I SA/Kr 806/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "C" Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "C" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2006 r. postanawia : - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - Strona skarżąca, w związku z wniesioną skargą kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 listopada 2010 r. oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 marca 2009 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2006 r., złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca zajmuje się prowadzeniem hoteli oraz działalnością gastronomiczną. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 11 400 000 zł, a zapasowy 472 550 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r. wynosi 965 zł. Według zeznania podatkowego CIT – 8 za rok 2010 Spółka poniosła stratę w wysokości 80071,04 zł przy przychodzie na poziomie 565 572,91zł. Zgodnie natomiast z "rachunkiem zysków i strat" strata z działalności gospodarczej za rok 2009 wyniosła - 317 162,14 zł a za 2010r. – 200 893,39 zł. Na dzień 31 grudnia 2010r. w kasie i na rachunkach bankowych Spółka posiadała 30 054,84 zł. Podstawa jej opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w miesiącu kwietniu 2011r. wyniosła 30 761 zł. Koszty działalności operacyjnej spółki za rok 2010 były niższe w stosunku do roku 2009 o kwotę 175 388, 71 zł. Przychody ze sprzedaży usług oraz towarów i materiałów w 2010r. były z kolei wyższe w stosunku do roku 2009 o kwotę 4 901,02 zł. W "sprawozdaniu z działalności za rok 2010r." podano, iż "C" Sp. z o.o. w K. jest coraz bardziej znana na terenie Polski i poza jej granicami o czym świadczą liczne rezerwacje gości zagranicznych oraz zagranicznych firm. Spółka przewiduje też rozwój jednostki, zwiększenie miejsc pracy czy dotacje unijne na adaptację budynków pod działalność hotelową. Z oświadczenia z dnia 21 maja 2011r. wynika, że Spółka zatrudnia obecnie dziewięciu pracowników. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka posiada bardzo duży kapitał zakładowy, cały czas prowadzi działalność gospodarczą oraz stale odnotowuje wpływy kasowe sum kilkunastokrotnie przewyższających koszty sądowe na obecnym etapie postępowania. Wskazano, że pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania" danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych, a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Te jednak w sprawie nie zachodzą. Od przedmiotowego postanowienia strona skarżąca wniosła w ustawowym terminie sprzeciw, domagając się w nim uchylenia skarżonego postanowienia i zwolnienia w całości od ponoszenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że nie można uznać za zasadne stworzenie uzależnienia przyznania prawa pomocy od ustalonych środków finansowych przez Spółkę nie posiadanych. Sąd winien należycie ocenić jakie są realne możliwości finansowe strony w dacie wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie zaś oceniać stan finansowy strony skarżącej w całym roku 2009 i 2010. Gdyby strona skarżącą posiadała wystarczającą ilość środków finansowych, postępowanie w zakresie przyznania jej prawa pomocy w dniu dzisiejszym nie toczyłoby się w ogóle. Z uwagi na to całkowicie niezrozumiałym jest nieuwzględnienie faktu, iż w dniu składania wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych oraz stan kasy wykazywał saldo ujemne. Sąd nie odniósł się w ogóle do faktu istnienia zajęcia komorniczego ustanowionego na rachunkach bankowych strony skarżącej oraz prowadzenia bezskutecznej egzekucji z majątku Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Z użytego w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych i wydatków stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W omawianej sprawie warunek uzasadniający zwolnienie Spółki od ponoszenia kosztów sądowych nie został spełniony. Posiada ona bowiem kapitał zakładowy w kwocie 11 400 000 zł. Strona skarżąca cały czas funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie jej upadłości, jak również Spółka nie przewiduje zaprzestania działalności. Z dołączonych bilansów, jak również sprawozdania z działalności za rok 2010 wynika, że wciąż dysponuje ona znacznym majątkiem. Aktywa obrotowe na koniec 2010 r. wyniosły 4 360 906,39 zł. Istotne jest przy tym, iż w ich skład wchodzą także środki pieniężne w kasie i na rachunkach, które na koniec 2010r., a więc już po wydaniu wyroku w sprawie, wynosiły 30 054,84 zł. Spółka mogła więc poczynić oszczędności na zabezpieczenie koniecznych do uiszczenia kosztów sądowych, w szczególności wpisu do skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosi 250 zł. Z przedłożonych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, iż zaciąga ona zobowiązania oraz ma nieściągnięte wierzytelności wobec innych podmiotów. Zauważyć w związku z tym należy, że wierzytelności te, jeżeli nie mogą być wyegzekwowane, mogą stanowić przedmiot cesji. Należy również wskazać, że podmiot działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć koszty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników. Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że brak środków na rachunkach bankowych w momencie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy powinien uzasadniać przyznanie prawa pomocy. Zerowy stan konta bankowego, jak również brak środków pieniężnych w kasie w dniu składania wniosku nie obrazuje przecież w pełni realnej sytuacji finansowej strony. Stwierdzić trzeba, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa Spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale także sytuacja Spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności Spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08). Stanowisko strony, wbrew jej twierdzeniom, nie znajduje także potwierdzenia w przepisach, a wręcz przeciwnie - z art. 255 i art. 256 pkt 2 p.p.s.a. oraz z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245) wynika, iż dokumentami źródłowymi mogącymi potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego sytuacji majątkowej mogą być np. odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe czy wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a także odpis aktualnych bilansów. Stąd też zarzuty Spółki co do zbyt szeroko badanego okresu jej działalności i nieuprawnionego oceniania jej sytuacji finansowej w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślić trzeba, iż ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jeszcze raz podkreślić należy, że skoro Spółka jest w stanie zdobyć środki na dalsze funkcjonowanie w obrocie, to jest również w stanie zabezpieczyć środki na poczet kosztów sądowych, które, jak to zostało wyżej wskazane, na obecnym etapie postępowania nie są wysokie. W opinii Sądu wydanie takiej kwoty nie jest w stanie w jakikolwiek sposób negatywnie zakłócić bieżącą działalność Spółki. Wskazać także należy, że w odniesieniu do osób prawnych Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał wyjątkowy charakter prawa pomocy, przyjmując że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 p.p.s.a. (post. z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Takie stanowisko Sąd rozpatrujący wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w pełni podziela. Z uwagi zatem na fakt, że Spółka nie spełnia ustawowych przesłanek koniecznych dla przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanego przepisu oraz art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.