I SA/Kr 801/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 2 wrześnie 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 07.03.2011r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu zaległości na raty postanawia: 1. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - postępowanie umorzyć, 2. w zakresie ustanowienia adwokata - wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 07.03.2011r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu zaległości na raty. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy S. M. ur. w 1960r. jest rolnikiem. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną J. M. ur. w 1965r., synem A. M. ur. w 1984r. oraz siostrzenicą K. K. ur. w 1993r. Gospodarstwo rolne o pow. 8,78 h przynosi każdemu z małżonków po 1170 zł. , dochodu , miesięcznie. K.K. otrzymuje natomiast z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie kwotę 650 zł. Strona skarżąca jest właścicielem domu o pow. 90 m2 , stodoły, chlewu oraz ciągnika, kultywatora, rozrzutnika i walca. Posiada również krowę , świnię , kury i kaczki. A. M. jest natomiast właścicielem samochodu Fiat rok. prod. 2000. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne trzeba zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ) Zdaniem orzekającego sytuacja S.M. nie uzasadnia przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata na obecnym etapie postępowania. Jest on właścicielem znacznego gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą: dom, stodoła , chlew, maszyny rolnicze i inwentarz żywy. Przedmiotowe gospodarstwo przynosi też jemu i żonie dochód. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć natomiast charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Stąd też , orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) oraz art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) w/w ustawy.