I SA/Kr 73/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , z dnia 30.11.2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności na ubezpieczenie zdrowotne, postanawia: 1. ustanowić dla A.P. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. 2. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzyć Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 30.11.2011r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A.P. ur. w 1936r. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną H.P. ur. w 1936r. oraz synami : K.P. ur. w 1962r. i R.P. ur. w 1968r. Małżonkowie są ludźmi schorowanymi. R.P. w 2008r. miał wylew podpajęczynówkowy a K.P. jest alkoholikiem. A.P. otrzymuje obecnie z ZUS świadczenia na łączną kwotę 1431,63 zł., miesięcznie, netto a żona uzyskuje emeryturę w wysokości 1286,74 zł. miesięcznie , netto. Z tytułu prowadzenia działalności na własne ryzyko – skupu butelek – w 2011r. A.P. osiągnął przychód w wysokości 575 zł. a H.P. w wysokości 541 zł. Obaj synowie są natomiast osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku i pozostają na utrzymaniu rodziców. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. 1000 zł., a koszty lekarstw i wizyt u lekarzy ok. 800 zł. Utrzymanie samochodu Opel Corsa rok. prod. 1994 pochłania ok. 600 zł. H.P. od sierpnia ubiegłego roku pożycza co miesiąc 400 zł. od koleżanki, na pokrycie bieżących opłat i kosztów leczenia. Rodzina mieszka w jednorodzinnym domu parterowym, pokrytym dachówką , o wymiarach : 9,2 m x 9,8 m, znajdującym się na działce o pow. 14 a. Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Trzeba je więc zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Zdaniem orzekającego sytuacja A.P. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby uszczerbek tego typu i pogorszyłaby warunki bytowe czteroosobowej rodziny. Wprawdzie zarówno on jak i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód w postaci świadczeń z ZUS to jednak nie należy zapominać , że na ich utrzymaniu pozostają jeszcze dwaj synowie, co zasadniczo zmienia sytuację finansową małżonków. Comiesięczne pożyczanie pieniędzy wskazuje natomiast , iż rodzina nie radzi sobie nawet z bieżącymi kosztami utrzymania. Stąd też, należy stwierdzić, iż konieczność opłacenia wynagrodzenia pełnomocnika zagroziłaby egzystencji A.P. i jego rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) oraz na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.