I SA/Kr 810/02

WyrokWSA w Krakowie2004-11-17

Skład orzekający: NSA Grażyna Jarmasz, NSA Józef Gach, Asesor WSA Anna Znamiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły uznania wydatków na zakup materiałów za koszt uzyskania przychodu, opierając się wyłącznie na formalnych uchybieniach w dokumentacji, bez wszechstronnego zbadania stanu faktycznego i jego wpływu na podstawę opodatkowania?
Ratio decidendi
Organy podatkowe naruszyły obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej), opierając swoje rozstrzygnięcie na formalnych uchybieniach w dokumentacji zakupu materiałów, co doprowadziło do nieuzasadnionego zmniejszenia kosztów uzyskania przychodu. Sąd uznał, że samo formalne uchybienie w dokumentacji nie może automatycznie przesądzać o nieuznaniu wydatku za koszt podatkowy, zwłaszcza gdy nie przeprowadzono pełnego postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznego wpływu tych wydatków na dochód podatnika.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji określającą H. J. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz rozporządzenia w sprawie prowadzenia księgi przychodów i rozchodów, kwestionując nieuznanie przez organy zakupu materiałów budowlanych za koszt uzyskania przychodu z powodu rzekomo wadliwej dokumentacji. Organy uznały, że faktury zakupu materiałów były wystawione po dacie wykonania robót, a remanent końcowy wynosił zero, co miało świadczyć o braku związku zakupu z przychodami.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Grażyna Jarmasz (spr) Sędziowie: NSA Józef Gach Asesor WSA Anna Znamiec Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2004r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 8 marca 2002r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] złotych). I SA/Kr 810/02 Uzasadnienie W wyniku przeprowadzonej kontroli Inspektor Kontroli Skarbowej Urzędu Kontroli Skarbowej wydał w dniu [...].2001 r. decyzję Nr [...] określającą dla H. J. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok w wysokości [...] zł, zaległość podatkową w tym podatku w wysokości [...] zł oraz odsetki za zwłokę. W postępowaniu kontrolnym ustalono, iż w prowadzonej książce przychodów i rozchodów pod datą [...].2000 roku w zakupach wykazano faktury z dnia [...].2000 roku wystawione przez firmę "H." H. J. dotyczące dostawy materiałów na ogólną kwotę [...] zł netto. Jednocześnie stwierdzono, że wszystkie faktury przychodowe wystawiono przed dniem [...].2000 roku. Wobec tego Inspektor uznał, iż materiały zakupione w tymże dniu nie były ujęte w robotach wykazanych w fakturach przychodowych, ponieważ były zakupione przed tą datą. Od decyzji tej wniesiono odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia Izba Skarbowa decyzją z [...].2001r. Nr [...] uchyliła zaskarżoną decyzję organu I instancji do ponownego rozpatrzenia wobec nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania kontrolnego Inspektor Kontroli Skarbowej Urzędu Kontroli Skarbowej wydał kolej na decyzję z dnia [...].2001r. nr [...] określającą H. J. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok w wysokości [...] zaległość podatkową w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę. I z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się wnosząc odwołanie i zarzucając temu rozstrzygnięciu . naruszenie prawa materialnego przepisu art.22 ust. 1, art.24 ust.2 i art. 45 ust.6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia księgi przychodów i rozchodów. Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa decyzją z 8 marca 2002 roku nr [...] utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na powyższą decyzję została wniesiona skarga do Naczelnego Sadu Administracyjnego w której skarżący wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem wobec naruszenia prawa materialnego przepisu art.22 ust. 1, art.24 ust.2 i art. 45 ust.6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia księgi przychodów i rozchodów. Przywołano art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi, że kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 tej ustawy. Tenże zaś artykuł w żadnej pozycji nie wymienia zakupu materiałów otrzymanych na podstawie faktur wystawionych w terminie późniejszym niż dostarczone lub odebrane materiały. Stwierdzono, że skarżący otrzymał materiały jak i faktury potwierdzające ich zakup w tym samym miesiącu. Także faktury sprzedaży są z tego miesiąca grudnia. Wobec tego nie naruszony został § 16 ust. 3 rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, który, w przypadku otrzymania materiałów oraz faktury na ten materiał w tym samym miesiącu, nakazuje dokonanie zapisów w księdze na podstawie otrzymanej faktury. Co do wymaganych przez § 13 i 14 tego rozporządzenia specyfikacji to zdaniem skarżącego wymogi takiego dokumentu spełniają dowody magazynowe RW wystawiane przez H. J. na dowód pobrania tych materiałów z jego magazynu wydanych do zużycia w miesiącu grudniu, gdyż określają kto, kiedy, jakie i ile materiały pobrał lub dostarczył z jednej firmy do drugiej. Wobec tego nie zgodzono się z nie uznaniem przez organy tych dowodów jako specyfikacji, gdyż jak to określono jest to dowód wewnętrzny firmy wydającej towar. Zdaniem skarżącego nie był on obowiązany sporządzać opisu przewidzianego przez w/w przepisy rozporządzenia, skoro zakup, jego zdaniem, został udokumentowany specyfikacją dostawcy, W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie. Powołując przepisy dotyczące prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów stwierdzono, że skarżący prawidłowej, wymaganej przepisami prawa dokumentacji nie posiadał, a dokumenty na które się powołuje są dokumentami w prowadzonej działalności H. J., a więc nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednak wobec wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 12697 oraz ustawy 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270,/ w związku z art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ została ona rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zgodnie z tymi przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga na uwzględnienie zasługuje. Bowiem w pierwszym rzędzie należy podnieść, że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ Przepis ten nakłada na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. A więc dowody winny zostać zebrane i ocenione bezstronnie, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a ich analiza i ocena winna być dokonana w ich całokształcie i wzajemnym powiązaniu. Winno to znaleźć odzwierciedlenie w wydanej decyzji, która winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne zgodnie z przepisem art.210 § 1 pkt 6 ustawy. W niniejszej sprawie nie można uznać, że warunki te zostały spełnione. Ponadto rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, z którego to przepisu wynika zasada swobodnej oceny dowodów dokonywanej przez organ w prowadzonym postępowaniu. Oznacza to, że organ podatkowy nie jest związany żadnymi regułami dowodowymi, a sprawę rozstrzyga na podstawie przekonania opartego na swobodnym uznaniu. Jednakże ocena ta musi być zgodna z wymogami wiedzy, doświadczeniem i zasadami logiki. Organy stwierdziły nieprawidłowość polegającą ich zdaniem na wykazaniu zakupu materiałów po dacie wystawienia faktury za wykonanie robót z tych materiałów, wziąwszy pod uwagę, iż remanent końcowy wynosił "0". Z tego powodu - powołując się na art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - uznano, iż wydatek na zakup materiałów budowlanych nie stanowi kosztu uzyskania przychodu. Powołując się także na przepis § 16 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów organy stwierdziły, że skarżący nie posiadał dokumentów przez ten przepis przewidziany tj. na dostarczenie materiałów przed udokumentowaniem tej sprzedaży fakturą. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organy przedstawiły inne nieprawidłowości w prowadzonej księdze przychodów i rozchodów, a to wpisanie zakupu materiałów do pozostałych wydatków, jak również dokonały analizy w zakresie działalności budowlanej przy przyjęciu wartości przychodu oraz kosztu zakupu materiałów faktycznie dokonanego. Niewielka wartość różnicy pomiędzy przychodem, a wartością zakupu materiałów tj. [...]zł, wskazywała według organów oczywistą sprzeczność, czyli wykonywanie czynności po kosztach zakupu materiałów, a bez uwzględnienia kosztów wynagrodzenia pracowników oraz innych pozostałych niezbędnych wydatków. I wobec tego, w konsekwencji, nie uznano wartości zakupu materiałów z faktur z dnia [...].2000r. na ogólną kwotę [...] zł. W ocenie Sądu organy w ten sposób naruszyły w/w podstawowy obowiązek należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie można bowiem zgodzić się w pierwszym rzędzie ze stanowiskiem organów, iż nienależyte, w sensie zgodności z wymogami przepisu, udokumentowanie zakupu powoduje w konsekwencji nie uznanie z tego powodu wartości zakupu za koszt podatkowy. Takich konsekwencji przepisy nie przewidują. A więc idąc dalej, że w sprawie wystarczyło dokonać tylko zabiegu zmniejszenia kosztów uzyskania przychodu o wartość zakupu z faktur z [...].2000r. Można by z takie postępowanie uznać za uzasadnione, zwłaszcza biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, gdyby organ w inny sposób uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, a rozstrzygnięcie to było oparte o poparte stosownymi ustaleniami przedstawienie skutków tego zabiegu i jego zasadności w świetle uzyskanych w ten sposób wielkości mających wpływ na podstawę opodatkowania tj. przychodu, kosztów jego uzyskania, stosowanych marż. Ponieważ tego nie uczyniono odnosząc się tylko do jednego z elementów mających wpływ na osiągany dochód, i to podchodząc do zagadnienia w sposób czysto formalny, iż nie posiadanie dokumentu, o jakim mówi przepis prawa, przesądza o wielkości kosztów podatkowych, nie można stwierdzić, czy zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepis prawa materialnego, w tym przypadku co do kosztów uzyskania przychodu oraz ogólnych, co do podstawowej zasady ustalania dochodu wyrażonej w art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, że dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania. W wyniku korekty kosztów podatkowych marża brutto do zakupu w działalności budowlanej skarżącego wyniosła około 28%. Nie jest możliwym stwierdzenie, czy ustalenia organów prowadzące do takiego wyniku w tym tylko zakresie są prawidłowe wobec nie przeprowadzenia postępowania w pełnym, należytym stopniu. W świetle powyższego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w/cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło