I SA/Kr 821/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "Z" S.A. w likwidacji w K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22.03.2010r. , nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 1999r. postanawia: 1. zwolnić stronę od kosztów sądowych w ¾ części 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "Z" S.A. w likwidacji w K., w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 22.03.2010r. , nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 1999r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku oraz przedłożonych dokumentów kapitał zakładowy spółki wynosi 3 151 200 zł. , wartość posiadanych budynków i lokali – 19 626,75 zł. a długoterminowych aktywów finansowych w postaci udziałów w spółkach (głównie w powstałej w wyniku restrukturyzacji zakładów - spółce "Z" sp. z o.o. ) – 3 987 511,73 zł. Udziały w "Z" sp. z o.o. zostały zajęte (zajęcie zabezpieczające) przez Skarb Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego do kwoty 2 388 855 zł. Na dzień 31.03.2010r. "Z" S.A. likwidacji w K. odnotowała zysk w wysokości 707 976,04 zł. Posiadany przez nią rachunek bankowy w ING Banku Śląskim S.A. został zamknięty dnia 27.05.2011r. Strona skarżąca jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości o pow. 773 m2, w 136 /2000 części, zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 6783 m2 , dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w K. księga wieczysta [...]. Budynek zawiera lokale mieszkalne z lokatorami, którym przysługuje prawo pierwokupu mieszkań zakładowych. Nieruchomość ta obciążona jest hipotekami przymusowymi na rzecz Skarbu Państwa. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Analizując więc wniosek tego rodzaju, wypada najpierw zbadać kondycję finansową podmiotu. Później natomiast biorąc pod uwagę jego możliwości płatnicze, z jednej strony i zasadność, w związku z nimi, przeniesienia ciężaru kosztów postępowania na pozostałe podmioty i współobywateli, z drugiej strony, podjąć należy racjonalne rozstrzygnięcie. Trzeba bowiem mieć na względzie ,iż w przypadku pozytywnego orzeczenia koszty postępowania ponoszą praktycznie inne podmioty i współobywatele. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) W niniejszym postępowaniu obejmującym sprawy o sygn. akt I SA/Kr 821/10 i I SA/Kr 857-867/10 zapadły już orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Dnia 12.05.2010r. zwolniono stronę skarżąca od kosztów sądowych w ¾ części. Jednocześnie należy zauważyć , iż rozstrzygnięcia te nie były kwestionowane przez wnioskodawcę i uprawomocniły się . Nadesłane w chwili obecnej dokumenty źródłowe praktycznie nie wskazują na zmianę badanych uprzednio okoliczności w ramach rozpatrywania wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych. Strona skarżąca przedłożyła np. ponownie bilans na dzień 31.03.2010r. czy zaświadczenie o posiadaniu rachunku w ING Banku Śląskim S.A. z dnia 16.04.2010r. podając jednocześnie , iż konto to zostało zamknięte dnia 27.05.2011r. z powodu braku regulowania kosztów prowadzenia konta. Nadmienić wypada, że dokumenty te były już przedmiotem analizy w trakcie poprzedniego orzekania w zakresie przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca sama wręcz stwierdziła w oświadczeniu podpisanym przez likwidatora A.J., iż: " sytuacja finansowa i majątkowa "Z" S.A. w likwidacji nie uległa żadnej zmianie od dnia 07.04.2010r. " Zatem i w ocenie wnioskodawcy nie uległy zmianie poddawane osądowi okoliczności. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, iż regulacje w/w ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę, co jednak nie nastąpiło w niniejszym przypadku. Nie ma więc racjonalnego uzasadnienia aby w rozpatrywanej kwestii zapadło odmienne rozstrzygnięcie niż w orzeczeniach z dnia 12.05.2010r. Tezę tę potwierdza również faktyczny przebieg wydarzeń w sprawie. Otóż strona w pierwszych wnioskach o zwolnienie od kosztów sądowych (z dnia 30.04.2020r. ) też twierdziła, tak jak ma to miejsce i obecnie, że nie posiada żadnych środków finansowych i nie jest w stanie ich wygospodarować. Tymczasem po postanowieniach zwalniających ją w ¾ części od kosztów sądowych wydanych dnia 12.05.2010r. uiściła dnia 28.05.2010r. łączną kwotę w wysokości 5 083 zł. z tytułu wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 821/10, I SA/Kr 857- 867/10, I SA/Kr 826-27/10, I SA/Kr 876-81/10, I SA/Kr 822-25/10, I SA/Kr 868-75/10, później połączonych do sygn. I SA/Kr 821/10, I SA/Kr 826/10, I SA/Kr 822/10. Na obecnym etapie postępowania strona skarżąca będzie natomiast zobowiązana uiścić o wiele niższą sumę. Po pierwsze dlatego , że zgodnie z §3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.12.2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003r. , nr 221, poz. 2193 z p. zm.) wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Po drugie z kolei wyliczone w poszczególnych sprawach kwoty ulegną jeszcze zmniejszeniu o ¾ w związku z ustanowionym zwolnieniem. Stąd też uiszczenie kosztów sądowych w ustalonym zakresie, w świetle przedstawionej argumentacji, jest możliwe przez stronę skarżącą. Stanowisko to nie narusza jednocześnie realizacji przez wnioskodawcę zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29.10.2010r. , sygn. I GZ 348/10) W związku z tym, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p.zm.).