I SA/Kr 805/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16.03.2010r. , Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007rok postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w 3/4 części 2. w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16.03.2010r. , Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007rok Jak wynika z uzasadnienia wniosku , zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K. J. ur. w 1927 r. jest osobą schorowaną i doświadczoną przez życie (zesłanie na S.). Wraz z synem T. J. ur. w 1956r. mieszka w bloku należącym do zasobów Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Pobiera ona rentę i emeryturę w łącznej wysokości 3074 zł. Syn z końcem maja 2010r. otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : czynsz – 776,23 zł. , opłatę za energię elektryczną – 75,31 zł., opłatę za telefon – 70 zł. Ponadto na leczenie K. J. wydawana jest kwota 300 zł. miesięcznie. Leczenie T. J., który ma problemy z oskrzelami i prostatą pochłania również 300 zł. miesięcznie. Strona skarżąca nie posiada nieruchomości , cenniejszych ruchomości oraz oszczędności. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto też zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. K. J. posiada stały miesięczny dochód znacznie przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, które zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z 24 lipca 2009 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010 r. (M.P. nr 48, poz. 709) wynosi od 1 stycznia 2010 r. - 1.317 zł. Jej koszty utrzymania wynoszą 1521,34 zł. miesięcznie a suma ta stanowi około połowę uzyskiwanego dochodu. Stąd też zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne a wskazana okoliczność przesądza o konieczności partycypacji strony skarżącej w kosztach postępowania. Warto bowiem przypomnieć, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Z drugiej jednak strony trzeba mieć na względzie fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi wnosi 1500 zł. Tak więc uiszczenie takiej kwoty przez stronę skarżącą, na której barkach spoczywa utrzymanie dwóch osób byłoby wydatkiem obciążającym domowy budżet ponad miarę . Stąd też zwolnienie od kosztów sądowych K. J. w 3/4 części będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co spowodowałoby pogorszenie warunków bytowych jej i syna. Biorąc pod uwagę powyższe , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.