I SA/Kr 896/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo (spr.) Sędziowie: NSA Grażyna Jarmasz Asesor WSA Anna Znamiec Protokolant: Krystyna Mech po rozpoznaniu, na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005r. spraw ze skarg J. K. na postanowienia Izby Skarbowej z dnia 9 kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienia, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 110,-zł słownie: sto dziesięć złotych). W dniach od [...].05.2002r. do [...].11.2002r. przeprowadzona została w stosunku do J. K. kontrola skarbowa w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za grudzień 1996r. i za okres od stycznia 1997r. do listopada 1999r. Podczas tego postępowania ustalono również, że J. K. nie przebywa w miejscu zamieszkania oraz iż jest poszukiwany przez Prokuraturę Okręgową listem gończym. W związku z nieobecnością J. K., w dniu [...].07.2002r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej złożył do sądu wniosek ( k. 56-57) o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej w celu reprezentowania podatnika w prowadzonym postępowaniu kontrolnym. W dniu [...].09.2002r. Sąd Rejonowy postanowieniem nr [...] (k.74) ustanowił I. O. -G. przedstawicielem dla J. K. w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W wyniku czynności kontrolnych oraz na podstawie materiału dowodowego zebranego w innych postępowaniach włączonego do materiału kontroli, organ kontroli skarbowej ustalił, iż kontrolowany J. K. w celu ukrycia działalności na własny rachunek posługiwał się inną osobą, która to osoba prowadząc na swoje imię i nazwisko działalność gospodarczą dokonywała zakupu i sprzedaży towarów handlowych. * Postępowanie to w stosunku do kontrolowanego J. K. zostało zakończone wydaniem 11 decyzji z dnia [...].12.2002r. Nr UKS. [...] ( k.549-604) określających za miesiące od grudnia 1996r. do maja 1997r., od lipca 1997r. do września 1997r. i od listopada 1997r. do grudnia 1997r.: zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, zaległość i odsetki od tej zaległości naliczone na dzień wydania decyzji. Decyzje te zostały doręczone skarżącej jako przedstawicielowi kontrolowanego w dniu [...].12.2002r. ( k.548 ). Od decyzji tych w dniu [...].01.2003r. I. O. - G. złożyła odwołanie (k.637-639)! Izba Skarbowa rozpatrując te odwołania uznała, iż Skarżąca nie ma umocowania prawnego do działania w imieniu J. K. i postanowieniami nr [...] z dnia 9.04.2003r. ( k.646-647) stwierdziła niedopuszczalność wniesionych przez Skarżącą odwołań. Na postanowienia Izby Skarbowej Skarżąca wniosła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skargach na postanowienie Izby Skarżąca zarzuciła błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, iż udzielony jej postanowieniem Sądu zakres przedstawicielstwa dla nieobecnego J. K. obejmuje jedynie reprezentację w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Zdaniem skarżącej cel ustanowienia kuratora przesądza nie tylko o prawie wniesienia odwołania, a również i skargi do sądu administracyjnego. Ponadto wg skarżącej Izba Skarbowa , celem zapewnienia należytej reprezentacji strony nie obecnej w postępowaniu odwoławczym, winna podjąć kroki w celu ustanowienia kuratora (przedstawiciela). Rozpoznając powyższe skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze ogólnym. Po pierwsze, stosownie do treści art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie, ż treści 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią dyspozycji art. 138 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby niezdolnej do czynności prawnych lub osoby nieobecnej, jeżeli kurator nie został już wyznaczony. Wyznaczenie przez Sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego na wniosek organu administracyjnego ( podatkowego) zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. (138 § 1 Ordynacji podatkowej) następuje na podstawie i w trybie art. 184 k.r.o. oraz art. 601 k.p.c. Osoba taka w odróżnieniu od kuratora procesowego z art. 143 i 144 k.p.c. powołana jest do ochrony wszelkich interesów nieobecnego. W tym stanie rzeczy oczywistym jest, iż podstawowym celem ustanowienia przedstawiciela dla nieobecnego J. K. było zapewnienie prawidłowej reprezentacji strony w prowadzonym postępowaniu w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczanialwpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług za wskazany okres. W istocie także w wyniku przeprowadzonych w 2002r. z udziałem skarżącej, jako przedstawiciela strony, czynności kontrolnych wydanych zostało w stosunku do podatnika J. K. łącznie 12 decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996r. oraz podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 1996r. do grudnia 1997r. Wszystkie z decyzji doręczone zostały ze skutkiem prawnym skarżącej jako przedstawicielowi J. K. W przedstawionym stanie faktycznym, mając na uwadze charakter instytucji kuratora oraz cel jego działania - należyte reprezentowanie strony nieobecnej , przy jednoczesnym uznaniu zgodnie z tezą , jaka zawarta została w treści uchwały Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989r. III CZP 117/88, iż reprezentacja ta polega na zastępowaniu jej w konkretnym procesie, nie można uznać, że reprezentacja ta ogranicza się wyłącznie do czynności tego postępowania i nie obejmuje prawa do wniesienia odwołania. Należy uznać, iż cel ustanowienia kuratora przesądza nie tylko o prawie wniesienia przez niego odwołania od wydanych decyzji w l instancji ale także, o ile strona nadal będzie nieobecna i stan sprawy będzie tego wymagał, także o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy należy podkreślić tak jak zauważa strona skarżąca, iż uznanie postanowień Izby Skarbowej [...] z dnia 9 kwietnia 2003r. stwierdzających niedopuszczalność wniesionych przez skarżącą odwołań od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej [...] za zgodne z prawem w sytuacji gdy strona postępowania - J. K. nadal pozostaje nieobecny, spowoduje brak możliwości skorzystania z prawa do zaskarżenia wydanej decyzji przez kogokolwiek. Strona nie będzie mogła tego uczynić bowiem w ogóle może nie wiedzieć o wydaniu decyzji, a przedstawiciel z powodu odmowy legitymacji procesowej w postępowaniu odwoławczym. Należy więc uznać, iż udzielony postanowieniem sądu stronie zakres przedstawicielstwa procesowego obejmuje dane postępowania a już na pewno cały tok tego postępowania przed konkretną instancją wraz ze złożeniem stosownych środków zaskarżenia. Jeśli zaś nawet by uznać, iż przyjęcie tego zakresu w niniejszym przypadku , może budzić wątpliwości to rzeczą organu odwoławczego byłoby podjęcie stosownych kroków w celu ustanowienia takiego przedstawicielstwa także na etapie postępowania drugoinstancyjnego. W przeciwnym razie cały gwarancyjny cel zapewnienia należytej reprezentacji ustanowienia kuratora byłby zupełnie iluzoryczny a takiej sytuacji nie można by zaakceptować. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). orzekł jak w sentencji wyroku.