I SA/Kr 883/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi Z.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 marca 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności p o s t a n a w i a wniosek skarżącego oddalić W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 marca 2013 r. w przedmiocie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności skarżący Z.G. zawarł wniosek o zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości z uwagi na trudną sytuację majątkową. Wnioskodawca podał, iż nie posiada żadnych nieruchomości, ani wartościowych ruchomości. Mieszka w pokoju wynajętym u P.Ł.. Od 2010 jest w separacji z żoną, z którą ma rozdzielność majątkową. Skarżący dodał, iż ma olbrzymie zaległości alimentacyjne wobec synów. Zarabia miesięcznie ok. 1.200 zł, które w całości przeznacza na utrzymanie siebie w niezbędnym zakresie (opłata czynszu, mediów, jedzenie, środki czystości, ubrania). W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 czerwca 2013 roku skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 3 lipca 2013 roku do tut. sądu wpłynął wypełniony formularz "PPF". Z danych w nim zawartych wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną U.G. oraz z synami: K. ur. 4 maja 1990 roku, Ł. ur. 30 lipca 1992 roku i B. ur. 5 lipca 2004 roku. Ich miesięczny dochód wynosi 4.500 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.600 zł oraz wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 2900 zł. Połowę wynagrodzenia żony zajmuje komornik. Skarżący nie dysponuje majątkiem nieruchomym, zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając swój wniosek Z.G. podniósł, iż nie posiada środków na opłaty sądowe. Jako powód tej sytuacji skarżący wskazał działania organów podatkowych, które zniszczyły jego firmę. Wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.112 zł netto, nie wystarcza na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji. Skarżący zadłuża się u rodziny, gdyż banki odmawiają mu udzielenia kredytów. Synowie skarżącego uczą się: B. w szkole podstawowej, dwaj starsi studiują na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 2007 roku komornik zajmuje połowę wynagrodzenia żony. Zlicytowany został dom, dwa mieszkania i samochód strony. Stałe wydatki rodziny przedstawiają się następująco: wynajem 600 zł, prąd 480 zł, woda 335 zł, bilety MPK 280 zł. Dochód netto skarżącego to 1.112 zł i 1.319 zł jego żony, co daje łącznie 2431 zł. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do ich uzupełnienia poprzez przedłożenie zaświadczenia o wysokości dochodów z umowy o pracę osiąganych przez niego oraz żonę za ostatnie trzy miesiące, kopii deklaracji podatkowych VAT-7 za ostatnie trzy miesiące z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, kopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych przez żonę skarżącego w 2012 roku oraz deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące – w przypadku prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, oświadczenia, czy rodzina korzysta z pomocy społecznej, oświadczenia, czy pełnoletni synowie strony osiągają jakiekolwiek dochody – jeśli tak, należało wykazać ich źródło i wysokość, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych (osobistych i firmowych) oraz lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące wraz z historią wszystkich operacji dokonanych na tych rachunkach i ich aktualnym saldem, udokumentowanie aktualnymi rachunkami / fakturami (za ostatni okres rozliczeniowy) wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ewentualne leczenie, edukację dzieci, dojazdy do pracy i szkoły, itp., a także oświadczenie, czy skarżący lub osoby z nim gospodarujące są właścicielami pojazdów mechanicznych – jeśli tak, należało wykazać ich markę oraz rok produkcji. W odpowiedzi na wezwanie Z.G. oświadczył, iż rodzina nie korzystała z pomocy społecznej. Żaden z trójki synów nie osiąga dochodów. Strona nie posiada pojazdów samochodowych. Te, które były własnością rodziny zostały zlicytowane, te zaś które były w leasingu zostały zabrane przez leasingodawcę. Skarżący oświadczył, że nie ma kont bankowych. Wydatki ponoszone przez rodzinę przedstawiają się następująco: dojazdy do pracy 220 zł, telefony 100 zł, wyżywienie 1.200 zł, ubrania – to, co niezbędne. Do pisma skarżący załączył kopie następujących dokumentów: deklaracji VAT-7 za marzec 2013 i maj 2013 z działalności prowadzonej przez Z.G., deklaracji VAT-7 za kwiecień 2013 z działalności prowadzonej przez U.G., zeznania PIT-36L o wysokości dochodów Z.G. w roku 2012, zeznania PIT-37 o wysokości dochodów U.G. w roku 2012 oraz wyciągu z rachunku bankowego U.G. w Banku Spółdzielczym za okres od 1 do 8 maja 2013 roku. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. W niniejszej sprawie skarżący nie przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych we własnym zakresie. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwania do ich uzupełnienia nie zostało przez skarżącego zrealizowane w pełni. Przede wszystkim nie została do końca wyjaśniona kwestia źródeł dochodu skarżącego i jego małżonki. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Z.G. podał, iż rodzina utrzymuje się wyłącznie z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości 1.112 zł netto wynagrodzenia za pracę jego żony w wysokości 1.319 zł netto. Tymczasem z przedłożonej deklaracji VAT-7 wynika, że U.G., poza zatrudnieniem na umowę o pracę, prowadzi działalność pod firmą P.P.H.U. B. w K. W miesiącu kwietniu 2013 roku w ramach prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej dokonano dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwotę 27.690 zł, a także dokonano nabycia towarów i usług na kwotę 26.146 zł. Wykazano nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 400 zł, a kwota ta pozostała do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Skarżący nie wykazał we wniosku, ani piśmie stanowiącym jego uzupełnienie, jakie dochody czerpie jego małżonka z prowadzonej działalności gospodarczej, dlatego dane w przedmiocie dochodów rodziny są niepełne. Wnioskodawca nie potwierdził także wysokości własnych dochodów z umowy o pracę, mimo skierowanego do niego stosownego wezwania. Skarżący nie wykonał także wezwania do udokumentowania wysokości ponoszonych wydatków aktualnymi (za ostatni okres rozliczeniowy) rachunkami, bądź fakturami. Przesłane do sprawy o sygn. I SA/Kr 851/13 dokumenty w postaci faktury z dnia 22 grudnia 2011 roku za wodę opiewającej na kwotę 233,99 zł z terminem płatności 12 stycznia 2012 roku i trzech odcinków płatności za energię elektryczną na kwoty 249,83 zł, 468,68 zł i 468,68 zł z terminami płatności 22 sierpnia 2011 r., 20 września 2011 r. i 20 października 2011 roku nie mogą być uznane za prawidłowe wykonanie wezwania. Dokumenty te nie są aktualne, dotyczą bowiem płatności w 2011 roku, zatem sprzed niemal dwóch lat. Orzekający nie dysponuje zatem żadnymi informacjami w przedmiocie skali i wysokości ponoszonych wydatków, nie może zatem dokonać sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych w rodzinie skarżącego kosztów. Ponadto skarżący nie wykonał także prawidłowo wezwania do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych (osobistych i firmowych) oraz lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące wraz z historią wszystkich operacji dokonanych na tych rachunkach i ich aktualnym saldem. Przesłany wyciąg z rachunku bankowego U.G. obejmuje okres od 1 do 8 maja 2013 roku, nie spełnia więc żądanego wymogu. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącego znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ta zaś bez zestawienia dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, jest niemożliwa do ustalenia. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.