I SA/Kr 749/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Niedźwiedź po rozpoznaniu 27 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 16 grudnia 2022 r., nr 1201-IOP1-2.4102.20.2022.3 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić skarżącemu kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. M.K. – nazywany dalej "Skarżącym", wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 16 grudnia 2022 r. (nr 1201-IOP1-2.4102.20.2022.3) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego. Zarządzeniem referendarza sądowego z 14 marca 2023 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi – tj. jej podpisania. Strona została pouczona, że w przypadku nieuzupełnienia wskazanych braków formalnych w terminie siedmiu dni od daty doręczenia, skarga zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako "P.p.s.a."), Zgodnie ze z pocztowym potwierdzeniem odbioru przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona stronie 25 kwietnia 2023 r. W odpowiedzi na wezwanie 1 maja 2023 r. Skarżący przesłał w formie elektronicznej – poprzez platformę ePUAP – pismo przewodnie, które zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Do pisma tego Skarżący załączył skargę, pod którą nie umieścił podpisu elektronicznego. Postanowieniem z 16 listopada 2023 r. (sygn. akt I SA/Kr 183/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., odrzucił skargę. W motywach postanowienia wyjaśniono, że skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Ponadto, ze względu na brzmienie art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. nie można przyjąć, że samo opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi będącej jedynie załącznikiem do tego dokumentu. Na tym tle Sąd pierwszej instancji przyjął, że z akt sprawy wynikało, iż pomimo wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie, skarga załączona do pisma z 1 maja 2023 r. nie została opatrzona odrębnym podpisem elektronicznym. Rozpoznawszy zażalenie Skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 16 lipca 2024 r. (sygn. akt II FZ 61/24), uchylił zaskarżone postanowienie WSA w Krakowie. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie na karcie 2 akt sądowych znajduje się pismo przewodnie zatytułowane "Odwołanie", które zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W treści pisma jako załącznik wskazano dokument zawierający skargę. Sekretarz sądowy wydrukował pismo stanowiące załącznik i opatrzył wydruk pieczęcią "brak podpisu", bez dołączenia jednak do tego wydruku raportu z weryfikacji podpisu. NSA zaznaczył przy tym, że nie można było określić, co zawiera dokument o nazwie: "dokumentXML(1).xml" wskazany przez stronę jako załącznik na wyciągu z platformy mObywatel. Analogicznie pieczątka sekretarza sądowego "brak podpisu" znajduje się na wydruku skargi stanowiącej wykonanie wezwania Sądu, bez dołączenia raportu weryfikacji podpisu załącznika o nazwie "skarga M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego o podatek dochodowy za 2015 (2).pdf". W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie można zweryfikować obecności podpisu elektronicznego pod skargę, ponieważ uniemożliwia to nieprzedłożenie raportu weryfikacji podpisu. Tym samym nie można jednoznacznie uznać, że załącznik do pisma przewodniego zawierający skargę nie został podpisany. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny przywołał wyrok NSA z 20 marca 2024 r. (I FSK 281/20), w którym wskazano, że okoliczność opatrzenia danego pliku podpisem elektronicznym jest weryfikowalna właściwym do tego oprogramowaniem i podstawą do twierdzeń o jego braku mógłby być przykładowo właściwy raport weryfikacji podpisu stwierdzający jego brak; w żadnym razie kwestionowanie złożenia podpisu elektronicznego nie może opierać się na gołosłownym stwierdzeniu o jego braku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Ponownie badając, czy Skarżący uzupełnił w wyznaczonym terminie brak formalny skargi poprzez opatrzenie jej podpisem, Sąd ponownie doszedł do wniosku, że do odpowiedzi strony z 1 maja 2023 r. – złożonej na wezwanie starszego referendarza sądowego z 14 marca 2023 r. – nie dołączono prawidłowo podpisanej skargi. To zaś oznacza, że skarga nadal dotknięta była brakiem formalnym określonym w art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., co obliguje Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Rozstrzygając sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a. spoczywa