I SA/Kr 774/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. A. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od spadku p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu . W dniu [...] lipca 2008r. J. A. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. wydanej w przedmiocie podatku od spadku. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z uwagi na bardzo wysokie koszty utrzymania. Wskazuje, iż ze względu na stan majątkowy, finansowy i zdrowotny rodziny i wnioskodawcy nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci w wieku szkolnym. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego oraz jego małżonki ( 2 980,00 zł oraz 3 270,00 zł ) , a także z dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Łącznie dochody rodziny wynoszą zatem miesięcznie około 6350,00 zł, z czego dochód z działalności gospodarczej wyniósł w 2007 roku około 100,00 zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom drewniany z 1911 roku o pow. 90 m2, dom z 1900 roku w K. W. w ½ części , a także budynek mieszkalny w budowie. Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości bądź oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta bowiem wiąże się ze swej istoty z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość jego miesięcznych dochodów w wysokości 6 350,00 zł nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższych ponieść jednorazowych kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Skarżący posiada stały, pewny dochód zarówno z tytułu wynagrodzenia za pracę jak i prowadzonej działalności gospodarczej, nie jest zadłużony, i w konsekwencji jest w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty należnej za złożenie skargi. Tym bardziej, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. W związku z powyższym, zwolnienia strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych Sąd nie uznał za uzasadnione. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie radcy prawnego, Sąd uznał, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępcy prawnego z wyboru. Rodzina wnioskodawcy posiada bowiem, jak wskazano, stały dochód rzędu około 6350,00 zł miesięcznie oraz majątek ( dwa domy oraz nowy dom w budowie ). Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości ( domu jednorodzinnego, mieszkań ) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Sam zaś fakt, iż skarżący posiada dom w budowie jednoznacznie świadczy, iż musi mieć on zgromadzone środki finansowe czy oszczędności w celu prowadzenia tak kosztownej inwestycji. W tym miejscu Sąd pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy bada bowiem tylko sytuację materialną strony wnoszącej, a ta, zdaniem orzekającego, nie uzasadnia przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niego radcy prawnego, szczególnie w sytuacji, gdy jego udział, na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).