I SA/Kr 8/07

WyrokWSA w Krakowie2007-12-14

Skład orzekający: WSA Urszula Zięba, WSA Bogusław Wolas, WSA Jarosław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo orzekł o odpowiedzialności osoby trzeciej (prezesa zarządu) za zaległości podatkowe spółki, nie przeprowadzając wszystkich wnioskowanych przez stronę dowodów, które mogłyby wykazać brak winy lub inne okoliczności egzoneracyjne?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego zebrania materiału dowodowego. Organy podatkowe nie przeprowadziły wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, w tym opinii biegłego z zakresu rachunkowości oraz zeznań świadka, które mogłyby wykazać brak winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość lub inne okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność. Zaniechanie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności J.H. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki "F." Sp. z o.o. w podatku VAT za luty i marzec 2002 r. Organy podatkowe orzekły o jego odpowiedzialności, uznając, że pełnił funkcję Prezesa Zarządu w okresie powstania zobowiązań. Skarżący kwestionował odpowiedzialność, zarzucając m.in. naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz odmowę przeprowadzenia istotnych dowodów, które miały wykazać brak jego winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 8/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr), Asesor: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007r., sprawy ze skargi J. H., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1515,00 zł ( jeden tysiąc pięćset piętnaście złotych 00/100). Zaskarżoną decyzją z dnia[...]. Dyrektor Izby Skarbowej, nr[...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia[...]., nr[...], orzekającą o odpowiedzialności podatkowej J.H. jako osoby trzeciej - Prezesa Zarządu "F." Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej zwanej "Spółką") - za zaległości podatkowe tejże Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące luty i marzec 2002 r. w łącznej wysokości 55 087 zł. Decyzje te zostały wydane w następującym stanie faktycznym: Spółka złożyła deklaracje dla podatku VAT za miesiące luty i marzec 2002 r., jednak wykazanych w nich kwot nie wpłaciła do Urzędu Skarbowego. W związku z powyższym zostały wystawione tytuły wykonawcze obejmujące przedmiotowe zaległości podatkowe w podatku VAT i wszczęto postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone, gdyż egzekucja okazała się nieskuteczna. Postanowieniem z dnia [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności J.H. za zaległości podatkowe Spółki w podatku VAT, gdyż w okresie gdy powstały zaległości podatkowe pełnił on funkcję Prezesa Zarządu Spółki, zakończone wydaniem decyzji z dnia[...]. Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się i w odwołaniu zarzucił organowi I instancji - naruszenie art. 116§1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej określanej skrótem "O.p."), według stanu na dzień 1 stycznia 2002 r., poprzez orzeczenie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Spółki, pomimo iż w momencie ich powstania nie pełnił on już funkcji członka zarządu, ewentualnie - z pominięciem faktu, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc marzec powstało po odwołaniu skarżącego z tej funkcji, - błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez stwierdzenie, iż przed odwołaniem skarżącego z funkcji członka zarządu zaistniała przesłanka ogłoszenia upadłości Spółki w postaci trwałego zaprzestania płacenia długów, a w konsekwencji ustalenie, iż skarżący nie wykazał braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, - naruszenie art. 188 O.p. poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z wyciągu z rachunków bankowych Spółki w Banku [...]za okres od 1 stycznia 2002 r. do 19 kwietnia 2002 r., pomimo braku przesłanki nieuwzględnienia tego dowodu w postaci stwierdzenia dowodzonych okoliczności w sposób wystarczający innym dowodem oraz poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka R. J. - naruszenie art. 216 w zw. z art. 188 w zw. z art. 122 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw rachunkowości bez wydania w tym przedmiocie stosownego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji podkreślił, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje z chwilą zaistnienia zdarzenia powodującego