I SA/Kr 754/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 marca 2011r. nr [..] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia przyznać radcy prawnemu W.P. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2011r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Na tej podstawie, Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych, dnia 19 sierpnia 2011r. wyznaczył pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego W.P. W dniu 15 listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, a pełnomocnik na rozprawie wniósł o zwrot kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz oświadczył, iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. W związku z tym wnioskiem została przedłożona faktura VAT z dnia 16 listopada 2011r. wystawiona na kwotę 2.952,00 zł za pomoc prawną udzieloną przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2012r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał radcy prawnemu W. P. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 295,20 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł. W piśmie określonym jako "zażalenie" na to postanowienie pełnomocnik skarżącej zażądał: - zmiany rozstrzygnięcia przez przyznanie wynagrodzenia w kwocie 2952,00 zł albo przekazania wniosku do ponownego rozpoznania, - przyznania kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie oraz brak wyrzeczenia w sentencji postanowienia o oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie i w konsekwencji brak uzasadnienia w tej kwestii. W ocenie pełnomocnika, skoro w sprawie mamy do czynienia z należnością pieniężną jej wynagrodzenie winno być obliczone stosownie do treści przepisu § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U> Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270) czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi, a w świetle § 2 pkt 8 tego artykułu do czynności tych należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Stosownie do treści przepisu art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 260 p.p.s.a.). Sąd, pismo pełnomocnika zatytułowane "zażalenie", spełniające przesłanki z art. 259 § 1 p.p.s.a. uznał za sprzeciw od postanowienia z dnia 27 lutego 2012r. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, określając stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, posługuje się m.in. dwoma kryteriami ustalenia ich wysokości, a mianowicie kryterium należności pieniężnej stanowiącej przedmiot zaskarżenia (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) i kryterium przedmiotowym poprzez użycie zwrotu "w innej sprawie" (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c). Przez pojecie "innej sprawy" należy rozumieć sprawę, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna. Zgodnie zaś z treścią przepisu art. 216 p.p.s.a. jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia. Użyte w przepisie sformułowanie "przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia nie mogą być bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 u.p.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Zakamycze 2005, s. 231). Dlatego też bardziej trafne jest określenie "spraw, w których przedmiotem, zaskarżenia są należności pieniężne" jako spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną, bądź stwierdzające jej istnienie. O sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, można mówić wówczas, gdy skarga została wniesiona na akt (decyzję), który w bezpośredni sposób wiąże się z należnością pieniężną, zaś za bezpośredni związek pomiędzy należnością pieniężną, a obejmującym ją aktem należy uznać taką sytuację, gdy w danym akcie organ wprost określa tę należność (konkretyzuje ją). Kwestia kiedy należność pieniężna może być uważana za przedmiot zaskarżenia była przedmiotem rozważań składu siedmiu sędziów w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009r., sygn. akt II FPS 2/09 podjętej w sprawie zastosowania art. 231 p.p.s.a. zdanie pierwsze w kontekście skargi na decyzję organu podatkowego odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej. Powyższy przepis, podobnie jak przepis § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. posługuje się pojęciem "sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne". W ocenie NSA warunkiem uznania, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna jest istnienie związku bezpośredniego pomiędzy decyzją będącą przedmiotem skargi a należnością pieniężną. Decyzja pozostaje w bezpośrednim związku z należnością pieniężną, jeżeli wynika z niej wprost obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej. Innymi słowy, chodzi o akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną albo stwierdzające jej istnienie. W ocenie NSA takim aktem nie jest decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej. Z kolei dokonując oceny charakteru decyzji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej siedmioosobowy skład NSA stwierdził, że "zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części m.in. zaległość podatkową, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Oznacza to, że przedmiotem postępowania w omawianej sprawie jest istnienie bądź nieistnienie wspomnianych przesłanek, a ponadto istnienie bądź nieistnienie przesłanek z art. 67b, dotyczących podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, a związanych z charakterem udzielanej pomocy. Nawet jednak stwierdzenie istnienia niezbędnych przesłanek do umorzenia zaległości podatkowej nie przesądza o wyniku sprawy, gdyż decyzja ma charakter uznaniowy, a organ właściwy może, lecz nie musi, umorzyć zaległość. Przedmiotem sprawy zatem zainicjowanej skargą na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w całości lub w części jest spór o istnienie wspomnianych przesłanek oraz o to, czy organ podatkowy nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Kontrola sądowa nie obejmuje w tym momencie poprawności określenia ani ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Strona w tym postępowaniu nie może już kwestionować prawidłowości wymiaru podatku, a zaskarżona decyzja nie nakłada żadnych nowych obowiązków. Skoro tak, to nie sposób przyjąć, aby między wspomnianą decyzją a należnością pieniężną, o której umorzenie ubiega się strona, zachodził bezpośredni związek. W konsekwencji sprawa wszczęta skargą na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej jest "inną sprawą", w której zgodnie ze zdaniem drugim art. 231 p.p.s.a. pobiera się wpis stały". Powyższe uwagi NSA znajdą pełne odniesienie do niniejszej sprawy. Przedmiotem skargi wniesionej do Sądu była bowiem decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydana w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), która ma identyczny charakter jak decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej. Decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek nie rozstrzyga także bezpośrednio kwestii związanych z wysokością tych składek (odsetek za zwłokę), lecz przesądza tylko o wystąpieniu w konkretnym przypadku podstaw do zastosowania preferencji w spłacie należności składkowych. Z tego względu należy przyjąć, że sprawa ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności składowych nie jest sprawą, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna zatem podstawą ustalenia wysokości stawki za czynności radcy prawnego, podjęte przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w rozpoznanej sprawie, może być tylko przepis § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, przy czym kwota wynagrodzenia ulega zwiększeniu o należny podatek od towarów i usług zgodnie z treścią § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia. W tej sytuacji pełnomocnik skarżącej nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie mu wynagrodzenia w według stawki obliczonej na podstawie § 6 powołanego wyżej rozporządzenia. Zarzut o braku wyrzeczenia w sentencji postanowienia o oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie jest niezasadny, albowiem zgodnie z art. 250 p.p.s.a. radca prawny otrzymuje (sąd mu przyznaje) wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Ponieważ w niniejszej sprawie przed tut. Sądem nie toczyło się żadne postępowanie zażaleniowe, to żądanie przyznania kosztów postępowania zażaleniowego jest pozbawiony jakikolwiek podstaw, szczególnie w świetle art. 261 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie przepisu art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.