I SA/Kr 778/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. i M. J. – P. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego , z dnia [...], nr [...] określającej wysokość należnego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r. w kwocie 20 778 zł. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą w 1/2 części od kosztów sądowych, 2. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. P. i M. J.- P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych , w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K., z dnia [...] nr [...] określającej wysokość należnego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r. w kwocie 20 778 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" ,nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy o sygn. ISA/Kr 592/07 M. P. i M. J. – P. prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe wraz synem: D. P. ur. w [...], oraz córką M. P. ur. w [...]. Rodzina mieszka w mieszkaniu będącym własnością syna i córki. M. P. był wspólnikiem "A." – Przedsiębiorstwa [...] Spółka Jawna M. P., R. Z. w K. W roku 2006r. osiągnął dochód w wysokości 7 670,39 zł. natomiast z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (50% udziałów w spółce) poniósł stratę w wysokości 353 850,75 zł. przy 1 319 935,43 zł. przychodu. Obecnie nie pracuje a spółka jest w likwidacji. Otrzymuje pomoc finansową od rodziców w wysokości 2000 zł. miesięcznie. M. J. – P. uzyskuje 1800 zł. miesięcznie brutto z tytułu umowy o pracę i 800 zł. miesięcznie z tytułu umowy zlecenia. Ponadto otrzymuje 250 zł. miesięcznie od swojej matki. W roku 2006r. osiągnęła dochód w wysokości 30 060,30 zł. Konto bankowe małżonków w Banku [...] S.A. zajęte jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (Skarb Państwa) do łącznej sumy 129 643,80 zł. Miesięczne wydatki M. P. obejmują: opłatę za prąd – ok. 103,64 zł. – 146,66 zł. w zależności od pory roku, opłatę za telefon ok. 120 zł. , koszty jedzenia dla 4 osób – 1200 zł. Wynoszą zatem łącznie, do 1466,66 zł. W wydatkach tych nie uwzględniono natomiast kwoty alimentów w wysokości 1100 zł. (2x 550 zł. ) . Skoro bowiem skarżący wraz z żoną i dziećmi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, finansuje produkty żywnościowe dla całej czwórki, bezzasadnym byłoby traktowanie tej sumy jako odrębnego wydatku. Miesięczne wydatki M. J. – P., obejmują z kolei: czynsz- 570 zł. , opłatę za TV i internet – 99,99 zł. , opłaty związane z uczęszczaniem dzieci do szkoły (książki, zeszyty), koszty ubrań dla dzieci ok. 600 zł. , co daje łącznie sumę ok. 1600 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) W przedmiotowej sprawie należy przede wszystkim uwzględnić fakt, iż przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego ma bezpośredni związek z prowadzeniem przez M. P. działalności gospodarczej a jako wspólnik spółki jawnej - przedsiębiorca powinien liczyć się z możliwością ponoszenia kosztów z nią związanych i gromadzić fundusze na ten cel. Twierdzenie takie jest tym bardziej uzasadnione , kiedy weźmie się pod uwagę, iż za rok 2001 M. J. – P. i M. P. złożyli wspólnie zeznanie podatkowe PIT – 36 o wysokości osiągniętego dochodu, w którym M. P. wykazał dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 90 998,54 zł. przy 3 800 689 zł. przychodu. Podkreślić też , wypada, że oboje małżonkowie uzyskują stałe dochody czy to z pracy zawodowej czy też poprzez pomoc rodziny, a kwoty te nie są małe. M. P. otrzymuje 2000 zł. miesięcznie a M. J. – P. uzyskuje nie mniej niż 1800 zł. netto miesięcznie z tytułu umowy o pracę i umowy zlecenia plus 250 zł. od matki , co daje łącznie kwotę ok. 2050 zł. Małżonkowie dysponują zatem budżetem wynoszącym ok. 4050 zł. W sprawie o sygn. akt I SA/Kr 592/07 M. P. uiścił natomiast wpis od skargi w wysokości 2000 zł. co świadczy o tym, iż skarżący są w stanie wygospodarować fundusze na pokrycie kosztów sądowych. Z drugiej jednak strony orzekający wziął pod uwagę fakt, iż łączna kwota wpisu od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 777/07, I SA/Kr 778/07, I SA/Kr 789/07 wynosi 3016 zł. Uiszczenie takiej sumy w obecnej sytuacji pogorszyłoby niewątpliwie warunki bytowe czteroosobowej rodziny. W związku z tym oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający stanął na stanowisku , iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w ½ części jest rozstrzygnięciem najbardziej odpowiadającym możliwościom płatniczym M. P. i M. J. – P. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.