obowiązek podatkowy i jest wymagalne w terminie określonym w art. 26 ustawy o podatku od towarów i usług. W przedmiotowej sprawie zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za marzec 2002 r. powstało z chwilą zaistnienia okoliczności rodzących obowiązek odprowadzenia tego podatku. Skarżący w dacie zaistnienia zdarzeń powodujących obowiązek odprowadzenia podatku VAT przez Spółkę pełnił w niej funkcję Prezesa Zarządu. Zgodnie bowiem z przepisem §2 art. 116 O.p. odpowiedzialność podatkowa członków zarządu Spółki obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Odpowiadając na zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania organ odwoławczy wskazał, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Analiza akt sprawy, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, pozwala na ustalenie, iż organ I instancji nie pominął żadnego wniosku, który wnosiłby nowe istotne okoliczności dla rozpatrywanej sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż skarżący nie poczynił żadnych starań w przedmiocie uwolnienia się od odpowiedzialności, nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości i nie wykazał innych okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność, pomimo iż kondycja finansowa Spółki była krytyczna, wpłaty - częściowe - dokonywane były po terminie płatności podatku. W skardze na decyzję organu II instancji skarżący wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Powtórzył zarzuty zawarte w skardze, które uzupełnił zarzutem naruszenia art. 229 O.p. w zw. z art. 187§1 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu przeprowadzenia dowodów na żądanie strony i z urzędu, pomimo iż materiał dowodowy nie został zgromadzony w sprawie w sposób wyczerpujący oraz naruszenia art. 210 §1 pkt 6 w zw. z art. 210§4 O.p. poprzez brak rzetelnego uzasadnienia prawnego oraz brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów którym dał wiarę. W uzasadnieniu podkreślono, że okoliczności sprawy nie pozwalają na uznanie, iż Spółka trwale zaprzestała płacenia swoich długów w okresie, kiedy skarżący był członkiem jej zarządu. Wręcz przeciwnie nie budzi wątpliwości, że Spółka nie zaprzestała płacenia długów, a jedynie płaciła je z opóźnieniami. Dopiero trwałe zaprzestanie płacenia długów jest koniecznym kwalifikatorem przesłanki ogłoszenia upadłości. Na okoliczność tę skarżący powołał dowód w postaci wyciągu z rachunków bankowych Spółki za okres od 1.02.2002r. do 19.04.2002r. oraz zeznań księgowej Spółki, jednak postanowieniem z dnia [...]organ odmówił przeprowadzenia powyższych dowodów. Skarżący podkreślił, że Spółka w dacie sprzedaży udziałów i odwołania skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu, posiadała poważne środki finansowe (gotówka w kasie), które mogły być przeznaczone na spłatę zobowiązań, a który to fakt został przez organ II instancji pominięty pomimo, że wynikał z bilansu. Skarżący wskazał, że wnioski dowodowe skarżącego na okoliczność wykazania płynności finansowej Spółki powinny być uwzględnione, gdyż organ nie przeprowadził postępowania pod kątem ustalenia regulowania bądź ewentualnie nieregulowania przez Spółkę jej zobowiązań. Skarżący podkreślił ponadto, że nawet gdyby z bilansu wynikały przesłanki ogłoszenia upadłości Spółki, to odpowiedzialność skarżącego będzie wykluczona z uwagi na istnienie okoliczności egzoneracyjnych, tj. brak winy skarżącego w niezgłoszeniu upadłości. Zgodnie z tym, co podnosił skarżący w toku postępowania, powołując na tę okoliczność dowód z zeznań świadka - R.J., a czego nie kwestionował nawet organ l instancji, zapoznał się on ze sprawozdaniami finansowymi Spółki wykonanymi na dzień 31 marca 2002 r. dopiero w dniu 19 kwietnia 2002 r. Dopiero zatem w tym dniu skarżący uzyskał wiedzę co do stanu finansów Spółki odzwierciedlonych w bilansie, uzasadniających ewentualnie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Tymczasem w tym samym dniu został odwołany z zarządu Spółki, tracąc tym samym legitymację do wystąpienia z takim wnioskiem. Nie ma przy tym znaczenia, czy bilans za rok 2001 został wykonany zgodnie z dyspozycją art. 52 ustawy o rachunkowości w terminie 3 miesięcy od dnia bilansowego. To ewentualne uchybienie nie zmienia bowiem faktu, iż skarżący faktycznie zapoznał się ze stanem finansów Spółki dopiero 19 kwietnia 2002 r., a tym samym nie miał wcześniejszej wiedzy co do ewentualnego zaistnienia wykazanych w bilansie przesłanek ogłoszenia upadłości. Skarżący podkreślił, iż aby w większej mierze pozostać w zgodzie z brzmieniem tekstu ustawy, wydaje się dopuszczalnym przyjęcie takiej wykładni, z której wynikać będzie konieczność kumulatywnego zaistnienia obu przesłanek wymienionych w § 1 i 2 artykułu 116 O.p. Można więc twierdzić, że odpowiedzialność osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki uzależniona jest w tym wypadku tak od powstania zobowiązania podatkowego w czasie pełnienia funkcji członka zarządu, jak też że niezbędnym jest, by w tym samym okresie zobowiązanie to przekształciło się w zaległość podatkową. Wynikiem takiego rozumowania (najbardziej odpowiadającego brzmieniu komentowanego artykułu, który należy traktować jako spójną całość i którego z uwagi na wyjątkowy charakter unormowania zawartego w art. 107 i n. O.p. nie wolno interpretować na niekorzyść podmiotu zobowiązanego) jest uwolnienie od odpowiedzialności osób, które nie piastowały funkcji w momencie choćby jednego z omawianych zdarzeń. Z uwagi więc na fakt, że skarżący został odwołany z funkcji Prezesa Zarządu Spółki w dniu 19 kwietnia 2002 r., natomiast deklaracja podatkowa za miesiąc marzec powinna być złożona do dnia 25 kwietnia i w tym też terminie należało zapłacić należny podatek VAT, nie sposób przypisać mu odpowiedzialności za jego niezapłacenie. Należy przy tym mieć na uwadze, że obowiązujące przepisy prawa nie nakładają obowiązku wcześniejszego (niż do dnia 25 danego miesiąca) obliczania i wpłacania podatku. Jeżeli wiec osoba trzecia nie miała nawet potencjalnej możliwości poznania wysokości zobowiązania podatkowego (co zostaje przecież ustalone poprzez samowymiar w drodze złożenia deklaracji podatkowej) i w żaden sposób temu nie zawiniła, jak też nie mogła dopilnować, by zobowiązanie uiszczono, nie sposób obciążać jej odpowiedzialnością za powstanie zaległości podatkowej Spółki. Skarżący zarzucił także, iż do dnia wydania decyzji w l instancji organ nie odniósł się do wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw rachunkowości, ani też nie wydał postanowienia odmawiającego jego przeprowadzenia. Opinia biegłego z zakresu rachunkowości powołana została na okoliczność kluczową dla ustalenia odpowiedzialności skarżącego, a mianowicie ustalenia chwili ewentualnego wystąpienia przesłanek ogłoszenia upadłości Spółki oraz chwili, kiedy skarżący mógł ewentualnie powziąć wiedzę o wystąpieniu tych przesłanek. Zdaniem skarżącego jedynie osoba dysponująca fachową wiedzą w zakresie analizy finansowej podmiotów gospodarczych jest w stanie jednoznacznie, rzetelnie i obiektywnie ocenić istnienie tej okoliczności na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie pełnego materiału dowodowego. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle cytowanego przepisu organ podatkowy zobowiązany jest wskazać okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce. Natomiast ciężar wykazania jakiejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Dokonując analizy zobowiązania podatkowego w podatku VAT za luty 2002 i marzec 2002 organ odwoławczy stwierdził, iż jeżeli w tych miesiącach w działalności gospodarczej Spółki wystąpiły okoliczności rodzące obowiązek odprowadzenia podatku VAT i w dacie wystąpienia tych okoliczności J.H. pełnił funkcję Prezesa Zarządu, to odpowiada on za przedmiotowe zobowiązania podatkowe, mimo że termin zapłaty podatku za marzec 2002 następuje w dniu 25 kwietnia 2002 r. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej skarżący nie składając w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, nie wskazując majątku Spółki, z którego egzekucja będzie możliwa, trwał w przekonaniu, iż sytuacja finansowa Spółki jest bardzo dobra, mimo iż winien na bieżąco analizować jej kondycję finansową, zapewnić sporządzanie bilansów, które zawierają informacje o możliwościach finansowych i orientować się w całokształcie działalności. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 188 O.p. organ odwoławczy wskazał, iż skarżący nie złożył na piśmie wyraźnego wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw rachunkowości, a jedynie powoływał się na taki dowód, w związku z czym organ podatkowy nie wydał w tym przedmiocie postanowienia. Natomiast w przedmiocie przeprowadzenia dowodów z rachunku bankowego Spółki w Banku [...], z zeznań świadka R.J., sporządzającej sprawozdanie finansowe Spółki za 2001 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu[...]