I SA/Kr 811/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.) WSA Piotr Głowacki Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. K. -G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 czerwca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 480 zł ( czterysta osiemdziesiąt złotych). W dniu 1 kwietnia 2016r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wpłynął wniosek skarżącej M. K.-G. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Podanie to uzasadniono trudną sytuacją finansową, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad członkiem rodziny oraz brakiem majątku. Decyzją z dnia 8 kwietnia 2016r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za miesiąc 07/2009, za okres od 10/2009 do 11/2010 w kwocie 3310,93 zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc 07/2009, za okres od 10/2009 do 11/2010 w kwocie 1231,71 zł za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Następnie decyzją z dnia 19 maja 2016r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.: I. umorzył należności dotyczące osoby prowadzącej działalność gospodarczą z kosztów upomnienia, dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 96,80 zł, kosztów upomnienia, dotyczących składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 105,60 zł, kosztów upomnienia, dotyczących składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 114,40 zł. II. odmówił umorzenia należności za zatrudnionych pracowników z tytułu składek: 1) na ubezpieczenia społeczne: 4 292,78 zł - z tytułu nieopłaconych składek za miesiąc 07/2009, za okres od 10/2009 do 11/2010; 2 718 zł - z tytułu odsetek za zwłokę od ww. składek, naliczonych na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 1 kwietnia 2016 r. 2) na ubezpieczenie zdrowotne: 1 231,71 zł - z tytułu nieopłaconych składek za miesiąc 07/2009, za okres od 10/2009 do 11/2010; 784 zł - z tytułu odsetek za zwłokę od ww. składek, naliczonych na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 1 kwietnia 2016 r. 3) na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: 420,11 zł - z tytułu nieopłaconych składek za miesiąc 07/2009, za okres od 09/2009 do 11/2010; 258 zł - z tytułu odsetek za zwłokę od ww. składek, naliczonych na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 1 kwietnia 2016 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. Decyzją ostateczną z dnia 30 sierpnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 19 maja 2016r. Na skutek skargi wniesionej przez skarżącą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017r., sygn. I SA/Kr 1277/16 uchylił decyzję ostateczną z dnia 30 sierpnia 2016r. W uzasadnieniu wyroku zalecono aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnić, że w sprawie zaszła przesłanka całkowitej nieściągalności oraz zakaz reformationis in peius z art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu 22 czerwca 2017r., decyzję nr [...], na mocy której: utrzymał w mocy punkt 1 decyzji nr [...] z dnia 19 maja 2016r. o umorzeniu należności dotyczących osoby prowadzącej działalność gospodarczą z tytułu kosztów upomnienia. uchylił punkt II decyzji nr [...] z dnia 19 maja 2016r. i umorzył należności za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek tj.: 1) na ubezpieczenia społeczne za m-c 07/2009r., za okres od 10/2009r. do ll/2010r. w łącznej kwocie 1783,65 zł, w tym z tytułu: składek - 981,85 zł; odsetek liczonych na dzień 01.04.2016 r. - 705 zł; 2) na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za m-c 07/2009r., za okres od 09/2009 r. do 11/2010 r., w łącznej kwocie 826,62 zł, w tym z tytułu: składek - 420,22 zł; odsetek liczonych na dzień 01.04.2016 r. - 292 zł. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na decyzję ZUS z dnia 8 kwietnia 2016r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania oraz stwierdził, że okoliczności sprawy uzasadniają podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu należności za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek, czego skutkiem była zmiana rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzuciła naruszenie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w zw. z art. 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także niewyjaśnienie wszystkich okoliczności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w zw. z art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono min., że w decyzji z dnia 30 sierpnia 2016r. (uchylonej wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 19.01.2017r., sygn. akt I SA/Kr 1277/16) organ odmówił umorzenia należności za zatrudnionych pracowników z tytułu składek na łączną kwotę 9704, 60 zł, natomiast w zaskarżonej decyzji, po uchyleniu tego punktu umorzono należności w łącznej kwocie 3607,27 zł. Skarżąca podniosła zatem, że różnica w łącznej kwocie 6097,33 zł nie została objęta sentencją decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oceniając kontrolowaną sprawę w tak określonych ramach Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona przepisy prawa procesowego w zakresie wymogów uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego), w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że organ drugiej instancji nie uzasadnił w wystarczająco czytelny i zrozumiały sposób z czego wynika treść pkt 2 rozstrzygnięcia decyzji z dnia 22 czerwca 2017r. W punkcie tym uchylono pkt II decyzji nr [...] z dnia 19 maja 2016r. i umorzono należności za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek tj.: na ubezpieczenia społeczne za m-c 07/2009 r., za okres od 10/2009r. do 11/2010 r. w łącznej kwocie 1783,65 zł i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za m-c 07/2009r., za okres od 09/2009r. do 11/2010r., w łącznej kwocie 826,62 zł. Rozstrzygnięcie to w swoim przedmiocie i zakresie odbiega od treści pkt 2 rozstrzygnięcia decyzji z dnia 19 maja 2016r., a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie podano pełnych motywów dokonanej zmiany. Z uzasadnienia decyzji wiadomo, jedynie, że organ uwzględnił decyzję ZUS z dnia 8 kwietnia 2016r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania i uznał, że zaistniały podstawy do umorzenia. W ocenie Sądu taki zakres uzasadnienia nie jest wystarczający i sprawia, że decyzja jest nieczytelna dla strony, jak również uniemożliwia Sądowi jej kontrolę. Organ nie powołał się na treść decyzji z dnia 8 kwietnia 2016r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania i nie wyjaśnił w jaki sposób treść tej decyzji w kontekście treści pkt 2 decyzji z dnia 19 maja 2016r. miała wpływ na wydanie orzeczenia reformatoryjnego w zakresie pkt 2 decyzji z dnia 22 czerwca 2017r. Zdaniem Sądu istnieje także potrzeba szczegółowego uzasadnienia (w postaci arytmetycznych obliczeń), z czego wynikają kwoty ujęte w pkt 2 zaskarżonej decyzji. Sąd zauważa też, że odnośnie należności na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych organ nie wyjaśnił dlaczego kwota 420,11 zł z tytułu nieopłaconych składek i 258 zł tytułem odsetek wskazana w pkt II ppkt 3 decyzji z dnia 19 maja 2016r., została zmieniona w pkt 2 ppkt 2 zaskarżonej decyzji na kwotę 420,22 zł – z tytułu nieopłaconych składek i 292 zł tytułem odsetek. Sąd podkreśla, że stanowisko organu prowadzącego postępowanie winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do reguł wskazanych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadnienie stanowi bowiem integralny składnik decyzji, którego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozycyjną część decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2000r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, Lex 43041). Powinno więc zawierać ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie decyzji administracyjnej jest też istotne z uwagi na zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. Właśnie w uzasadnieniu organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie jest elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności i słuszności przyjętego rozstrzygnięcia. Powinno być też zredagowane w taki sposób, aby rozstrzygnięcie było w pełni dla strony zrozumiałe. Zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ nie przedstawi swojego toku rozumowania lub nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy. Takie działanie organu pozostanie nadto w sprzeczności z zasadą wyrażoną w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Zasadzie tej nie odpowiadać będzie takie postępowanie, w którym występują sprzeczne interesy stron, a organy prowadzące postępowanie bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy. Tak więc uzasadnienie jest niezwykle istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz z uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, jakie i na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione, a także jakie i na jakiej podstawie wnioski wywiedziono z ustalonego stanu faktycznego. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a także oceny ich skutków, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie spełniła przesłanki formalnej, jaką powinna spełniać decyzja administracyjna. Nie zawiera bowiem uzasadnienia odpowiadającego w pełni wymogom przepisu - art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w istocie rzeczy nie wyjaśnia przyczyn dla których w pkt 2 zaskarżonej decyzji przyjęto takie, a nie inne kwoty. Jak już wyżej wspomniano w uzasadnieniu organ powinien wskazać wpływ treści decyzji z dnia 8 kwietnia 2016r. o odmowie wszczęcia postępowania na treść zaskarżonej decyzji, zwłaszcza w kontekście jej reformatoryjnego charakteru (w zakresie pkt 2 rozstrzygnięcia). Z zarzutów sformułowanych w skardze odnośnie braku objęcia umorzeniem pełnej kwoty należności wynika, że treść rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jest dla strony całkowicie nieczytelna. Brak szczegółowego uzasadnienia tej kwestii powoduje też, że Sąd nie jest w stanie jej skontrolować. Dopiero po przedstawieniu pełnych motywów wraz z podaniem obliczeń arytmetycznych taka ocena stanie się możliwa. Z powodu istotnych braków w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedwczesne jest również odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uzasadniając swoje rozstrzygnięcie szczegółowo wskaże z czego wynikają kwoty objęte umorzeniem, (zawierając obliczenia arytmetyczne), a także poda motywy rozstrzygnięcia w jego części reformatoryjnej, w kontekście treści decyzji z dnia 8 kwietnia 2016r. o odmowie wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.