I SA/Kr 785/12

Sygn. akt I SA/Kr 785/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Nina Półtorak, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2012r., sprawy ze skargi E.B., przy uczestnictwie M.B., W. B. , M. B. i A. C., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 3 kwietnia 2012r. Nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012r., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł ( sto złotych). Decyzją z dnia 18 stycznia 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta K. ustalił E.B., W.B., A.C., M.B., M. B. oraz R. B. podatek od nieruchomości za 2012 r. w kwocie 264,00 zł, W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, że wymiaru podatku dokonał na podstawie formularza "Informacja o nieruchomościach osób fizycznych" i danych z ewidencji gruntów i budynków. W odwołaniu od tej decyzji E.B. wskazał, że grupa osób wymienionych w decyzji, tj. E., R. i M. B. od 4 lat nie władają przedmiotową nieruchomością, ponieważ dokonano bezprawnego zajęcia części nieruchomości poprzez wymianę zamków w drzwiach i zamknięcie bram w ogrodzeniu. Ponadto, odwołujący podniósł, że nie jest dla niego jasne użyte w decyzji określenie "ustalam podatek od nieruchomości dla osób wymienionych w osnowie decyzji", a w szczególności, czy chodzi o całą grupę, czy też osoby indywidualne. Niezrozumiałym jest także dla niego sposób naliczenia przedmiotowego podatku. Kluczowe powinno być postanowienie Sądu Rejonowego, który orzekł o stwierdzeniu nabycia spadku. Nieruchomość ma przy tym 672,0 m2, w tym budynek mieszkalny 100,0 m2. Niewiadomym jest dla niego także, w jaki sposób wyliczono wielkość podatku, ponieważ nie figuruje tam ilość osób zobowiązana do tak wyliczonej kwoty podatku, a poza tym przyjęte wielkości powierzchni nieruchomości i powierzchnia budynku mieszkalnego nie odpowiadają ilości osób będących spadkobiercami. W ocenie odwołującego się należy podzielić należne zobowiązanie między poszczególnych podatników. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Organ wyjaśnił, że w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.o.l.") podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym). Ponadto, na podstawie art. 3 ust. 5 u.p.o.l. - jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. W myśl art. 5 ust. 1 u.p.o.l., rada gminy (miasta) ma obowiązek określenia stawek podatku od nieruchomości dla poszczególnych przedmiotów opodatkowania, w tym także dla budynków mieszkalnych (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy) oraz dla tzw. "budynków pozostałych" (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e). Po określeniu w drodze odpowiedniej uchwały przez radę gminy (miasta) stawek podatku od nieruchomości dla poszczególnych przedmiotów opodatkowania, mają one charakter powszechnie obowiązujący na danym obszarze gminy (miasta). Z kolei na mocy art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Kwestionowanie danych zawartych w ewidencji odbywa się w odrębnym postępowaniu od postępowania podatkowego. Organ podkreślił, że nieruchomość, która stanowi współwłasność jest odrębnym przedmiotem opodatkowania, a obowiązek podatkowy obciąża solidarnie wszystkich współwłaścicieli. Istota zaś solidarnego obowiązku podatkowego sprowadza się do tego, że wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej, ale zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/G1 166/11). Organ podatkowy wymierza zatem podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji i nie jest uprawniony do dzielenia zobowiązania pomiędzy współwłaścicieli. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E.B. zarzucił organowi odwoławczemu, że ten szeroko odnosi się do kwestii, które w ogóle nie były poruszane we wniesionym odwołaniu, a zapomniał wypowiedzieć się w przedmiocie istoty wątpliwości skarżącego. Tymczasem w świetle wspomnianego w odwołaniu orzeczenia sądowego obowiązkowi podatkowemu powinno podlegać dziesięciu współwłaścicieli, a nie jak to wskazano w decyzji jedynie sześciu. Dalej zwrócono uwagę, że organ wprawdzie miał opierać się na informacji o nieruchomości pochodzącej od zainteresowanych osób fizycznych, niemniej jednak sam skarżący nigdy nie udzielał organowi żadnych wyjaśnień w tym względzie. Skarżący wspomniał, że dotychczas każdy ze współwładających przedmiotową nieruchomością był traktowany jako odrębny podmiot prawa, co przejawiało się osobnym potraktowaniem w obszarze spraw administracyjnych i podatkowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że kontrola sądowa zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest na podstawie kryterium legalności, co oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja narusza konkretny przepis prawa. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) skarga na działanie organu podlega uwzględnieniu, jeżeli w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub też naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania bądź też istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, jak również stwierdzić nieważność aktu mimo, że strona skarżąca wnosiła o jego uchylenie (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006, str. 299). Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nieobjęte zarzutami skargi. Badając w ramach tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r., Sąd doszedł do przekonania, że wymienione decyzje naruszają prawa. W pierwszej kolejności należy uznać za uzasadniony zarzut skargi, że adresatami zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 18 stycznia 2012 r. ustalającej podatek od nieruchomości za 2012 r. w wysokości 264,00 zł nie są wszyscy współwłaściciele nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] obręb [...] o powierzchni 672 m² położonej w K.,. Bezspornym jest bowiem, że w/w decyzje nie zostały skierowane do wszystkich współwłaścicieli opodatkowanej nieruchomości. W decyzji z dnia 18 stycznia 2012 r. zawierającej wymiar podatku od nieruchomości za 2012 r., jako jej adresatów wymieniono; E.B. W. B., A. C., M. B., M. B. oraz R. B. Z wykazu właścicieli władających przedmiotową nieruchomością znajdującym się w aktach sprawy (zawiadomienie o zmianie z maja 2005 r.) wynika, że współwłaścicielem tej nieruchomość była także K.S., która zmarła 11 stycznia 1996 r. Organ podatkowy pierwszej instancji dysponował wiedzą, że żyją spadkobiercy w/w, o czym świadczą wezwania kierowane do K.S., D. S., D. S., E. W. Jednakże działania organu w tym zakresie nie doprowadziły do ustalenia wszystkich aktualnych współwłaścicieli opodatkowanej nieruchomości i skierowania decyzji wymiarowej do wszystkich odpowiadających solidarnie podatników. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm. powoływanej dalej jako "u.p.o.l.") podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Ponadto na podstawie art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Zatem w przypadku współwłaścicieli, dla powstania zobowiązania podatkowego od nieruchomości pozostającej we współwłasności, konieczne było doręczenie decyzji wymiarowej każdemu współwłaścicielowi. W decyzji tej powinni być wskazani wszyscy współwłaściciele, podlegającej opodatkowaniu nieruchomości, ze wskazaniem ich solidarnej odpowiedzialności. Brak doręczenia takiej decyzji danemu współwłaścicielowi powoduje, że wobec tej osoby przedmiotowe zobowiązanie podatkowe nie powstało (art. 21 § 1 pkt 2 oraz art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej). Zgodnie z art. 91 Ordynacji podatkowej do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. W myśl art. 366 § 1 k.c. kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. W przypadku zobowiązań podatkowych oznacza to prawo wyboru podmiotu w stosunku do którego będzie prowadzona egzekucja, a nie prawo wyboru podmiotu w stosunku do którego wydana zostanie decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. W przypadku, gdy obowiązek podatkowy, z mocy przepisu prawa, ciąży solidarnie na osobach fizycznych, współwłaścicielach nieruchomości, organ wymierzający (ustalający) podatek zobligowany jest do wydania decyzji w stosunku do wszystkich osób objętych takim obowiązkiem. Wydanie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, z pominięciem osób (osoby) odpowiedzialnych solidarnie, a więc takich, na których ciążyła nieskonkretyzowana powinność świadczenia pieniężnego wynikająca z przepisu ustawy podatkowej, stanowi oczywiste naruszenie prawa. Obowiązek podatkowy powstaje w warunkach przez prawo określonych, niezależnie od woli podmiotów temu obowiązkowi podlegających, czy też podmiotów ustawowo zobowiązanych do stosowania różnych środków jego realizacji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 stycznia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1887/07, wyrok WSA z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt 1141/08). Prowadząc postępowanie organ podatkowy nie jest uprawniony do ukształtowania obowiązku podatkowego w inny sposób niż wynika to z przepisów materialnego prawa podatkowego lub decydowania, poprzez wydanie decyzji, o tym wobec której - z odpowiadających solidarnie w zakresie spełnienia obowiązku podatkowego osób - powstanie wynikające z tego obowiązku zobowiązanie podatkowe. Wydanie i skierowanie takiej decyzji wyłącznie do jednej lub kilku, a nie wszystkich osób obciążonych solidarnie przedmiotowym obowiązkiem podatkowym, stanowi naruszenie prawa materialnego (art. 3 ust. 4 u.p.o.l.) oraz przepisów postępowania dotyczące udziału strony w postępowaniu podatkowym, skutkujące uchyleniem decyzji. Wydając i doręczając przedmiotową decyzję wbrew treści przepisów regulujących obowiązek podatkowy i tworząc zobowiązanie podatkowe, które nie odpowiadało wskazanemu obowiązkowi, organ podatkowy doprowadził do tego, że obowiązek zapłaty przedmiotowego podatku nie obciążał wszystkich, na których ciążył obowiązek podatkowy (powinność podatkowa), przez co pozbawił się prawa żądania wykonania zobowiązania od wszystkich odpowiedzialnych solidarnie osób, zwalniając je w istocie od zapłaty podatku. Decyzja wydana została więc wbrew nakazowi i zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawnym, a nadto, wbrew wszystkim przesłankom tego przepisu, obarczono niektóre strony obowiązkiem podatkowym, a wobec innych obowiązek podatkowy uchylono. Obowiązkiem organu podatkowego jest działanie zgodnie z prawem (art. 120 Ordynacji podatkowej), jednakie w stosunku do wszystkich osób podlegających z mocy prawa solidarnie danemu obowiązkowi podatkowemu (zasada równości wobec prawa). W ocenie Sądu w składzie orzekającym w sprawie organy podatkowe dopuściły się także innych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Punktem wyjścia dla rozważań w tym zakresie jest przypomnienie powoływanej zresztą przez same organy, a obowiązującej z mocy art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm., powoływanej dalej jako – "Prawo geodezyjne i kartograficzne") reguły, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie nie budzi wątpliwości, że wypis z ewidencji gruntów i budynków jest dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Z mocy ostatnio powołanego przepisu dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumenty urzędowe korzystają z dwojakiego rodzaju domniemań: domniemania prawdziwości, to znaczy że dokument pochodzi od organu, który go wystawił i domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Ustawodawca, w przytoczonym powyżej art. 194 § 1, przyjął w stosunku do dokumentu urzędowego domniemanie prawdziwości i domniemanie zgodności z prawdą. Niemniej jednak z punktu widzenia niniejszej sprawy zasadniczą rolę odgrywa regulacja rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), które wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 26 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Wspomniane rozporządzenie określa szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Otóż, w myśl § 52 ust. 1 tego rozporządzenia, starosta uwierzytelnia komputerowe wydruki, wypisy i wyrysy, o których mowa w § 51 ust. 1, przez opatrzenie ich stosowną klauzulą, natomiast według § 52 ust. 2 rozporządzenia treść i formę wypisów oraz wyrysów, a także treść zamieszczanych na nich klauzul określa załącznik nr 5 do rozporządzenia określający treść i formę wypisu oraz wyrysu z operatu ewidencyjnego oraz klauzul związanych z ich uwierzytelnieniem. Stosownie zaś do ust. 1 pkt 18, 19 i 20 przedmiotowego załącznika nr 5, treść wypisu z rejestru gruntów stanowią w szczególności nazwisko i imię osoby, która wykonała dokument, oraz jej podpis, pieczęć urzędową organu, a także podpis osoby reprezentującej organ lub osoby upoważnionej przez ten organ oraz datę złożenia podpisu. W warunkach sprawy mniemać należy, że podstawę wydanych rozstrzygnięć stanowiło Zawiadomienie o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków nr [...] z maja 2005 r. Jednakże w ocenie Sądu dokumentem urzędowym o zasadniczym znaczeniu, stanowiącym podstawę wymiaru podatków powinien być prawidłowo sporządzony i aktualny wypis z rejestru gruntów i budynków. Znajdujące się w aktach "Zawiadomienie o zmianach" z 2005 r. w żaden sposób nie można utożsamić z wypisem z ewidencji gruntów i budynków, który jako dokument urzędowy stanowić może podstawę wymiaru podatków (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1106/08). Stosownie do art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z kolei zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie powyższe zasady zostały złamane. Organy podatkowe obu instancji nie dołożyły należytej staranności, aby ustalić wszystkich współwłaścicieli opodatkowanej nieruchomości oraz oparły się wydając rozstrzygnięcia na materiale dowodowym niepełnym i "wątpliwej wartości" (Zawiadomienie o zmianach z 2005 r.). Brak również jest w aktach sprawy dokumentów (informacji o nieruchomości) pochodzących od wszystkich współwłaścicieli, pomimo, że organy podatkowe obu instancji na takie informacje się powołują. Stwierdzone naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania spowodowały konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ podatkowy ustali w sposób niebudzący wątpliwości wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości i przeprowadzi postępowanie z udziałem wszystkich współwłaścicieli odpowiedzialnych solidarnie i w konsekwencji dokona prawidłowego doręczenia wydanej decyzji wszystkim stronom oraz dołączyć do akt sprawy wypis z rejestru gruntów i budynków czyniący zadość wymaganiom, o jakich mowa w przepisie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), a zatem stanowiący dokument urzędowy sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej – w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w/w ustawy.