. wydał postanowienie, którym odmówił przeprowadzenia tychże dowodów, bowiem jego zdaniem nie zachodzi potrzeba ich dopuszczenia, gdyż wskazane w nich okoliczności znalazły odzwierciedlenie w innych dowodach, które organ podatkowy uznał za wystarczające. Dowodami tymi są: sprawozdanie finansowe za 2000 i 2001 r., analiza wydruków z konta bankowego na dzień 31 marca 2002 r., a także fakt, iż na dzień 19.04.2002 r. Spółka posiadała zaległości podatkowe w podatku VAT, których do obecnej chwili nie uregulowała. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31.01.2003 r. - art. 21 ustawy z dnia 12.09.2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. nr 169, poz. 1387), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Stosownie do §2 tego przepisu odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w §1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, iż członkowie zarządu odpowiadają jedynie z tytułu tych zobowiązań podatkowych, które w czasie pełnienia przez nich funkcji członka zarządu przerodziły się w zaległości podatkowe. Interpretacja taka pozostaje bowiem w sprzeczności z brzmieniem wyżej cytowanego § 2 art. 116 O.p. Przepis ten wskazuje, że odpowiedzialność członków zarządu spółki, o której mowa w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Zobowiązania te nie muszą więc w okresie pełnienia przez nich funkcji członka zarządu przerodzić się w zaległość podatkową. W związku z tym decyzje organów obu instancji w zakresie w jakim dotyczyły miesiąca marca 2002 r. były prawidłowe. Dla określenia powstania zobowiązania podatkowego terminy płatności podatku od towarów i usług są bowiem bez znaczenia. Ordynacja podatkowa definiuje zobowiązanie podatkowe jako wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego (art. 5). Obowiązkiem podatkowym jest natomiast nieskonkretyzowana powinność poniesienia przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (art. 4). Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują dwa sposoby powstania tego zobowiązania - poprzez doręczenie decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21§1 pkt 2 O.p.) oraz poprzez zaistnienie okoliczności, z którymi ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21§1 pkt 1 O.p.). W zakresie podatku VAT zasadą jest ten drugi sposób powstania zobowiązania podatkowego, który pokrywa się z momentem powstania obowiązku podatkowego. Jako zasadę w tym podatku przyjęto, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania (dostarczenia), przekazania, zamiany, darowizny towaru lub wykonania usługi. W związku jednak z tym, że wysokość podatku co do zasady oblicza się w oparciu o sumę podatku należnego w danym miesiącu pomniejszoną o podatek naliczony, prawidłowo organy podatkowe przyjęły, iż zobowiązanie podatkowe powstało na koniec miesiąca. Z uwagi na miesięczny sposób rozliczania tego podatku nie ma bowiem możliwości wyliczenia wysokości zobowiązania podatkowego na inny dzień. W związku z faktem, iż skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu do dnia 19.04.2002 r. prawidłowe było przyjęcie, że odpowiedzialność skarżącego objęła również zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za miesiąc marzec 2002 r. Decyzje organów podatkowych podlegając jednak uchyleniu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania. Celem postępowania podatkowego jest wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie indywidualnej. Rozstrzygnięcie takie jest możliwe tylko wtedy, gdy organ podatkowy podejmie wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym celu organ musi zebrać informacje o faktach, a następnie zweryfikować je poprzez przeprowadzenie dowodów. W niniejszej sprawie takich działań organy podatkowe nie podjęły. Jak to zostało wcześniej wskazane ustawodawca uzależnia odpowiedzialność członków zarządu od tego, czy brak złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spowodowany był zawinionym działaniem (winą) odpowiedzialnego, czy też nie. W wyroku NSA z dnia 12 lutego 2002 r., III SA 2544/00, Przegląd Podatkowy 2002, nr 9, s. 63, Sąd, rozważając kryterium braku winy, stwierdził, iż jako kryterium w tym zakresie powinno się przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność, oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne. Ustalenie więc przyczyn, dla których nie zgłoszono wniosku o upadłość Spółki oraz czasu, kiedy wniosek taki należało zgłosić, a następnie czy w tym czasie skarżący pełnił funkcję członka zarządu należą do ustaleń istotnych i niezbędnych dla orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania osoby prawnej, są to bowiem elementy stanu faktycznego prawnie znaczące z uwagi na treść art. 116 O.p. Rację mają organy podatkowe twierdząc, iż to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, a więc w niniejszej sprawie - braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa więc na podatniku, ale nie oznacza to, że organ podatkowy pozostaje bierny, gdyż to właśnie na nim spoczywa obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia tego przepisu. Jeżeli bowiem strona zgłasza konieczność przeprowadzenia dowodu, to zgodnie z w/w cytowanym art. 188 O.p. organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2002 r., I SA/Ka 2164/00, ONSA 2003, nr 1, poz. 33). Słusznie skarżący podnosił w toku postępowania konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego o przesłuchanie R.J., jak również przeprowadzenia innych dowodów na okoliczność, iż nie wystąpiło zaprzestanie płacenia długów. Niewątpliwie dowody te miały istotne znaczenie dla sprawy, zwłaszcza iż strona podnosiła, że z dokumentów bankowych wynika, iż pomimo istnienia znacznych zaległości były one z opóźnieniem, ale jednak regulowane, o czym świadczą przepływy na koncie bankowym Spółki. Wnioski dowodowe skarżącego powinny więc być uwzględnione, a twierdzenie organu podatkowego, na uzasadnienie odmowy przeprowadzenia dowodu, iż dotyczą one okoliczności, które zostały już udowodnione, w sytuacji, gdy na podstawie przeprowadzonych dowodów organy doszły do przeciwstawnej konkluzji, jest błędne. Również istotne znaczenie dla sprawy miało przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wystąpienia drugiej przesłanki ogłoszenia upadłości (obok zaprzestania płacenia długów), tj. przewyższania przez zobowiązania aktywów Spółki. Na marginesie zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom organów podatkowych strona zażądała przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w piśmie z dnia[...]marca 2006 r., podobnie zresztą jak i przeprowadzenia pozostałych dowodów. Mimo to organ nie ustosunkował się w trybie procesowym (w formie postanowienia) do tego żądania, mimo iż obowiązek taki wynika z art. 188 O.p. jak i art. 187§2 O.p. Mimo iż na takie postanowienie nie przysługuje zażalenie, to jednak strona może zgłaszać przeciwko takiemu postanowieniu (zawartym w nim ustaleniom i ocenom) argumenty w odwołaniu czy skardze do sądu administracyjnego. Powołując się na wyrok NSA z dnia 15.12.1995 r., SA/Lu 507/95, Lex nr 27107, podkreślić należy, że pominięcie jakiegokolwiek dowodu, może nasuwać wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością ustalonego stanu faktycznego oraz może wzbudzić wątpliwości co do trafności oceny innych dowodów. Organy podatkowe nie przeprowadzając wyżej wskazanych dowodów, naruszyły podstawową zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej określona w art.122 O.p., zobowiązująca je do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Realizacji tej zasady służy przepis art. 187 § 1 O.p. nakładający na organy podatkowe obowiązek zgromadzenia i wyczerpującego rozważenia całokształtu materiału dowodowego sprawy. Tym samym naruszony został art. 191 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić należy, że zasada prawdy obiektywnej obowiązuje również w postępowaniu odwoławczym. Tak więc również i organ II instancji obowiązany był podjąć wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia i uwzględniać stan faktyczny istniejący w dacie rozpatrzenia odwołania. Podsumowując należy stwierdzić, że organy podatkowe nie dokonały prawidłowo ustaleń faktycznych w sprawie. Zaniechanie przeprowadzenia dowodów na określone i ważne dla strony okoliczności stanowiło niewątpliwie uchybienie przepisom postępowania podatkowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym jej rozpoznaniu organy podatkowe będą zobligowane przeprowadzić postępowanie dowodowe w powyższym zakresie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. W oparciu o przepisy art. 152 tej ustawy orzeczono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło