I SA/Kr 838/16
WyrokWSA w Krakowie2016-12-05
Skład orzekający: Piotr Głowacki, Grażyna Firek, Agnieszka Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe właściwie oceniły przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" przy odmowie umorzenia zaległości podatkowej, uwzględniając trudną sytuację zdrowotną i materialną podatniczki oraz realia powstania zadłużenia?Ratio decidendi
Organy podatkowe nie dokonały właściwej oceny przesłanek "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" przy odmowie umorzenia zaległości podatkowej. Zbyt wąsko zinterpretowały "interes publiczny" jako wyłącznie interes fiskalny, pomijając aspekty społeczne i indywidualne. Sytuacja zdrowotna i materialna podatniczki, a także okoliczności powstania zadłużenia, wymagały szerszej analizy, a przyjęcie, że nie wystąpiła żadna okoliczność nadzwyczajna, było dowolne. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją akty, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowej interpretacji przesłanek.Stan faktyczny
Skarżąca M.G. wniosła o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami, wynikającej z nabycia nieruchomości w drodze zapisu windykacyjnego. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, wskazując na brak nadzwyczajnych okoliczności i możliwość wyegzekwowania długu. Prezydent Miasta K. nie wyraził zgody na umorzenie. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, uznając umorzenie za sprzeczne z interesem publicznym. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących uznania administracyjnego, analizy sytuacji majątkowej i zdrowotnej oraz interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją akty.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, a także postanowienie Prezydenta Miasta K. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 838/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2016 r., sprawy ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 15 grudnia 2015 r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych).
Decyzją z dnia 8 lutego 2016 r., znak [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie m. in. art. 207 § 1, art. 67a § 1 pkt 3 o.p., odmówił umorzenia M. G. zaległości podatkowej w kwocie 22 787 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 814 zł, wynikającej z jego własnej decyzji z dnia 31 października 2014 r., znak [...].
Organ ustalił, że zaległość powstała w związku ze zobowiązaniem podatkowym, wynikającym z nabycia nieruchomości lokalowej w drodze zapisu windykacyjnego. M. G. wniosła o umorzenie zaległości podatkowej w całości. Z uwagi na wymóg ustawowy organ zwrócił się do Prezydenta Miasta K. , który postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r., znak [...] nie wyraził zgody na umorzenie zaległości.
Dalej organ omówił charakter uznania administracyjnego, a następnie wskazał, że M. G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty w wysokości 833,46 zł. Świadczenie to podlega zajęciu komorniczemu w wysokości 208.36 zł i aktualnie wynosi 511,09 zł. Zgodnie ze wskazaniem miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa wynoszą około 500,00 zł miesięcznie na co składają się między innymi opłaty za: eksploatację mieszkania - 410,00 zł (realnie wynosi ona 210,00 zł, bowiem wnioskodawczyni otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 202,00 zł), energię elektryczną - 66,00 zł, gaz 86,34zł oraz wydatki związane z zakupem leków około 100,00 zł miesięcznie. M. G. nie posiada akcji, obligacji ani innych papierów wartościowych, nie dysponuje majątkiem ruchomym. Jest właścicielką nieruchomości lokalowej położonej w K. przy ul. T. - nabytej tytułem zapisu windykacyjnego. Posiada niespłacone kredyty bankowe, zaległości w regulowaniu rachunków za media, a także zaległość wynikającą ze zobowiązania z tytułu podatku os spadków i darowizn, których łączna wysokość zgodnie z zaświadczeniem komarnika wynosi 120.673,38 złotych. M. G. oświadczyła, że jest osobą schorowaną, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, poruszającą się o kulach, zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, wymagającą pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Ojciec, z którym wnioskodawczyni zamieszkuje jest osobą agresywną i toczą się w stosunku do niego postępowania karne. W latach 2010-2012 wnioskodawczyni osiągała dochód kolejno 10.936,94zł, 9.882,68zł oraz 9052,14zł, roku 2013 nie osiągała dochodu, a w roku 2014 osiągnęła dochód w kwocie 9.352,12 zł.
Organ przyznał, że sytuacja wnioskodawczyni nie jest łatwa, jednak w jego ocenie nie wystąpiła żadna okoliczność o charakterze nadzwyczajnym czy wypadek losowy, które mogłyby stanowić wystarczającą podstawę dla przyznania ulgi w formie umorzenia zaległości z tytułu nabycia spadku, tym samym rezygnacji Gminy z należnych jej dochodów. Sytuacja materialna sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika. Zawsze bowiem ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie podatnika. Zwolnienie podatnika od długów podatkowych w sytuacji, gdy posiada on majątek, czyli istnieje realna możliwość wyegzekwowania długu w przyszłości byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Organ zaznaczył też, że jest obowiązany respektować stanowisko Prezydenta Miasta K.
M. G. wniosła w terminie odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, względnie – uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem skarżącej został naruszony art. 67a § 1 pkt 3 i § 2 o.p. przez uznanie, że nie wystąpiła żadna okoliczność o charakterze nadzwyczajnym, mogąca stanowić podstawę do przyznania ulgi, a nadto art. 191 o.p., ponieważ uznano za udowodnione posiadanie przez skarżącą majątku, umożliwiającego w przyszłości wyegzekwowanie długu spadkowego, w sytuacji jednoczesnego uznania za udowodnione kredytów i innych zobowiązań, których łączna wartość jest bliska albo równa wartości jedynego składnika majątkowego.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją znak [...], wydaną dnia 10 maja 2016 r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że ważąc interes podatnika powinien mieć również na uwadze interes publiczny, a w jego ramach działanie organów podatkowych winno zmierzać do realizowania należnych dochodów. Dalej organ wskazał, że problemy zdrowotne nie mają znaczenia w postępowaniu o udzielenie ulgi, a analiza sytuacji finansowej skarżącej nie wskazuje na zagrożenie jej egzystencji. Odwołując się do postanowienia Prezydenta Miasta K. organ odwoławczy zauważył, że skarżąca może rozważyć zamianę mieszkania na mniejsze, a z nadwyżki pokryć zaległość podatkową. Może też rozważyć np. wynajem pokoju. Skarżąca, nabywając nieruchomość w drodze zapisu windykacyjnego winna się była liczyć z koniecznością poniesienia obciążeń podatkowych. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej kredyty i inne cywilnoprawne zobowiązania nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi. Organ odwoławczy uznał umorzenie spornej zaległości za sprzeczne z interesem publicznym, naruszające zasadę równości opodatkowania.
M. G. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzuciła naruszenie art. 67a §1 o.p. w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz art. 191 o.p. przez przekroczenie uznania administracyjnego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika bezwzględna potrzeba zastosowania instytucji umorzenia, art. 187 § 1 o.p. przez brak rozważenia całego materiału dowodowego, obejmującego sytuację majątkową i zdolności zarobkowe skarżącej, a nadto art. 67a § 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 121 § 1 o.p. przez niezbadanie konsekwencji, jakie dla skarżącej i społeczeństwa przyniesie wyegzekwowanie zaległości w podatku. Skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji organów podatkowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Decyzje w niniejszej sprawie zostały wydane na podstawie art. 67a § 1 o.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;
3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Przyznanie ulgi na podstawie powyższego przepisu objęte jest tzw. uznaniem administracyjnym. W art. 67a § 1 pkt 3 o.p. przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową - "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje przy tym na to, iż wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 o.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie) - organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3481/15, Lex Omega nr 2119050 oraz z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 2887/13, Lex Omega nr 2033516).
Decyzja uznaniowa musi być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Wynika to z art. 122 o.p., zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Jednak zauważyć należy, że nawet po ustaleniu wszystkich okoliczności faktycznych organ nie może podejmować decyzji w sposób arbitralny. Uznaniowość polega bowiem na tym, że organ administracji posiada swobodę w doborze kryteriów, jakimi będzie się kierował przyznając ulgę bądź odmawiając jej przyznania i nie jest w tym zakresie związany jakimś narzuconym przez ustawodawcę katalogiem okoliczności, które zmuszałyby go do udzielenia ulgi. Decyzja uznaniowa jest zatem zaprzeczeniem decyzji związanej, czyli takiej, gdzie po spełnieniu konkretnych przesłanek organ ma obowiązek podjąć rozstrzygnięcie o konkretnej treści. Niemniej uznaniowość nie może być utożsamiana z pełną dowolnością. Organ administracji musi wskazać, czym się kierował, udzielając bądź odmawiając udzielenia ulgi, kryteria przez niego przyjęte muszą mieć związek z celem ulgi, sytuacją wnioskodawcy, możliwościami organu itd. Uzasadniając wybór rozstrzygnięcia uznaniowego, organ musi przedstawić jasną i przekonywującą argumentację, zarówno co do faktów, jak i prawa. Innymi słowy, uznając, że podatnik znajduje się w sytuacji, w której możliwe jest zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych na organie ciąży obowiązek należytego wyjaśnienia, dlaczego w ramach uznania administracyjnego odmawia jednak jej udzielenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3213/12, Lex Omega nr 1450227).
Każda decyzja organu podatkowego winna zawierać m. in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 210 § 1 pkt 6 o.p.). Zgodnie z art. 210 § 4 o.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W odniesieniu do decyzji uznaniowych w orzecznictwie wskazuje się – na tle analogicznej treści art. 107 k.p.a. – że dla obu decyzji (związanej i uznaniowej) analogiczne są składniki struktury decyzji, o których mowa w art. 107 k.p.a. Natomiast różnice sprowadzają się do uzasadnienia w ramach przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie może bowiem nosić cech "dowolności". Nie zmienia to jednak faktu swobody decyzyjnej organu przy podejmowaniu decyzji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, Lex Omega nr 596874). Nie jest zatem tak, że dokładne ustalenie stanu faktycznego zwalnia organ, rozpoznający wniosek o udzielenie ulgi od wyjaśnienia, z jakich przyczyn podjął taką, a nie inną decyzję. Istnieją pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ podatkowy, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 o.p. Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został: z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych, względnie na podstawie fałszywych przesłanek (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3507/14, Lex Omega nr 2082148). W pewnych przypadkach przyjmuje się zatem, że nawet decyzja uznaniowa może podlegać sądowej kontroli pod kątem tego, czy kryteria, które organ sam przyjął w ramach uznaniowości nie są nieistotne, nieracjonalne, niecelowe.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma również treść art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sprawa dotyczy należności podatkowej, stanowiącej w całości dochód jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 198 ze zm.) w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Organy podatkowe były – na mocy tego przepisu – związane postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia 15 grudnia 2015 r., znak [...] . Sądowa kontrola decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowej musi wobec tego obejmować również to orzeczenie.
Organy podatkowe, a także Prezydent Miasta K. poczyniły ustalenia faktyczne odnośnie materialnej i życiowej sytuacji skarżącej. Uznały, że nie jest ona łatwa, niemniej oceniły, że nie wystąpiła żadna okoliczność o charakterze nadzwyczajnym czy wypadek losowy, które mogłyby stanowić wystarczającą podstawę dla przyznania ulgi. W postanowieniu oraz decyzjach podkreślano, że sytuacja materialna sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą udzielenie ulgi i nie można jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika, a wobec realnej możliwości wyegzekwowania długu w przyszłości umorzenie należności byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Z treści uzasadnień wynika, że organy administracji publicznej, orzekające w sprawie pojęcie interesu publicznego utożsamiają niemal wyłącznie ze ściąganiem należności podatkowych, tj. z interesem fiskalnym.
W ocenie Sądu zarówno ocena ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego nie zostały dokonane właściwie.
W zakresie pierwszej z wymienionych w art. 67a § 1 o.p. przesłanek podkreślić wypada, że jak przyjmuje się w orzecznictwie, ważny interes podatnika nie może być utożsamiany wyłącznie z wydarzeniem nadzwyczajnym i losowym. Trudna sytuacja finansowa również może uzasadniać umorzenie zaległości podatkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1685/14, Lex Omega nr 2071192). Pojęcie "ważny interes podatnika" funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz ponoszonych wydatków (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 133/16, Lex Omega nr 2120460). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika. Umorzenie zaległości podatkowych powinno być formą pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 117/16, Lex Omega nr 2046761).
Powyższe zapatrywania judykatury wskazują na powiązanie przesłanki ważnego interesu podatnika z przesłanką interesu publicznego. Ten ostatni nie może być sprowadzany wyłącznie do interesu fiskalnego – w takim bowiem przypadku zawsze organy mogłyby uznawać, że skoro przyznanie ulgi godziłoby w interes fiskalny Państwa (albo jednostki samorządu terytorialnego), to interes publiczny sprzeciwia się uwzględnieniu wniosku. Interpretując pojęcie "interes publiczny" należy uwzględnić wszelkie istotne w danej sytuacji faktycznej i prawnej zasady konstytucyjne. Umorzenie zaległości podatkowej stanowi pomoc państwa, udzieloną po to, aby poprzez zapłatę podatku nie doprowadzić do efektów niepożądanych z punktu widzenia społecznego, jak i indywidualnego podatnika i jego rodziny. Nie można tym samym pojęcia interesu publicznego ograniczyć do konieczności respektowania zasady równości i powszechności opodatkowania. Ustawodawca dopuścił w pewnych wyjątkowych okolicznościach danie pierwszeństwa przed zasadą powszechności opodatkowania innym zasadom konstytucyjnym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 392/16, Lex Omega nr 2098145). Sytuacja, w której spłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa (korzystanie z pomocy społecznej), gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest zgodna również z interesem publicznym. Ochrona interesu publicznego to nie tylko dbałość o priorytetowe regulowanie należności na rzecz Skarbu Państwa lecz również minimalizowanie wydatków z budżetu państwa, pojawiających się w następstwie konieczności uregulowania przez zobowiązanego należności podatkowych (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 307/15, Lex Omega nr 1809920).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że przede wszystkim orzekające w niej organy administracji publicznej zbyt pobieżnie oceniły ważny interes skarżącej. Jak ustalono, sytuacja materialna skarżącej jest zła. Nadto z licznych zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że skarżąca jest osobą schorowaną, cierpiącą na szereg różnego rodzaju schorzeń, które nie tylko wymagają kosztownego leczenia, ale także wiążą się z licznymi ograniczeniami w codziennym funkcjonowaniu. W ocenie Sądu organy nie dokonały należytej oceny tych okoliczności. Ponadto poza zakresem ich rozważań pozostały kwestie związane z realiami nabycia nieruchomości lokalowej, z którym to nabyciem związana jest sporna zaległość. Skarżąca podkreślała, że wcześniej zamieszkiwała ze swoim ojcem, który znęcał się nad nią fizycznie i psychicznie, a dodatkowo przyczynił się do pogorszenia się sytuacji finansowej skarżącej. W tym stanie rzeczy przyjęcie przez organy, że w sytuacji M. G. nie wystąpiła żadna okoliczność o charakterze nadzwyczajnym czyni wrażenie zupełnie dowolnego i nie może być uznane za racjonalne. W uzasadnieniach decyzji odniesiono się praktycznie tylko do sytuacji materialnej skarżącej, pomijając aspekty zdrowotne oraz bagatelizując przyczyny powstania tej sytuacji.
Nie można też zaakceptować sposobu oceny przesłanki interesu publicznego. Organy w sposób niedopuszczalny utożsamiają go tylko i wyłącznie z interesem fiskalnym gminy, a nadto bezpodstawnie przyjmują jego priorytet nad ważnym interesem podatnika. Proponując możliwe sposoby uzyskania przez skarżącą dodatkowych dochodów nie biorą np. pod uwagę, czy wynajęcie pokoju w niewielkim mieszkaniu jest w ogóle realne przy licznych dolegliwościach skarżącej, zaś sugerując sprzedaż mieszkania w celu zakupu mniejszego – nie biorą pod uwagę, że doprowadzi to również do powstania kolejnych zobowiązań podatkowych. Organy nie dostrzegły też, że możliwość przyszłego wyegzekwowania zaległości poprzez egzekucję z nieruchomości doprowadziłaby do pozbawienia skarżącej mieszkania. W opisanych okolicznościach nie wchodzi w grę, by skarżąca wygospodarowała środki pieniężne na spłatę zaległości, zaś bez tego odsetki od niej będą jedynie rosnąć. Pozbawienie skarżącej własnego mieszkania spowodowałoby konieczność jej powrotu do lokalu, w którym niegdyś zamieszkiwała z ojcem. W sytuacji przemocy domowej taki skutek egzekwowania publicznoprawnych zobowiązań stałby w rażącej sprzeczności z właściwie rozumianym interesem publicznym.
Organy administracji publicznej naruszyły zatem art. 67a § 1 o.p. oraz art. 210 § 4 o.p. W dalszym toku postępowania zarówno Prezydent Miasta K., jak i organy podatkowe winny uznać, że ze względu na okoliczności powstania zadłużenia oraz wyjątkowo trudną sytuację zdrowotną skarżącej tak przesłanka ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego została wykazana. Podejmą następnie decyzję w przedmiocie przyznania ulgi (a Prezydent Miasta K. – w zakresie zgody na przyznanie ulgi), wnikliwie rozważając okoliczności sprawy i wyczerpująco uzasadniając powzięte rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania rozstrzygnął w punkcie II w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło