I SA/Kr 90/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 07.10.2014r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy - Postanowieniem z dnia 24 lipca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej włączył nowe dowody do wszczętego na wniosek W.G. postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym określonego spółce J. wskazaną w tym postanowieniu decyzją. Stronę pouczono, że na postanowienie to nie służy zażalenie i można je zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. W zażaleniu na to postanowienie W.G. zakwestionował włączenie do materiału dowodowego wyciągu z Monitora Sądowego oraz wydruku z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 7 października 2013r. , stwierdził niedopuszczalność zażalenia na ww. postanowienie, wskazując, że zostało ono wniesione na postanowienie, na które zażalenie nie przysługuje. W skardze na powyższe postanowienie z dnia 7 października 2013 r. W.G., zarzucając naruszenie ustawy Ordynacja podatkowa, wniósł o jego uchylenie w całości oraz obciążenie organu podatkowego kosztami postępowania sądowego. Zawarł w niej również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 21 marca 2014 r. odmówił W.G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd dokonując oceny wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy stwierdził, że wobec oczywistej bezzasadności jego skargi wynikającej z faktu niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie organu w przedmiocie włączenia dowodu do sprawy oraz skargi na postanowienie o niedopuszczalności zażalenia, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony stosownie do treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Sąd poddał również analizie merytorycznej wniosek skarżącego i odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 lipca 2014 r. sygn. akt [...] oddalił zażalenie na ww. postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł , że rozpoznawanej sprawie zaistniała oczywista bezzasadność skargi z tego względu, że przepis na którym oparto zaskarżone postanowienie jest jednoznaczny, a więc bez konieczności przeprowadzania jakiejkolwiek jego wykładni, całkowicie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749) nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie organu w sprawie włączenia dowodu do sprawy. Jednocześnie potwierdził , że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny skargi wniesionej przez W.G. jako bezzasadnej. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 października 2014 r. odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Skarżący pismem z dnia 20 października 2014 r. skarżący złożył wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W "oświadczeniu o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w piśmie z dnia 03.03.2015r. W.G. stwierdził, że gospodaruje sam, otrzymuje emeryturę w wysokości 900 zł. netto, która jest jeszcze pomniejszana o alimenty, a z żoną, która egzekwuje od niego alimenty, pozostaje w separacji. Podniósł również , że jest po operacji serca i leczy się dodatkowo na marskość wątroby. Oświadczył także, że nie posiada oszczędności, nieruchomości oraz przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r. Referendarz Sądowy WSA w Krakowie wniosek oddalił . Zdaniem WSA w Krakowie dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych W.G.. Stąd też został on wezwany do przesłania szeregu dokumentów, bardzo istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej. Z nałożonego obowiązku nie wywiązał się jednak. Mimo przedłużenia terminu do przedłożenia odpowiednich dokumentów, nie udokumentował miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem poprzez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za ostatni okres rozliczeniowy, obrazujących wysokość czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, opał wywóz, śmieci itp. Nie przedłożył również dokumentów obrazujących wysokość stałych opłat innego rodzaju (podatki, ubezpieczenie, telefon, telewizja itp.). W. G. nie udokumentował także wydatków na leczenie. Nie przesłał kopii wyroku orzekającego separację oraz dokumentu potwierdzającego konieczność płacenia alimentów. W kwestii określenia wysokości emerytury wnioskodawca przekazał natomiast dane mało aktualne. W oświadczeniach wnioskodawcy pojawiły się też nieścisłości. W piśmie z dnia 03.03.2015r., będącym odpowiedzią na wystosowane przez WSA w Krakowie wezwanie, skarżący podał, iż do zeszłego roku mieszkał w domu należącym do córki, a aktualnie nie ma stałego miejsca zamieszkania. Wskazał jednak w dalszym ciągu ten sam adres, jak we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 12.02.2014r., który został już prawomocnie rozstrzygnięty. Z wniosku z lutego 2014r. wynika natomiast, że prowadził on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem , synową , wnuczkiem i wnuczką. Tożsamość adresu w obu wnioskach rzutuje też na oświadczenie wnioskodawcy o samodzielnym gospodarowaniu przez niego. Jest bowiem mało prawdopodobne aby w "trudnej" sytuacji finansowej skarżącego albo wszyscy dotychczasowi domownicy (żona, syn , synowa , wnuczka, wnuczek) go opuścili albo aby on ich opuścił , zwłaszcza, że do tej pory dbał o ich dobro, częściowo ich finansując. Pismem z dnia 29 lipca 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lipca 2015 r. w którym nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem podniósł , że przedstawił dokument , z którego wynika ,iż jest niewypłacalny . Podniósł ponadto , że strona nie udowadnia tylko uprawdopodabnia trudną sytuację majątkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpatrzeniu. W ocenie Sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu przede wszystkim trzeba wyjaśnić, że przesłanki, jakie musi spełnić osoba fizyczna, aby nastąpiło przyznanie jej prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy też częściowym, określono tylko w przepisie art. 246 p.p.s.a., Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; lub w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od opłat sądowych, sąd bierze pod uwagę łącznie: okoliczności stanowiące wykazanie, że osoba składająca wniosek nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz wynikający z art. 45 Konstytucji obowiązek zagwarantowania stronie prawa do sądu. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 p.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Pomimo skutecznego wezwania referendarza, strona nie udzieliła niezbędnych wyjaśnień jak również nie przedstawiła żądanych dowodów do przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej . Nie dokonała tego również na późniejszym etapie postępowania, w tym w chwili składania sprzeciwu. Wnioskodawczyni nie wykazała zatem w sposób dostateczny, że przyznanie jej pomocy jest zasadne. Niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 255 p.p.s.a. uniemożliwiło w istocie ustalenie sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej strony, w celu zbadania czy zaistniały przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego , nie mógł być uwzględniony. Mając na względzie przywołane okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie , działając na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.