I SA/Kr 896/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosków M. s.c. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.03.2009r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2005r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły dwa wnioski M. s.c. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.03.2009r. Nr[...]., w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2004r. Jeden podpisany był przez S.M. drugi przez M. S. Jak wynika z uzasadnień wniosków, zawartych w nich "oświadczeń o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M. S. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M. S., synem M. S. ur. w 1989r. oraz córką J.S. ur. w 1994r. M. S. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej M. uzyskuje dochód w wysokości 1000 zł. miesięcznie natomiast dochód M. S. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ramach "A". wynosi 4 400 zł. miesięcznie. W roku 2008r. M. S. osiągnął dochód w wysokości 21 7865,18 zł. przy przychodzie na poziomie 189 722,24 zł. Z kolei M. S. w tym samym roku osiągnęła dochód w wysokości 77 287.56 zł. przy przychodzie na poziomie 1 106 478,07 zł. Z deklaracji VAT – 7 wynika, że strona skarżąca za miesiąc sierpień 2009r. w ramach spółki cywilnej dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług a podstawa opodatkowania tych operacji wyniosła 15 061 zł. M. S. natomiast, w ramach "A." dostarczyła towary oraz świadczyła usługi na łączną kwotę 76 473 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: koszty wyżywienia – 2500 zł. , opłatę za korzystanie z telefonu – 179 zł. ,opłatę za korzystanie z kanału "Canal + " w wysokości 137,20 zł. opłatę za korzystanie z Platformy Cyfrowy Polsat w wysokości 87,80 zł. opłatę za energię elektryczną – ok. 245 zł. (490 zł. za dwa miesiące) , opłatę za wodę ok. 99,85 zł. (199,71 za dwa miesiące) . Ponadto małżonkowie spłacają raty kredytów: na samochód w wysokości 2329,70 zł. (do spłaty pozostaje kwota 58 000 zł. ) i na dom w wysokości 2894,70 zł. (do spłaty pozostaje kwota 150 000 zł. ) Są właścicielami domu o pow. 220 m2 oraz samochodu Nissana Patrol rok. prod. 1994, samochodu ciężarowego Iveco rok. prod. 2004, samochodu ciężarowego Ssangyoung Action rok. prod. 2008. Jak oświadczają nie posiadają lokat bankowych a ich dzieci nie osiągają dochodów. Drugi ze wspólników spółki – S. M. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną K. M. ur. w 1977r. oraz synami : K. M. ur. w 2000r. i D. M. ur. w 2007r. S. M. z uczestnictwa w spółce M. osiąga dochód w wysokości 1000 zł. miesięcznie. Jego żona zatrudniona jest w sklepie R .w M. z wynagrodzeniem 1 777 zł. miesięcznie, netto. W roku 2008 dochód S. M. wyniósł 22 013,12 zł. przy przychodzie wynoszącym 189 70970,18 zł. a K. M. 30 980,89 zł. przy przychodzie wynoszącym 32 263,32 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: koszty wyżywienia – 1200 zł. , opłatę za korzystanie z telefonu – 50 zł. ,opłatę za korzystanie z Platformy Cyfrowy Polsat w wysokości 87,80 zł. opłatę za gaz – 213,14 zł. , ratę kredytu – 891,78 zł. Małżonkowie są właścicielami domu o pow. 200 m2 , nieruchomości rolnej o pow. 1 ha oraz samochodu osobowego Opel Vectra rok. prod. 1999 W 2009r. uzyskali od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotację w wysokości 401,28 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Zdaniem orzekającego nie zachodzą podstawy do przyznania prawa pomocy M. s.c. ani też M. S. i S. M. działającym jako jej wspólnicy. Wprawdzie to spółka cywilna jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej jest podatnikiem w rozumieniu art. 7 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U z 2005r. Nr 8 poz. 60) to jednak możliwości płatnicze tego podmiotu muszą być oceniane przez pryzmat kondycji finansowej jej wspólników. Wynika to bowiem z charakteru stosunku cywilnoprawnego spółki cywilnej i panujących w jego reżimie zasad odpowiedzialności. W niniejszej sprawie obaj wspólnicy wnieśli osobno wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tym, że oba wnioski złożone zostały w imieniu M. s.c. Stąd też zasadne jest ich rozpatrzenie poprzez wydanie jednego orzeczenie odnoszącego się do przedmiotowej materii. Przede wszystkim należy podkreślić, iż oświadczenia obydwu wspólników nie są w pełni wiarygodne a ich zachowanie wskazuje na zatajanie istotnych dla sprawy faktów, co rzutuje na ocenę naświetlonej przez nich sytuacji. Przedstawiony przez M. S. stan majątkowy jest niejasny i nielogiczny. Nie jest bowiem możliwe aby wydatki rodziny ( 3248,85 zł. z tytułu utrzymania + 5224,4 zł. z tytułu rat kredytowych, co daje łącznie kwotę 8 473,25 zł.) tak znacznie przewyższały jej dochody (5400 zł. ) co ma miejsce w niniejszym przypadku ! Wskazuje to na istnienie innych niż podane, źródeł dochodów strony skarżącej , których nie ujawniła Sądowi. Z kolei , jeśli chodzi o S. M., zwrócić trzeba uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze jego oświadczenie dotyczące zarobków żony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest rozbieżne z treścią nadesłanego później dokumentu z zakładu pracy K. M.. Otóż we wniosku S. M. określił dochód żony na kwotę 1600 zł. brutto , miesięcznie, tymczasem z dokumentu tego wynika , iż zarabia ona 2 480,88 zł. brutto, miesięcznie (netto 1 777,09 zł. ) Po drugie natomiast nie wywiązał się on w pełni z nałożonego na niego przez Sąd obowiązku. Nie nadesłał bowiem wyciągów z kont bankowych K. M. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, co ocenić należy negatywnie. Tak więc trudno dać wiarę twierdzeniom zarówno S.M. jak i M. S.. Na marginesie zauważyć też trzeba , że w obu rodzinach oboje małżonkowie mają stały dochód, są właścicielami nieruchomości i pojazdów mechanicznych o dużej wartości i stać ich na spłacanie kredytów, co nie jest bez znaczenia. Raty kredytów M. S. i i M. S. (5224,4 zł. ) ponad dwukrotnie przewyższają bowiem sumę wpisów od skarg we wszystkich 18 sprawach podlegających rozpoznaniu (o sygn. akt I SA/Kr 875 - 877/09, I SA/Kr 879 - 880/9, I SA/Kr 882-884/09, I SA/Kr 886 – 889/09 I SA/Kr 891-896/09) a wynoszącą 1912 zł. Rata kredytu spłacana przez S. M. i K. M. (891 zł. ) stanowi z kolei prawie połowę tej sumy. W konsekwencji wyżej wymienionych faktów, zdaniem orzecznika, nie można uznać, iż zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące sytuacji finansowej wnioskodawców oraz ich zdolności płatniczych .Zachowanie obydwu jest natomiast dowodem co najmniej na brak chęci w rzeczywistym przedstawieniu ich kondycji majątkowej. Taki stan rzeczy jednoznacznie wskazuje z kolei , iż przesłanka z art. 246§1 w/w ustawy dotycząca wykazania przez stronę skarżącą, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , nie została spełniona. To bowiem na wnioskodawcy ciąży inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , że zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.