na nim obowiązek uwzględnienia treści prawomocnego postanowienie NSA z 16 lipca 2024 r. (sygn. akt II FZ 61/24) i nie może pominąć zawartej w nim oceny. W związku z tym należy zaznaczyć, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Krakowie niewłaściwie zweryfikował, czy pod skargami złożonymi przez Skarżącego znajdował się podpis elektroniczny. Punktem wyjścia dla wyjaśnienia przyczyn, ze względu na które Sąd uznał, że skargi złożone przez stronę (tj. skarga załączona do pisma z 30 stycznia 2023 r. oraz skarga załączona do pisma 1 maja 2023 r.) nie zostały podpisane powinny być rozważania dotyczące wspomnianego przez NSA pliku "dokumentXML(1).xml". W tym miejscu należy wyjaśnić, że plik ten służy stworzeniu referencji (czyli składnika identyfikującego plik), która jest następnie wykorzystywana do generowania między innymi urzędowego poświadczenia przedłożenia. W przypadku platformy mObywatel plik ten generowany jest automatycznie przy składaniu podpisu elektronicznego. System informatyczny, który służy do elektronicznego podpisywania dokumentów (plików), nadaje im identyfikator, który zostaje powtórzony w kodzie samego podpisu – co pozwala później właściwemu oprogramowaniu odczytanie tego podpisu oraz jego weryfikację, a w dalszej kolejności wygenerowanie druku weryfikacji, który powinien zostać załączony do akt sprawy. Przy czym, co należy zaznaczyć, plik referencyjny xml powiązany jest wyłącznie z podpisywanym pismem. To zaś oznacza, że w przypadku złożenia tego pisma za pośrednictwem systemu ePUAP podpis ten nie obejmuje załączonych do niego plików (w tym przypadku pliku w formacie pdf zawierającym skargę). Załączone pliki powinny zostać opatrzone odrębnymi podpisami – tak samo jak w przypadku pism składanych w postaci papierowej, gdyby strona złożyła pismo przewodnie, do którego załączyłaby skargę. Innymi słowy plik ten ma charakter techniczny i służy zagwarantowaniu, że pismo, które składa zainteresowany (w tym przypadku Skarżący), jest opatrzone jego podpisem. Ponadto w przypadku złożenia podpisu elektronicznego w treści plików pojawia się informacja o jego podpisaniu i dacie jego podpisania wraz z adnotacją, że do weryfikacji podpisu należy użyć odpowiedniego oprogramowania. Tego rodzaju adnotacje można znaleźć na pismach przewodnich strony skarżącej z 30 stycznia 2023 r. oraz 1 maja 2023 r. Nie ma ich natomiast na skargach załączonych do tych pism w postaci plików pdf. Już samo to oznacza, że skargi te nie zostały przez stronę opatrzone podpisem elektronicznym. Gdyby bowiem Skarżący podpisał je używając platformy mObywatel, tego rodzaju informacja zostałaby automatycznie umieszczona na końcu tekstu zawartego we wspomnianych plikach pdf, a do każdego z tych plików wygenerowany zostałby plik referencyjny w formacie xml. Na tym tle należy wyjaśnić, że programy służące do weryfikacji podpisów elektronicznych nie przewidują możliwości wygenerowania raportu weryfikacji podpisu dokumentu, który go nie zawiera. Raport z weryfikacji jest bowiem swoistym dokumentem, który zawiera informacje pozwalające zidentyfikować podpisany plik oraz dane osoby składającej podpis (imię i nazwisko, PESEL, Id Zaufanego Profilu oraz Id konta użytkownika ePUAP). W praktyce oznacza to, że w przypadku próby weryfikacji pliku niepodpisanego program Szafir wyświetla komunikat "Dokument nie zawiera podpisu", a program Sigillium oznacza wybrane pliki wyświetlając przy nich w odrębnym oknie komunikat "Niektóre wybrane pliki są niepodpisane lub mają nieprawidłowy podpis". Żaden z tych programów nie przewiduje technicznej możliwości wydrukowania tego rodzaju komunikatów. W ocenie Sądu jest to o tyle zasadne, że – jak już było o tym mowa – w treści podpisywanych plików nanoszona jest odpowiednia informacja o złożeniu elektronicznego podpisu, którą widać po ich otworzeniu lub wydrukowaniu. Raz jeszcze należy zatem podkreślić: w obu plikach zawierających skargi nie ma adnotacji o ich podpisaniu, co widać na wydrukach tych pism znajdujących się w aktach sprawy. Niemniej jednak, przeprowadzając ponowną weryfikację przedmiotowego braku formalnego skargi załączonej do pisma strony z 30 stycznia 2023 r. oraz skargi załączonej do pisma z 1 maja 2023 r., Sąd załączył do akt sprawy zrzuty ekranu z próby otworzenia plików zawierających skargi za pomocą programów używanych w sądownictwie administracyjnym do weryfikacji podpisów elektronicznych. W tym stania rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.