynosi 24 668 zł. ,co stanowi sumę znacznie przekraczającą środki możliwe do zgromadzenia przez stronę skarżącą . Biorąc to pod uwagę orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych, ponad kwotę 100 zł. w każdej z wymienionych spraw jest rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jego możliwościom finansowym. Nie pozbawia ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować uniemożliwienie skorzystania z przysługującego stronie "prawa do sądu" i sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.